What do you think?
Rate this book
Nihayet! Mutluluk. – Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam.
Zor olacak, anlıyorum, hatta belki de imkânsız, ama bunu, edebi metinler üzerinde hafızama dayanarak çalıştığım son bir yıldır yaptığım gibi yapmam gerekecek.”
Dag Solstad 2022 yılında yazdığı ve ölümünden sonra yayımlanmasını vasiyet ettiği son kitabına bu cümleyle başlıyor ve hayat hikâyesinin ancak ömrünün son yıllarında su yüzüne çıkan dönüm noktalarına yakından bakıyor. Nihayet! Mutluluk. Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam. zamana, hafızaya, çocukluğa ve aileye dair otobiyografik bir roman, Solstad’ca bir veda kitabı.
“Solstad’ın dili, eski görünen yeni bir zarafetle parıldar ve taklit edilemeyen, enerji dolu, kendine özgü bir ışıltı yayar.”
Karl Ove Knausgaard
“Varoluşun absürtlüklerini betimlemenin ustası.”
Sunday Times
Dag Solstad 2022 yılında yazdığı ve ölümünden sonra yayımlanmasını vasiyet ettiği son kitabına bu cümleyle başlıyor ve hayat hikâyesinin ancak ömrünün son yıllarında su yüzüne çıkan dönüm noktalarına yakından bakıyor. Nihayet! Mutluluk. Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam. zamana, hafızaya, çocukluğa ve aileye dair otobiyografik bir roman, Solstad’ca bir veda kitabı.
“Solstad’ın dili, eski görünen yeni bir zarafetle parıldar ve taklit edilemeyen, enerji dolu, kendine özgü bir ışıltı yayar.”
Karl Ove Knausgaard
“Varoluşun absürtlüklerini betimlemenin ustası.”
Sunday Times
64 pages, Paperback
First published September 19, 2025
About the author
Dag Solstad
57 books427 followersDag Solstad was a Norwegian novelist, short-story writer and dramatist whose work has been translated into 20 languages. He wrote nearly 30 books and is the only author to have received the Norwegian Literary Critics' Award three times.
His awards include the Mads Wiel Nygaards Endowment in 1969, the Nordic Council's Literature Prize in 1989, for Roman 1987 and the Brage Prize in 2006 for Armand V. Solstad is among Norway's top-ranked authors of his generation. His early books were considered somewhat controversial, due to their political emphasis (leaning towards the Marxist–Leninist side of the political spectrum).
His awards include the Mads Wiel Nygaards Endowment in 1969, the Nordic Council's Literature Prize in 1989, for Roman 1987 and the Brage Prize in 2006 for Armand V. Solstad is among Norway's top-ranked authors of his generation. His early books were considered somewhat controversial, due to their political emphasis (leaning towards the Marxist–Leninist side of the political spectrum).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 34 reviews
June 30, 2026
Dag Solstad'nın ölümünden kısa süre önce tamamladığı, çocukluk ve aile ilişkilerine odalanırken hafızasının bulanık sularında gezindiği bir kitap. Yaşı, kırılganlığı ve hatıralarını bir araya getirmeye çalışırken bocaladığı çok belirgin. Bu da yazarı çok sevdiğim için bir parça üzdü beni. Yine de zihninden geçen ne varsa okumayı çok seviyorum.
September 22, 2025
En veldig fin avslutning på det forfatterskapet som betyr aller mest for meg. Kanskje ikke kjempeinteressant for de som ikke er like glad i det, men det er vanskelig for meg å vurdere. Perfekt å lese etter 16.07.41, som jeg må gjøre igjen snart.
November 10, 2025
Dag! Det er nesten med ærefrykt at jeg skriver en anmeldelse av hans aller siste bok. Artikkel? Roman? Selvbiografi? Det spiller ingen rolle, sier han (og jeg, for øvrig)! Et sårt og ærlig verk som på en merkverdig måte binder sammen, og avslutter et stort forfatterskap. Et personlig innblikk i hans barndom, og hans formative år. Mer er det egentlig ikke å si.
Norge har å takke for alle leseropplevelsene denne mannen har gitt oss!
Norge har å takke for alle leseropplevelsene denne mannen har gitt oss!
July 5, 2026
Dag Solstad‘ın ölümünden sonra yayımlanmasını vasiyet ettiği kitabı “Nihayet! Mutluluk. – Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam”, kendi deyimiyle “İnsanın kendi hayatını yaratmasında hafızanın oynadığı rolü” yaşam öyküsü üzerinden araştırıp örnekleyen bir kitap.
Dag Solstad, 16 Temmuz 1941’de doğmuş. Yaşasaydı 85. yaşını kutlayacaktık. 14 Mart 2025’de vefat etti. Geriye otuzdan fazla kitap bıraktı. Roman, öykü, tiyatro eserlerinin yanı sıra futbol hakkında denemelerden oluşan kitaplar da yayınlamış.
