Πατριωτισμός και Αριστερά

by Νίκος Κοτζιάς

Στο Πατριωτισµός και Αριστερά ο Ν. Κοτζιάς αποκαθιστά την έννοια του πατριωτισµού και τη θέτει σε ορθολογικές-ριζοσπαστικές βάσεις. Πρόκειται για ζήτηµαθεµελιακό στην Ελλάδα «Αποικία Χρέους», που τελεί υπό τη σκιά µνηµονιακών πολιτικών και διεθνούς επιτροπείας. Ο πατριωτισµός δεν µπορεί να εγκαταλειφθεί στον εθνικισµό της συντήρησης. Συνδέεται µε την αριστερά, σε αντίθεση µε όσα πιστεύει ένα κοµµάτι της που αυτοπροσδιορίζεται ως «µη πατριωτικό».

Ο συγγραφέας εξηγεί πώς γεννιέται το έθνος και ο εθνικισµός. Υποβάλλει σε αυστηρή κριτική τον αντιδραστικό εθνικισµό, που προωθεί την πολιτική αποκλεισµού των αδύναµων και των πολιτικά διαφορετικών µε την υποταγή στους ισχυρούς της Δύσης.

Εθνικισµός, πατριωτισµός, διεθνισµός και κοσµοπολιτισµός, υποστηρίζει ο Ν. Κοτζιάς, είναι έννοιες και θεµατικές ενός εκτεταµένου πεδίου κοινωνικών αγώνων, οι οποίοι αφορούν στη νοηµατοδότηση αυτών των όρων, όπως, επίσης, στο πώς και από ποιον προσδιορίζεται το περιεχόµενο των κυρίαρχων αξιών στην κοινωνία.

Πατριωτισµός σηµαίνει πολιτικός αγώνας για τη διαφύλαξη και ενδυνάµωση: α) των δηµοκρατικών και κοινωνικών δικαιωµάτων του λαού· β) των δικαιωµάτων και δυνατοτήτων της χώρας στο διεθνές σύστηµα. Αποτελεί βασικό κριτήριο προσδιορισµού των «εθνικών συµφερόντων» που διασφαλίζει η ενεργητική δηµοκρατική εξωτερική και αµυντική πολιτική. Πεποίθηση του συγγραφέα είναι ότι η αριστερά που νικά σε «πολιτισµικούς» αγώνες, όπως είναι αυτός του πατριωτισµού, αυξάνει τις προοπτικές επιτυχίας της. Διευκολύνεται για ευρύτερες συµµαχίες και τη συγκρότηση µιας Κυβέρνησης Σωτηρίας.

208 pages, Paperback

First published November 1, 2014

Reviews

[Μιχάλης Παπαχατζάκης · Rating 3 out of 5]

ο "Πατριωτισμός και η Αριστερά" ορίζει το περιεχόμενο του πατριωτισμού (ή είναι δημοκρατικός, δηλαδή παλεύει για τα δικαιώματα του λαού, ή δεν είναι) σε αντιδιαστολή με τον εθνικισμό. Αυτή είναι μια διάκριση που επιβάλλεται να γίνεται. Επίσης ορίζει τον διεθνισμό (αλληλεγγύη και συνεργασία με ξένα λαϊκά κινήματα) σε αντιδιαστολή με τον αντιδραστικό κοσμοπολιτισμό της ελληνικής άρχουσας τάξης (Ο,τι πουν ή επιβάλουν για μας οι ξένες κυβερνήσεις υιοθετείται). Κάνει κριτική στις δυνάμεις της Αριστεράς στις οποίες έχει υποχωρήσει το σύνθημα για εθνική ανεξαρτησία και μάλιστα σε μια περίοδο που η υποτέλεια της χώρας έχει φτάσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα και ειδικά σε αυτές που δεν πολυασχολούνται με ζητήματα όπως η εξωτερική πολιτική ή η άμυνα της χώρας έναντι ξένων κυβερνήσεων, αλλά προκρίνουν μόνο πολιτικά και κοινωνικά συνθήματα "Τάξης εναντίον Τάξης", όπως αναφέρει ο ίδιος. Διατυπώνει το αίτημα των ημερών (γράφτηκε το καλοκαίρι του 2014) που εκείνος προκρίνει, τον σχηματισμό κυβέρνησης Σωτηρίας από την ξένη επιτροπεία και τα μνημόνια.

