Antes de ler "Cabalos e lobos" escoitei falar moito e moi ben del, pero non lin ningunha entrevista nin crítica para que non condicionasen a miña lectura. Algunhas das claves desvelounas o autor nun vermú literario tan pracenteiro que valeu a pena arrancar a lectura con algunhas miguiñas de pan. As altas espectativas, por unha vez, non xogaron na contra do libro.
Nada é circunstancial en "Cabalos e lobos". Ben se ve que foi escrito con mimo, trenzando lugares, tempos e personaxes para condensar en non moitas páxinas unha historia repleta de contradicións. É unha novela envolvente, chea de referencias, promiscua, que pica ao mesmo tempo de Sebald e da novela rosa. Iso encántame. Encántame tamén a maneira de escribir de Fran, e non me debería sorprender logo dos seus artigos e do seu blog, pero outros xornalistas con moito estilo non aguantan o pulso da novela, na que o inxenio é moito menos importante que manter o alento para que as liñas non se torzan sen remedio e se derrumbe o castelo. E Fran aguántao marabillosamente. Cada frase está escrita con moito coidado, pero sen perder a perspectiva do conxunto. A estrutura en tres partes funciona moi ben. Cada quen terá a súa favorita; eu quedei fascinado coa primeira.
Ao tempo que leo a novela dispáranse os puntos de interese, ábrense un montón de portas polas que adentrarse: Lübeck, os alemáns de Vigo, a arquitectura da cidade, a loita obreira, a literatura de cordel, o fotógrafo do desastre, as conexións co nazismo... pero nada diso nubla o sentido do relato, porque "Cabalos e lobos" é moito máis que un pasatempo para curiosos.
O libro pódese ler como unha saga familiar, como unha novela romántica, como o retrato dunha cidade ou como unha cata na historia do século XX. Ou todo de vez. Todas esas lecturas están enfiadas polos elementos que forman a argamasa do relato: os segredos, o esquecido a vontade, os silencios. Eles construíron o século XX, a maneira descoidada en que ollamos Vigo e os vínculos familares e sentimentais dos Costa Beckmann.
Unha mañá de maio, mentres agardaba a que lle cambiasen o aceite ao coche, lin boa parte deste libro dando voltas entre as leiras de Santa Cruz de Ribadulla. Gústame arquivar xuntos na memoria as lecturas cos lugares nos que acontecen: As veigas de Tomonde e "Cabalos e lobos" quedan ligados como antes unha praia do Algarve coa "Trilogía de Nueva York" ou unha caravana da Borgoña con "A ponte sobre o río Drina".