11 yaşındayken babası ölmüş. Babasından geriye iflas eden bakkalın borçları kalmış. Dag Solstad’ın kendisinden dokuz yaş büyük olan ağabeyi denizci olmuş ve annesi ayakkabıcıda satış elemanı olarak geçimini sağlamak zorunda kalmış.
Dag Solstad, “Yazılarıma baktığınızda, komünist olduğumu unutmamanızı umuyorum. Bu benim için çok önemli,” demiş. Birçok kez komünist olduğunu ve komünist olarak hatırlanmak istediğini belirtmiş. “Nihayet! Mutluluk”da da çocukken komünist olduğunu anladığını söyleyerek anlatmaya başlıyor. Bu fikre kapıldığında Norveç’in Nazi işgalinden kurtulduğu yıllar. Kim Nazi geçmişine sahip kim değil tartışılıp ona göre nisanlatra tavır alınıyor. Komünist olmak da pek mubah değil, her zamanki gibi. Daha sonra Norveç kamuoyunda İKP’li (İşçilerin Komünist Partisi Marksist-Leninist, Maoist Fraksiyon) üyesi, komünist bir yazar olarak tanınmış Solstad. Partinin edebiyatın işçi kitlelerine hizmet etmesi gerektiği yönündeki taleplerine uygun olarak dört roman yazmış. Daha sonra, savaş öncesi, savaş sırasında ve sonrasında Norveç işçi sınıfı içindeki komünistler ve sosyal demokratlar arasındaki çatışmayı çok sayıda karakter aracılığıyla tasvir eden romanları yayınlanmış. Sonra da partideki yıllarına geri dönüp baktığı ve partideki koşulları mizahi ve ironik bir şekilde ele aldığı iki romanı daha çıkmış. Solstad, bu dönemi “ütopik dönemim” olarak adlandırmış.
Solstad’ın romanlarında geçmişe dönüş önemli bir tema olarak yer alıyor. 2002’de yayınlanan 16.07.41’den başlayarak kendini roman kahramanı olarak ele almaya başlamış.
“Nihayet! Mutluluk”un çok kişisel ve kendini ifşa edici olduğu için yazılmasının son derece zor olduğunu söylemiş. Yazdığına pişman olduğunu da belirtmiş, neyse ki ölümünden sonra yayınlanması fikrinden vazgeçmemiş. Karısı da vasiyetine uyarak ölümünden beş ay sonra kitabı yayınlattı.
Romanın alt başlığı “Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam” Dag Solstad’ın ne yapmak istediğini de net olarak açıklıyor. 81 yaşında çocukluk günlerine, babasının öldüğü yıla dönüp neler yaşandığını anımsamaya çalışıyor. Tabii ne kadar anımsayabilirse!
Başta makale olarak düşünmüş ama yazmaya devam edip 100 sayfalık bir oyluma ulaşınca bir anlatı, bir roman olduğuna karar vermiş yazdığının. Ama özenle “anı” dememeye çalışıyor. Çünkü anlattıklarını ne kadar anı, ne kadar belleğinin geçmişe dair yarattığı öyküler, imgeler olduğuna emin değil. Çünkü 70 yıl öncesini anımsamaya çalışıyor. “İnsanın kendi hayatını yaratmasında hafızanın oynadığı rolü” dert etmesinin nedeni de bu. Geçen yıllar içinde bellek anıları değiştirip farklılaştırıyor, eklemeler, çıkarmalar yapıyor, zaman kayabiliyor, yer, mekan ve kişiler değişebiliyor ve çoğu anı bir daha anımsanmamak üzere unutuluyor.
Solstad, başlangıçta o yaşta komünist olmasının nedeninin ne olduğunu, bu karara nasıl vardığını anlamaya, hatırlamaya çalışıyor. Ama bir türlü bunu bulamıyor. Öte yandan başta babası olmak üzere aile fertleriyle ilgili yeni anılar belirmeye başlıyor. Babasının bakkal dükkanı iflas etmiştir. Hastalanan baba günlerini evde “Perpetuum Mobile” yani dışarıdan enerji almadan sonsuza dek çalışacak ve iş yapacak bir “Ebedi Hareket Makinesi” icat etmeye çalışmaktadır. Bunu başarırsa zengin olacaktır. Evi geçindirmek, iflastan kalan borçları ödemek bir ayakkabıcıda çalışan annesine kalmıştır. Ağabeyi de çok genç yaşta evi terk eder ve denizci olur. Uzun yıllar görüşmezler. Dag Solstad bunun nedenini de sorgular, anımsamaya çalışır. Ama her ailede olduğu gibi onlarda da hiç söylenmeyen sırlar, acı gerçekler vardır.