[Anas Theo · Rating 1 out of 5]

Το βιβλίο περιγράφει σχηματοποιημένα τα δίπολα μεταξύ πατριωτισμού/εθνικισμού, διεθνισμού/αντιδραστικού κοσμοπολιτισμου, κάτι που βρίσκω από μόνο του προβληματικό. Γράφτηκε την περίοδο της βαθιάς κρίσης και εκφράζει τις προβληματικές και διλήμματα εκείνης της εποχής. Μου φαίνεται πως απευθύνεται μόνο σε κάποιον που θέλει να θωρακίσει/περιχαρακώσεί τη σκέψη του πίσω από συγκεκριμένες έννοιες.

[Spiral · Rating 2 out of 5]

Κατέληξα να διαβάζω το τελευταίο πόνημα του Νίκου Κοτζιά όταν, παρακολουθώντας μια σχετική συζήτηση, έπιασα τον εαυτό μου ανήμπορο να αντικρούσει την τοποθέτησή του ότι για την άνοδο της Χ.Α. φέρει μεγάλη ευθύνη η αριστερά, αφού της παραχώρησε όλο το γήπεδο του πατριωτισμού για να παίξει μπάλα. Αυτό είναι λοιπόν το αντικείμενο του παρόντος βιβλίου, η ανάγνωση του οποίου μου άφησε ανάμεικτα συναισθήματα. Οι πρώτες 100 σχεδόν σελίδες αναλώνονται εξαντλητικά στην αποδόμηση του μανιχαϊστικού διπόλου διεθνισμός-εθνικισμός (ορθώς κατά τη γνώμη μου) και την αντικατάστασή του από ένα πιο σύνθετο μεν, still μανιχαϊστικό δε, σύστημα επικοινωνούντων διπόλων εθνικισμού-πατριωτισμού και κοσμοπολιτισμού-διεθνισμού, με τους villains να βρίσκονται στο πρώτο σκέλος και τους καλούς στο δεύτερο. Στις υπόλοιπες 100 σελίδες is where things get interesting, καθώς αναλύει διεξοδικά τους ιστορικούς δεσμούς αριστεράς και πατριωτισμού, τους λόγους για τους οποίους ένα κομμάτι της αριστεράς απορρίπτει την πατριωτική ρητορική και τις απαιτήσεις των περιστάσεων από μια ηγεμονική, δυνάμει κυβερνητική αριστερά. Εδώ δεν έχω πολλά να του προσάψω, καθώς φροντίζει να υπερβεί το απλοϊκό σύστημα διπόλων που είχε χτίσει στο πρώτο μισό του βιβλίου (προφανώς και ο ίδιος καταλαβαίνει ότι είναι χρήσιμο ως επεξηγηματικό σχήμα, αλλά μέχρις εκεί), όμως πέφτει σε παγίδες παρόμοιες μ' αυτές που πέφτει η, αποκαλούμενη από τον ίδιο, μη-πατριωτική αριστερά: Εκεί που αυτό το κομμάτι της αριστεράς υποβαθμίζει τη σημασία και τη δύναμη της εθνικής αφήγησης ως εργαλείο ηγεμονίας, ο ίδιος υποβαθμίζει τα ρίσκα που κρύβει το τάισμα αυτής της αφήγησης, σε περίπτωση που αυτή γίνει ανεξέλεγκτη. Anyway, στα τελειώματα καταπιάνεται και με την πολιτική των συμμαχιών και την αναγκαιότητα για συναίνεση και ανοίγματα, χωρίς όμως να αγγίζει την ταμπακιέρα, η οποία στην προκειμένη περίπτωση είναι η συνεργασία με τη λαϊκή δεξιά των ΑνΕλ. In any case, το βιβλίο μάλλον γράφτηκε βιαστικά για να προλάβει τα γεγονότα (κυκλοφόρησε το Νοέμβρη του '14), έτσι υποφέρει σε πολλά επίπεδα, και μαζί του υποφέρει κι ο αναγνώστης. Παρόλα αυτά, έχει τρομερό ενδιαφέρον η ανάγνωσή του, καθώς μοιάζει με εγχειρίδιο αριστερής διακυβέρνησης for dummies, και οι σελίδες του εξηγούν σε μεγάλο βαθμό την όψιμη πατριωτική ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς και το ποια ακριβώς είναι η ιδεολογική πάλη στις γραμμές του αυτή τη στιγμή.