Tot lijf gemaakt: Over schoonheidsnormen, maakbaarheid en de kracht van verzet

by Tatjana Almuli

Wat zegt onze obsessie met perfecte lichamen over vrijheid? In dit actuele en haarscherpe essay onderzoekt Tatjana Almuli hoe schoonheidsnormen niet alleen ons zelfbeeld beïnvloeden, maar ook onze autonomie en levensruimte beperken. Schoonheid is geen onschuldige voorkeur, maar een vorm van sociale controle. Waarom neemt de fixatie op uiterlijk juist toe in tijden van crisis? En wat betekent het als plastische chirurgie en afvalmedicatie zoals Ozempic ineens 'zelfzorg' heten? Tot lijf gemaakt is zowel een persoonlijke als politieke oproep tot radicale ongehoorzaamheid – voor iedereen die genoeg heeft een norm na te streven die constant verschuift.

Genres: Audiobook, Nonfiction, Essays

192 pages, Hardcover

Published May 21, 2026

About the author

Tatjana Almuli (1991) is schrijver, journalist, fotograaf en spreker en geworteld in Amsterdam.

Reviews

[Marcella · Rating 4 out of 5]

Een essay over schoonheid en dan met name over schoonheidsnormen van vroeger en van nu en wat dat betekent voor het individu. Goed onderzocht, genuanceerd verteld, blijvend relevant.

[Sam · Rating 5 out of 5]

Alles wat ik even nodig had 🫶🏼

[Floor Meewis · Rating 4 out of 5]

Betoogt dat in onzekere (geopolitieke) tijden het schoonheidsideaal zich vernauwt (dit deel vond ik iets minder onderbouwd). Het brede streven naar optimalisatie in onze maatschappij wordt ook toegepast op het lichaam. Met algoritmes worden we allemaal richting hetzelfde schoonheidsideaal geduwd en er vindt normalisatie plaats om bv plastische chirurgie in te zetten om een zogenaamd optimaal lijf te bereiken. Goede analyse dat het lijf steeds vaker wordt gezien als project dat verbeterd dient te worden. Op deze onzekerheid kan weer gecasht worden door de beauty-industrie. Laten we liever focussen we op body neutrality en niet meegaan in de producten die ons worden aangesmeerd!

[Nina · Rating 4 out of 5]

"Verstikkende mens- en wereldbeelden, waarvan het niet vreemd is dat ze juist nu, in deze tijd van onrust en crisis, zoveel terrein winnen. Het is menseigen om in reactie daarop massaal op zoek te gaan naar houvast en grip, en dat vinden we in (werken aan) ons lichaam."

Belangrijk boek, goed als meer mensen (juist ook mannen!) dit zouden lezen

[Malou · Rating 3 out of 5]

Ik ben dit gaan lezen omdat ik geprikkeld werd door de (slimme, sterke!) interviews die Tatjana gaf rondom publicatie, maar ik moet zeggen dat ik het essay zelf een beetje… teleurstellend vond? De analyse (dat onze optimalisatiedrang totaal is doorgeslagen naar de manier waarop we onze lichamen zien) is een tikkeltje oppervlakkig, het eerste hoofdstuk (over hoe striktere normen m.b.t. lichamen vaak voortkomen uit periodes van crisis) eigenlijk niet zo goed onderbouwd. En het laatste hoofdstuk over stil verzet tegen schoonheidsnormen voelde als een zwaktebod: wat is toch die gekke linksige behoefte om vanalles en nog wat te bestempelen als ‘verzet’? Desondanks een belangrijk onderwerp dat alleen al het agenderen waard is, en mooi hoe Tatjana haar persoonlijke verhaal erin verweeft. Zette me weer aan het denken over hoe ik me zelf verhoud tot schoonheidsnormen.

[Janine · Rating 5 out of 5]

Heel sterk essay over schoonheidsnormen, maakbaarheid en nastreven van schoonheidsidealen. Een verzet om ons los te maken van deze idealen en van het systeem en minder te focussen op de maakbaarheid van ons lichaam. Goed onderbouwd essay met her en der ook persoonlijke ervaringen. Must read voor iedereen! Je bent zoveel meer dan alleen je lichaam!

[Tonya Sudiono · Rating 3 out of 5]

Schokkende ervaringen gelezen over fatshaming. Verder te oppervlakkig als je filosofie hebt gestudeerd.

Einde is zwak. Mooi dat je een oplossing wil aanreiken maar dat hoeft niet altijd. Elk links boek eindigt tegenwoordig met verzet, revolutie. De oplossing is altijd: meer energie steken in het collectief, de gemeenschap, solidariteit. En alles is verzet. (Neem hiermee ook mijn eigen werk op de hak.) Geen botox nemen is verzet. Lelijk durven zijn is verzet. Als iets alles is, is het niets.