Romanda Solstad diğer çocuklarla ilişkileri, kurduğu ve kuramadığı arkadaşlıkları ve okul çağındayken uğradığı zorbalığı da anlatıyor. 7-8 okul arkadaşının ona uyguladığı şiddeti kimselere söyleyememiş ama dert edinmiş, içinde yara olarak kalmış. Bunun gelecekteki yaşamına, eserlerine de yansıdığını düşünüyor.
Tür tartışmasının ise gereksiz olduğunu düşünüyorum. “Nihayet! Mutluluk” kurmaca ile anı arasındaki sınırı belirsizleştiren geç dönem otobiyografik bir metin. Okura veda etmek amacıyla yazılmış. Eşi Therese Bjørneboe’ye yönelen aşk bildirimi ise metne başka bir boyut katıyor.
“Nihayet! Mutluluk”u sevdiğimiz bir yazarın, Dag Solstad’ın bütün yazarlığı boyunca etrafında dolandığı baba, kimlik, politik uyanış, yabancılaşma ve yazının imkânsızlığı gibi meselelerini ele aldığı bir veda metni olarak okumak en doğrusu gibi görünüyor. “Nihayet! Mutluluk” aynı zamanda 64 sayfalık, tek oturuşta okunabilecek yapısıyla Dag Solstad’ı tanımak, eserlerini okumaya başlamak isteyen okurlar için de iyi bir başlangıç kitabı.
Dag Solstad, 16 Temmuz 1941’de doğmuş. Yaşasaydı 85. yaşını kutlayacaktık. 14 Mart 2025’de vefat etti. Geriye otuzdan fazla kitap bıraktı. Roman, öykü, tiyatro eserlerinin yanı sıra futbol hakkında denemelerden oluşan kitaplar da yayınlamış.
11 yaşındayken babası ölmüş. Babasından geriye iflas eden bakkalın borçları kalmış. Dag Solstad’ın kendisinden dokuz yaş büyük olan ağabeyi denizci olmuş ve annesi ayakkabıcıda satış elemanı olarak geçimini sağlamak zorunda kalmış.
Dag Solstad, “Yazılarıma baktığınızda, komünist olduğumu unutmamanızı umuyorum. Bu benim için çok önemli,” demiş. Birçok kez komünist olduğunu ve komünist olarak hatırlanmak istediğini belirtmiş. “Nihayet! Mutluluk”da da çocukken komünist olduğunu anladığını söyleyerek anlatmaya başlıyor. Bu fikre kapıldığında Norveç’in Nazi işgalinden kurtulduğu yıllar. Kim Nazi geçmişine sahip kim değil tartışılıp ona göre nisanlatra tavır alınıyor. Komünist olmak da pek mubah değil, her zamanki gibi. Daha sonra Norveç kamuoyunda İKP’li (İşçilerin Komünist Partisi Marksist-Leninist, Maoist Fraksiyon) üyesi, komünist bir yazar olarak tanınmış Solstad. Partinin edebiyatın işçi kitlelerine hizmet etmesi gerektiği yönündeki taleplerine uygun olarak dört roman yazmış. Daha sonra, savaş öncesi, savaş sırasında ve sonrasında Norveç işçi sınıfı içindeki komünistler ve sosyal demokratlar arasındaki çatışmayı çok sayıda karakter aracılığıyla tasvir eden romanları yayınlanmış. Sonra da partideki yıllarına geri dönüp baktığı ve partideki koşulları mizahi ve ironik bir şekilde ele aldığı iki romanı daha çıkmış. Solstad, bu dönemi “ütopik dönemim” olarak adlandırmış.
Solstad’ın romanlarında geçmişe dönüş önemli bir tema olarak yer alıyor. 2002’de yayınlanan 16.07.41’den başlayarak kendini roman kahramanı olarak ele almaya başlamış.
“Nihayet! Mutluluk”un çok kişisel ve kendini ifşa edici olduğu için yazılmasının son derece zor olduğunu söylemiş. Yazdığına pişman olduğunu da belirtmiş, neyse ki ölümünden sonra yayınlanması fikrinden vazgeçmemiş. Karısı da vasiyetine uyarak ölümünden beş ay sonra kitabı yayınlattı.
Romanın alt başlığı “Yıl 2022. Zamanın Yarattığı Tahribatın Acısına Dayanma Çabam” Dag Solstad’ın ne yapmak istediğini de net olarak açıklıyor. 81 yaşında çocukluk günlerine, babasının öldüğü yıla dönüp neler yaşandığını anımsamaya çalışıyor. Tabii ne kadar anımsayabilirse!
Başta makale olarak düşünmüş ama yazmaya devam edip 100 sayfalık bir oyluma ulaşınca bir anlatı, bir roman olduğuna karar vermiş yazdığının. Ama özenle “anı” dememeye çalışıyor. Çünkü anlattıklarını ne kadar anı, ne kadar belleğinin geçmişe dair yarattığı öyküler, imgeler olduğuna emin değil. Çünkü 70 yıl öncesini anımsamaya çalışıyor. “İnsanın kendi hayatını yaratmasında hafızanın oynadığı rolü” dert etmesinin nedeni de bu. Geçen yıllar içinde bellek anıları değiştirip farklılaştırıyor, eklemeler, çıkarmalar yapıyor, zaman kayabiliyor, yer, mekan ve kişiler değişebiliyor ve çoğu anı bir daha anımsanmamak üzere unutuluyor.
