Kemalizmin Solu Aydınlanmanın Sağı

by Various, Editor (İsmet Melenağzı), Tanıl Bora (Compiler)

“Asıl tartışmamız, post-post-Kemalist dönemde İslâmcılığın ve Ulusalcılığın politik hegemonyalarını aynı şekilde eleştiren bir hümanist-sosyalist Cumhuriyetçilik projesinin ipuçlarını aramakta yatıyor.”
Özgür Emrah Gürel

Post-post-Kemalizm kavramı etrafındaki tartışma, genellikle iki türlü yorumlandı. Bunlardan birisi, erken Cumhuriyet dönemine ve Kemalizme yönelik eleştiri külliyatının miadını doldurduğu veya yersiz hale geldiği yönünde oldu. Diğeri ise, bu eleştirilerin toptancı, yüzeysel yanlarının aşılarak geliştirilmesi yönünde idi. Bu derleme, ikinci yönde bir “eleştirinin eleştirisi” çabası.

Kemalizmin Solu Aydınlanmanın Sağı’nda, post-post-Kemalizm tartışmaları tarihsel sosyoloji, toplumsal cinsiyet ve feminizm, devletçilik, rejim ve muhalefet, Kürt meselesi, Ortadoğu gibi birçok bağlamda ele alınıyor. Çerçeve, “sol Kemalizmin ikilemleri”, “sivil Atatürkçülük” gibi, yeni-Kemalizmin görünümlerine eğilen incelemelerle tamamlanıyor.

Özgür Emrah Gürel ve Tanıl Bora’nın derledikleri kitapta onların yanında İlker Aytürk, Özgür Umut Baz, Selin Çağatay, Menderes Çınar, Özgür Sevgi Göral, Ahmet İnsel, Levent Köker, İlkim Okyar, Ömer Turan, Reyhan Ünal ve Kerem Ünüvar’ın katkıları yer alıyor.

328 pages, Paperback

Published June 1, 2026

About the author

Various is the correct author for any book with multiple unknown authors, and is acceptable for books with multiple known authors, especially if not all are known or the list is very long (over 50).

If an editor is known, however, Various is not necessary. List the name of the editor as the primary author (with role "editor"). Contributing authors' names follow it.

Note: WorldCat is an excellent resource for finding author information and contents of anthologies.

Reviews

[Efrahim]

Eğer bu tartışmanın Türkiye'nin bugününe ve geleceğine dair söz söylemek gibi bir niyeti varsa, (ki tartışmacıların bazı söylemlerinden bunu anlıyoruz) bu niyet konusunda çok başarılı olduklarını düşünmüyorum. Bugün Türkiye'de daha çok ekonomi, daha çok yoksulluk, daha çok sınıf konuşmalıyız. Son yıllarda Türkiye tarihini bu meseleleri dert edinerek okuyan epey bir literatür de birikmişken, hala havanda su dövmek gibi geliyor bana bu tartışmada okuduklarım. Görebildiğim kadarıyla tartışmanın başlangıcındaki temel eksen demokratikleşme ancak demokrasinin içeriğinin nasıl doldurulacağına dair kavramsal bir tanımlama çabası göremedim. Eğer buraya gerçekten soldan bir müdahale gelseydi, AKP'nin (tartışmanın iki tarafının da itiraz etmediği) ilk yıllarının bir tür demokratikleşmeye tekabül ettiği tezi masaya yatırılır ve tartışmanın ekseni kaydırılabilirdi mesela.

Bu kitap özelinde anlayamadığım bir nokta da şu oldu: Kitabın önsözünde, Tanıl Bora-Özgür Emrah Gürel ikilisi, Post Post Kemalizm çıkışının kendisinden ziyade bu çıkışın yorumlanma biçimine karşı çıktıklarını söylüyorlar ve bu tartışmanın ön açıcı tarafları olduğunu söylüyorlar. Ancak kitap içerisindeki bazı yazılar doğrudan Aytürk ile polemik içerisine girmiş ve tezlerine cepheden saldırmış. Önsözle içerik arasında epey bir açı farkı var. Dolayısıyla bu kitabın bir devam kitabı mı yoksa polemik kitabı mı olduğunu pek anlayamadım.

[Buse Yasar]

İlker Aytürk'ün 2015 yılında ilk kez literatüre kazandırdığı "post-post Kemalizm" kavramının çeşitli akademisyenler tarafından tartışıldığı bu kitap oldukça zihin açıcıydı. İlk etapta bu kavram ve etrafında şekillenen çeşitli tartışmalar çeperinde sorgulayan, merak eden araştırmacıların, insanların bu kitap vasıtasıyla konuya daha çok yönlü bir bakış açısı ve ilgi geliştireceği muhakkak. Birikim Dergisi ve İletişim Yayınları'na bu değerli kitaplaşma süreci, oluşan eser için teşekkürler.