Solstad, başlangıçta o yaşta komünist olmasının nedeninin ne olduğunu, bu karara nasıl vardığını anlamaya, hatırlamaya çalışıyor. Ama bir türlü bunu bulamıyor. Öte yandan başta babası olmak üzere aile fertleriyle ilgili yeni anılar belirmeye başlıyor. Babasının bakkal dükkanı iflas etmiştir. Hastalanan baba günlerini evde “Perpetuum Mobile” yani dışarıdan enerji almadan sonsuza dek çalışacak ve iş yapacak bir “Ebedi Hareket Makinesi” icat etmeye çalışmaktadır. Bunu başarırsa zengin olacaktır. Evi geçindirmek, iflastan kalan borçları ödemek bir ayakkabıcıda çalışan annesine kalmıştır. Ağabeyi de çok genç yaşta evi terk eder ve denizci olur. Uzun yıllar görüşmezler. Dag Solstad bunun nedenini de sorgular, anımsamaya çalışır. Ama her ailede olduğu gibi onlarda da hiç söylenmeyen sırlar, acı gerçekler vardır.
Romanda Solstad diğer çocuklarla ilişkileri, kurduğu ve kuramadığı arkadaşlıkları ve okul çağındayken uğradığı zorbalığı da anlatıyor. 7-8 okul arkadaşının ona uyguladığı şiddeti kimselere söyleyememiş ama dert edinmiş, içinde yara olarak kalmış. Bunun gelecekteki yaşamına, eserlerine de yansıdığını düşünüyor.
Tür tartışmasının ise gereksiz olduğunu düşünüyorum. “Nihayet! Mutluluk” kurmaca ile anı arasındaki sınırı belirsizleştiren geç dönem otobiyografik bir metin. Okura veda etmek amacıyla yazılmış. Eşi Therese Bjørneboe’ye yönelen aşk bildirimi ise metne başka bir boyut katıyor.
“Nihayet! Mutluluk”u sevdiğimiz bir yazarın, Dag Solstad’ın bütün yazarlığı boyunca etrafında dolandığı baba, kimlik, politik uyanış, yabancılaşma ve yazının imkânsızlığı gibi meselelerini ele aldığı bir veda metni olarak okumak en doğrusu gibi görünüyor. “Nihayet! Mutluluk” aynı zamanda 64 sayfalık, tek oturuşta okunabilecek yapısıyla Dag Solstad’ı tanımak, eserlerini okumaya başlamak isteyen okurlar için de iyi bir başlangıç kitabı.
August 6, 2026
Beni en çok, geçmişin artık değiştirilemeyecek kadar geride olduğunu bilmenin yarattığı o sessiz hüzün etkiledi. Çocukluk anıları, aile içindeki söylenmemiş şeyler, kayıplar ve zamanın insanın üzerinde bıraktığı tahribat… Hepsi çok büyük cümlelerle değil, oldukça sakin ve kişisel bir anlatımla geliyor.
Kitabın bir veda metni olduğunu bilerek okumak da her şeyi başka bir yere taşıyor. Solstad kendi hayatına bakarken aslında hepimizin yaptığı o şeyi yapıyor: “Bunu gerçekten böyle mi hatırlıyorum, yoksa zaman bana böyle mi hatırlatıyor?” diye geçmişle pazarlık ediyor.
Başlığı ilk başta neredeyse ironik geliyor: Nihayet! Mutluluk. Ama kitabın sonunda mutluluğun büyük bir coşku değil, bunca kayba, yaşla
Kitabın bir veda metni olduğunu bilerek okumak da her şeyi başka bir yere taşıyor. Solstad kendi hayatına bakarken aslında hepimizin yaptığı o şeyi yapıyor: “Bunu gerçekten böyle mi hatırlıyorum, yoksa zaman bana böyle mi hatırlatıyor?” diye geçmişle pazarlık ediyor.
Başlığı ilk başta neredeyse ironik geliyor: Nihayet! Mutluluk. Ama kitabın sonunda mutluluğun büyük bir coşku değil, bunca kayba, yaşla
November 19, 2025
en verdig avslutning!
May 23, 2026
This was my second book by Dag Solstad. I didn’t fully connect with the first one at the time, but now I wonder if I simply hadn’t settled into his voice yet. Maybe I should return to it someday with different eyes. Because this second one affected me profoundly. I started crying at least three times while reading it, and by the end I had that strange hollow feeling certain books leave behind.
For now, there are only Turkish, Danish and Swedish translations, but the Norwegian agency suggested the possible English title: Finally! Happiness. And My Attempt, in 2022, to Endure the Pain of the Ravages of Time. Even the title feels exhausting in the best possible way, as if the author is already carrying decades of emotional weight.
This is not a book about dramatic memory loss or old age in a sentimental sense. It is about something much more ordinary and terrifying: the way time naturally erodes your memory, even if your mind is still functioning perfectly at 80. The author keeps circling around the fact that eventually even you stop being a reliable witness to your own existence.
You may remember that your mother or father once said something to you when you were fifteen that changed you forever. Maybe it wounded you. Maybe it shaped your fears, your insecurities, your entire emotional structure. But seventy years later, you may no longer remember the exact sentence, the room, the weather, or the tone of voice. The details disappear. And yet the emotional trace survives. The trauma survives. The trigger survives.
That realization honestly destroyed me because the book quietly suggests that human beings are partly made of forgotten things. We carry emotional consequences long after the original memories become unreachable. Solstad never states this directly, but that was the feeling I carried throughout the entire book.
At the same time, the book constantly pushes you to think about loss. Not only death itself, but the smaller disappearances that happen while everyone is still alive. It made me think about how little time we actually have with our parents, siblings, friends, and the people who formed us. We all know this in theory, but most of us still live as if there will always be another conversation later, another chance to ask the difficult question, another family dinner where everything unresolved can somehow still be resolved. And then suddenly there isn’t.
One of the most painful ideas running through the book is that every family contains unknown territories. Silences. Stories people avoid. Versions of events nobody fully explains. Or versions of things we only remember years later. Sometimes there are things you are afraid to ask your parents because a part of you suspects the answer might permanently change how you see them. And then they die. They disappear forever. And you regret not asking. But then another fear appears beside it: what if you never ask at all?
There is also a fascinating political layer throughout the text. The author reflects on how he “became” a communist almost without consciously realizing it at first. He does not describe ideology as a dramatic intellectual revelation, but as something that slowly formed through the people he met, the environments he moved through, the injustices he witnessed, and the emotional logic of his experiences. He keeps trying to trace how certain encounters and historical moments shaped him without his noticing it in real time.
That self-analysis gives the entire story an almost confessional atmosphere. Not in a self-pitying way, but in the sense that he is genuinely trying to understand how a human being becomes who they become.
There is also a literary side to the book, which might be one of the angriest and most interesting parts. He openly criticizes literary culture, critics, and the whole performative atmosphere surrounding books. At one point, he explains that he originally wanted this manuscript to be published only after his death because he could no longer tolerate the environment around him.
Apparently, the original publication plan was 2051. But later he changed it to 2025, which ended up becoming the year he died. This made me cry so hard because how did he know he would die that year?
By the end, the book feels less like a memoir or an essay collection and more like someone sitting alone with the accumulated weight of an entire life, trying to understand what remains once time has stripped most things away.
And the terrifying answer may simply be:
not the facts,
not the details,
but the emotional residue they leave behind.
I hope there will be an English translation soon!
For now, there are only Turkish, Danish and Swedish translations, but the Norwegian agency suggested the possible English title: Finally! Happiness. And My Attempt, in 2022, to Endure the Pain of the Ravages of Time. Even the title feels exhausting in the best possible way, as if the author is already carrying decades of emotional weight.
This is not a book about dramatic memory loss or old age in a sentimental sense. It is about something much more ordinary and terrifying: the way time naturally erodes your memory, even if your mind is still functioning perfectly at 80. The author keeps circling around the fact that eventually even you stop being a reliable witness to your own existence.
You may remember that your mother or father once said something to you when you were fifteen that changed you forever. Maybe it wounded you. Maybe it shaped your fears, your insecurities, your entire emotional structure. But seventy years later, you may no longer remember the exact sentence, the room, the weather, or the tone of voice. The details disappear. And yet the emotional trace survives. The trauma survives. The trigger survives.
That realization honestly destroyed me because the book quietly suggests that human beings are partly made of forgotten things. We carry emotional consequences long after the original memories become unreachable. Solstad never states this directly, but that was the feeling I carried throughout the entire book.
At the same time, the book constantly pushes you to think about loss. Not only death itself, but the smaller disappearances that happen while everyone is still alive. It made me think about how little time we actually have with our parents, siblings, friends, and the people who formed us. We all know this in theory, but most of us still live as if there will always be another conversation later, another chance to ask the difficult question, another family dinner where everything unresolved can somehow still be resolved. And then suddenly there isn’t.
One of the most painful ideas running through the book is that every family contains unknown territories. Silences. Stories people avoid. Versions of events nobody fully explains. Or versions of things we only remember years later. Sometimes there are things you are afraid to ask your parents because a part of you suspects the answer might permanently change how you see them. And then they die. They disappear forever. And you regret not asking. But then another fear appears beside it: what if you never ask at all?
There is also a fascinating political layer throughout the text. The author reflects on how he “became” a communist almost without consciously realizing it at first. He does not describe ideology as a dramatic intellectual revelation, but as something that slowly formed through the people he met, the environments he moved through, the injustices he witnessed, and the emotional logic of his experiences. He keeps trying to trace how certain encounters and historical moments shaped him without his noticing it in real time.
That self-analysis gives the entire story an almost confessional atmosphere. Not in a self-pitying way, but in the sense that he is genuinely trying to understand how a human being becomes who they become.
There is also a literary side to the book, which might be one of the angriest and most interesting parts. He openly criticizes literary culture, critics, and the whole performative atmosphere surrounding books. At one point, he explains that he originally wanted this manuscript to be published only after his death because he could no longer tolerate the environment around him.
Apparently, the original publication plan was 2051. But later he changed it to 2025, which ended up becoming the year he died. This made me cry so hard because how did he know he would die that year?
By the end, the book feels less like a memoir or an essay collection and more like someone sitting alone with the accumulated weight of an entire life, trying to understand what remains once time has stripped most things away.
And the terrifying answer may simply be:
not the facts,
not the details,
but the emotional residue they leave behind.
I hope there will be an English translation soon!
Read
January 5, 2026Jeg føler meg en smule merkelig som brukte denne endelige boken som min introduksjon til den beste Dag! Det var en fin opplevelse, gleder meg til å lese hva mer som en gang kriblet i denne mannen sin hånd
July 17, 2026
Dag Solstad går i barndommen og det er fint å lese det! Føles som en dårligere versjon av 16.07.41 men koselig at han er så glad i kona si
September 22, 2025
Dag Solstads siste roman opererer på mange flere nivåer enn noen annen bok jeg har lest av ham. Det er en fortelling om en barndom, om hvordan Solstad ble maoist, og dermed havna på kursen som seinere skulle bli så avgjørende for ham og hans forfatterskap. Det er også en fortelling om minner, fortrengninger, om en forfatter som enten ikke makter eller våger å konfrontere barndommens vanskeligheter, og om hukommelsen, mer som et lappeteppe enn som et handlingsforløp. «Kroppen forlater sjela» skreiv Solstad i Roman 2019 – en artig vri på ordtaket, men som i denne boka virkelig foregår. Kall det gjerne norsk litteraturs «Black Star» av David Bowie.
Som fan av Dag (og spesielt 16.07.41, en roman jeg regner som en slags forgjenger til denne) syns jeg denne boka er det ultimate punktum, og at den (og dette skriver jeg med full overbevisning om at jeg ikke er det minste forutinntatt) er blant hans aller beste. Jeg kunne skrevet en veldig mye lengre tekst om hvorfor, men det skal jeg spare meg for, så det får bli med å bare nevne en siste ting, og det er at Dag Solstads aller siste ord, i sin aller siste roman, er: «i det uendelige.»
Som fan av Dag (og spesielt 16.07.41, en roman jeg regner som en slags forgjenger til denne) syns jeg denne boka er det ultimate punktum, og at den (og dette skriver jeg med full overbevisning om at jeg ikke er det minste forutinntatt) er blant hans aller beste. Jeg kunne skrevet en veldig mye lengre tekst om hvorfor, men det skal jeg spare meg for, så det får bli med å bare nevne en siste ting, og det er at Dag Solstads aller siste ord, i sin aller siste roman, er: «i det uendelige.»
January 3, 2026
Tydeligvis inne i en periode der jeg ikke kan få nok av Solstad. Slukte denne etter å ha våknet altfor tidlig i dag, burde sikkert (som vanlig) ha lest langsommere. Ikke Solstads beste, men en god og rørende oppfølger - kanskje en lang fotnote? - til 16.07.41. Syns boka særlig fant formen sin mot slutten, i det han erklærer kjærligheten sin til Therese Bjørneboe.
October 29, 2025
Quote: «Jeg mått bare fortrenge det. Jeg kunne ikke vedkjenne meg det, og derfor måtte det forsvinne fra bevissthet min, bli borte, for alltid.»
June 24, 2026
Bu kitap bir veda metni. Yazar, kitabı yazarken önce makale sonra roman olarak adlandırsa da özünde bir veda metni. Özgün olmasına özgün ama bana göre olmayan bir veda metni.
Dag Solstad çok sevdiğim yazarlardan biri. Türkçede yayımlanan tüm romanlarını okudum. Modern insanın yabancılaşması meselesini O'ndan okumak güzeldi. Bu varoluşsal sancıları mizahi bir dille ele alışı da orijinaldi. Bu veda metni ise yazarın doğrudan kendi hafızası ile oynadığı bir oyun niteliğinde.
Öyle ki, yazar bir yandan edebiyatı kendi hafızası üzerinden kaleme almanın zorluğunu deşerken diğer yandan da çocukluk yıllarına hafızasının değişken, parçalı ve yeri geldiğinde yanıltıcı yapısıyla ışık tutmaya çalışıyor. Bu veda metninin anlatıcısı yazarın bilinci ve hatırlama sancıları. Bu da ortaya uzun ve dolambaçlı cümleler, tekrarlar, anlatıyı yavaşlatan sapmalar çıkarıyor. Zamanın ve hafızanın ağırlaşmasını aktarmak için işlevsel olsa da okumak için değil.
Sonuç olarak, hayatın kaçınılmaz yıkımları ve yaşlanmak, bunlara eklenen kayıplar, hepsini ezip geçen zamanın acımasız akışı kitabın ana gövdesi. Bunların yaşlılıkla birlikte kabulü, tüm bu acılara dayanarak yaşlanmış olmanın getirdiği tatmin duygusu nihayet mutluluk ile noktalanıyor.
Dag Solstad çok sevdiğim yazarlardan biri. Türkçede yayımlanan tüm romanlarını okudum. Modern insanın yabancılaşması meselesini O'ndan okumak güzeldi. Bu varoluşsal sancıları mizahi bir dille ele alışı da orijinaldi. Bu veda metni ise yazarın doğrudan kendi hafızası ile oynadığı bir oyun niteliğinde.
Öyle ki, yazar bir yandan edebiyatı kendi hafızası üzerinden kaleme almanın zorluğunu deşerken diğer yandan da çocukluk yıllarına hafızasının değişken, parçalı ve yeri geldiğinde yanıltıcı yapısıyla ışık tutmaya çalışıyor. Bu veda metninin anlatıcısı yazarın bilinci ve hatırlama sancıları. Bu da ortaya uzun ve dolambaçlı cümleler, tekrarlar, anlatıyı yavaşlatan sapmalar çıkarıyor. Zamanın ve hafızanın ağırlaşmasını aktarmak için işlevsel olsa da okumak için değil.
Sonuç olarak, hayatın kaçınılmaz yıkımları ve yaşlanmak, bunlara eklenen kayıplar, hepsini ezip geçen zamanın acımasız akışı kitabın ana gövdesi. Bunların yaşlılıkla birlikte kabulü, tüm bu acılara dayanarak yaşlanmış olmanın getirdiği tatmin duygusu nihayet mutluluk ile noktalanıyor.
Read
August 7, 2026Konge å endelig få lest om Dag Solstads oppvekst i Sandefjord. Sandefjord har så liten plass i bøkene ellers at jeg ikke engang hadde tenkt på at han såklart har minner og koblinger til steder jeg selv har tilbrakt betydelig mye tid. Ble rørt av det han skriver om kona si ...
På en måte er Solstad fra et ganske annet Sandefjord enn meg. Han ble født når Sandefjord ennå ikke hadde slått seg sammen med Sandar, som er delen jeg er fra, og han gikk på byskolen (?!) som nå er forbeholdt ferske innvandrere som ikke kan norsk og barn med andre vansker. Hadde aldri slått meg at den skolen på et tidspunkt var den "vanlige" skolen barna gikk på i Sandefjord.
Slukte denne raskt, og må vel kanskje nevnes at den er mer underholdning særlig for de som er Solstad-interesserte enn noe betydelig selvstendig roman. Betyr ikke nødvendigvis at den er dårlig, men er bare noe annet.
Interessant hvordan bare litt selvbiografisk innsikt sterkt påvirker hvordan man leser bøker: Begynte å lese på Tredje og siste roman om Bjørn Hansen rett etter denne. Bemerkninger om religiøs far, døden er nær, etc. klinger annerledes. Er vel konsekvenser på både godt og ondt.
På en måte er Solstad fra et ganske annet Sandefjord enn meg. Han ble født når Sandefjord ennå ikke hadde slått seg sammen med Sandar, som er delen jeg er fra, og han gikk på byskolen (?!) som nå er forbeholdt ferske innvandrere som ikke kan norsk og barn med andre vansker. Hadde aldri slått meg at den skolen på et tidspunkt var den "vanlige" skolen barna gikk på i Sandefjord.
Slukte denne raskt, og må vel kanskje nevnes at den er mer underholdning særlig for de som er Solstad-interesserte enn noe betydelig selvstendig roman. Betyr ikke nødvendigvis at den er dårlig, men er bare noe annet.
Interessant hvordan bare litt selvbiografisk innsikt sterkt påvirker hvordan man leser bøker: Begynte å lese på Tredje og siste roman om Bjørn Hansen rett etter denne. Bemerkninger om religiøs far, døden er nær, etc. klinger annerledes. Er vel konsekvenser på både godt og ondt.
July 16, 2026
Interessant måte å jobbe med erindringslitteratur. Jeg liker at Solstad stadig vender tilbake til et slags utløsende minne, og gjentar en relativt lang setning om at han i en alder av sånn og sånn fant ut at han var kommunist, og det måtte han ikke si til sin far, som han... osv. Det dreier erindringsarbeidet rundt en følelse, og forsøker å plassere hendelsene rundt den følelsen. Som leser får du bli med på den noe irriterende, "det kan ha vært det året, men kanskje det året?". Det virker allikevel noe uferdig, og mer som et personlig notat.
March 12, 2026
En bok som forutsetter en betydelig interesse for Dag Solstad. For undertegnede er dette kriteriet bare dels innfridd. Boken er på sitt sterkeste når forfatteren ikke bare deskriptivt skildrer fragmenter av minner, noe Solstad gjør store deler av boken, men også skildrer følelser, egen usikkerhet og hva det ville si å være Dag Solstad for 70-års tid siden. Dette er særlig fremtredende i siste del av boken, som på sitt beste er utrolig fint, sårt og Ekte.
March 22, 2026
For mye meta for min del. Heller ikke så fan av at det på ny skal fortelles om at han er usikker på årstall, små detaljer osv. Føler det bare gjør historien mer rotete, selv om jeg skjønner at det er gamle minner og han forteller det han husker. Føler jeg hadde skjønt det uten at han trengte å gå så mye fram og tilbake og gjenfortelle ting hele tiden. Helt ok lesing, men føltes ut som boka var lengre enn sine 100 sider
June 3, 2026
Solstad orijinal bi otobiyografi yazmış, tam da tasarlamak istediğim cinsten. Gitmeden önce de son dakika golünü atarak sözde edebiyat camiasına lafı sokmuş. Ölümünden sonra kitabını yayımlatmak istemesinin sebebi, alakalı alakasız üzerine çullanacak "edebiyatsever" camiadan uzak durmak istemesi. Birbirinden kopuk gibi görünen birkaç anının ikna edici bir şekilde nasıl bir biyografi oluşturabileceğini de göstermiş okura.
October 9, 2025
Siste bok til Dag Solstad, gitt ut etter hans død. Biografi som handler om oppvekst og forhold til foreldre og bror. Rørende beskrivelse av forholdet til faren. Dag Solstad forteller at han ble kommunist i tidlig alder, men jeg savner en nærmere forklaring på dette. Kjærlighetserklæring til ektefelle Therese Bjørneboe. Kun 100 sider og dette begrenser historien.
June 15, 2026
Fin lite sak. Han går tilbake til då han var 11 år og mista faren. Ei hending som prega han meir enn han har gjort uttrykk for. Familierelasjonar. Kva hugsar du eigentleg? Korleis nokre fragment er tydelege, når og korleis skjedde det eigentleg. Eg koste meg med at broren Cato vart gift i Valencia og budde i Sagunto. Prøvde å google Miguel Solstad og Valencia. Verdt å lese. #
July 7, 2026
Måtte sjølvsagt lese Solstad dagen etter det blei klart at Norge skal møte England i kvartfinale i VM. Lite fotball i denne boka, men i aller høgaste grad Solstadsk.
Eit apropos i forfatterskapet, som opplevast viktigare enn den kanskje er på grunn av omstenda. Litt rotete og ordrik, men den siste delen er både rørande og knallgod.
Eit apropos i forfatterskapet, som opplevast viktigare enn den kanskje er på grunn av omstenda. Litt rotete og ordrik, men den siste delen er både rørande og knallgod.
Read
August 4, 2026Solstad’ın kendi kayıp zamanının izinde olduğu bir kitap gibi hissettirdi,,, kayıp zamanın izinde olmak da bir nevi zamanın yarattığı tahribatın acısına dayanma çabası neticede… (benim dünyamda en azından)
kitap güzeldi, sevdim. beni birçok kişisel yerden yakaladı: hatırlamamak (hatırlarken emin olmamak), aile bağları, zihin, zaman, mutluluk…
kitap güzeldi, sevdim. beni birçok kişisel yerden yakaladı: hatırlamamak (hatırlarken emin olmamak), aile bağları, zihin, zaman, mutluluk…
July 31, 2026
dag solstad okumaya, yazdığı veda kitabı ile başlamam teknik olarak ne kadar doğru bi karardı bilmiyorum açıkçası. ama hissel olarak fena değildi. şimdi hayatını okuduğum bu yazarın, ömründe nasıl metinler yazmış olduğunu merak ediyorum çünkü.
September 28, 2025
Farvel Solstad! Fint å få vite mer om barndommen din, o store dikterhøvding.
November 1, 2025
Fin liten bok för fansen
November 8, 2025
Et verdig punktum.
December 26, 2025
Kjekt å ha lest, men ikke på nivå med hans mesterverk fra 1990-tallet …
December 27, 2025
En verdig avslutning på forfatterskapet
March 2, 2026
Frydefullt, fascinerende minnearbeid, og som alltid godt skrevet, og med den plutselige utløsning, det handlet jo om å legge alt for dagen for den ene, dvs. den andre! Norges største!
March 9, 2026
Totlete greier
Displaying 1 - 30 of 34 reviews