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

Ik inhaleer alles wat Tatjana Almuli schrijft, zo ook nu weer. Ze verstevigt met haar nieuwste boek haar positie als expert op het gebied van lichaamsbeeld, lichaamspolitek en bredere maatschappijkritiek. Elke zin raakt, haar openhartige persoonlijke anekdotes des te meer.

‘Het lichaam wordt steeds vaker gelezen als medisch dossier. Wie binnen het visueel kader van fit en vitaal valt, krijgt moreel krediet. Wie daarvan afwijkt, wordt sneller gewantrouwd of gecorrigeerd.’

‘Schoonheid is uitgegroeid tot een van de meest effectieve vormen van onderdrukking. Winstgevend, alledaags en diep geïnternaliseerd.’

[Lizzy · Rating 4 out of 5]

Heerlijk essay dat goed verwoordt wat ik vaak met vriend(inn)en bediscussieer. Over bestaande schoonheidsidealen die ons allemaal, maar voornamelijk vrouwen, worden opgelegd door de industrie die erachter zit en verdient aan jouw onzekerheden. Van botox tot scheren en van grijze haren verven tot afvallen, voor alles is een norm opgelegd die je vertelt dat je je lichaam moet optimaliseren. Van vrije keuze kunnen we eigenlijk niet echt meer spreken. Moraal van het verhaal: denk kritisch na over bestaande schoonheidsidealen, doe er niet altijd aan mee en start een revolutie (of zoiets)!

[Jiska · Rating 3 out of 5]

🎧 Geluisterd als audiobook

[Noa de Zeeuw · Rating 4 out of 5]

Ik word hier echt WOEST van. En ik begrijp niet dat er geen collectieve woestheid is over de tijd en het geld die mensen (en vooral vrouwen) in onze samenleving spenderen aan diëten en cosmetische ingrepen onder het mom van 'eigen keuze'. "Wanneer zijn we gaan geloven dat een constante drang naar uiterlijke optimalisatie een vrije, persoonlijke keuze is?". Want dat is het dus niet!!!!! Dat je ouder mag worden en überhaupt bestaat is een zegen, dus KAP aub met allerlei substanties in je lichaam te spuiten.

Als iedereen nou eens de tijd en geld die die stopt in het creëren van het 'perfecte' uiterlijk zou steken in het zijn van een goed mens met oog voor een ander, en gewoon een beetje rustig aan doet en plezier heeft in gewoon zíjn, ipv alleen maar prestatiegericht te sporten of alleen maar leven volgens een strakgeplande routine waarin je je lichaam 'optimaliseert' (echt zo SAAI), lijkt me de wereld toch een stuk fijnere plek. En lees!!! Dit!!! Essay!!! Zo, en nu moet ik even afkoelen.

Uitgebreider, met meer persoonlijke verhalen en ook een stuk over de rol van alcohol was het 5 sterren geweest.

[Moira]

Geluisterd. Wel een aanrader!

[Loes · Rating 3 out of 5]

Niks nieuws, maar goede reminder wel. Had voor mij persoonlijk nog wat dieper mogen gaan.

Vanaf nu ga ik het niet verven van mijn haar overigens wel rebranden als 'verzet', ipv luiheid en kostenbesparing.

[Rebecca · Rating 3 out of 5]

Mocht van mij wel wat meer de diepte in gaan. Daarnaast had ik wat moeite met het verzet dat omschreven werd. De ochtend na een concert van Lorde lang uitslapen en niks (hoeven) doen en blijven hangen in je pyjama klinkt absoluut heerlijk, maar is natuurlijk geen verzet tegen de alsmaar drukkende schoonheidsidealen. Dat is vooral het prettige (en zeer geprivilegieerde) leven dat Almuli voor zichzelf heeft weten te realiseren.

[Lotte · Rating 4 out of 5]

Uit het hoofdstuk ‘Collectief verzet voor lichaamsbevrijding’ (maar wat mij betreft ook voor andere thema’s om ons tegen te verzetten): “Omdat elke keer dat je kiest voor een alternatief, hoe klein ook, je iets terugpakt wat nooit van het systeem had moeten zijn: je tijd en ruimte, je aandacht en denkvermogen, je gevoelens, je waardigheid.”

[Maaike te Kulve · Rating 4 out of 5]

Interessante angle over hoe onze keuzes mbt lichaam en uiterlijk altijd maatschappelijk gevormd en dus nooit volledig vrij zijn. Ook goed reminder to myself om daar niet altijd zo makkelijk in mee te gaan.

[Carlijn Breukelman · Rating 4 out of 5]

3,5/4 sterren, wel echt een aanrader voor bewustwording en jezelf (deels) bevrijden van opleven naar alle schoonheidsidealen. Een inspiratie om je lichaam meer te vieren in plaats van te vrezen

[Hanna · Rating 3 out of 5]

Geluisterd met interesse! En ze heeft wel gewoon gelijk! Maar voor een heel boek miste ik toch wat diepgang

[Rui Jun · Rating 3 out of 5]

Heb het boek geluisterd, het is fijn om naar Tatjana te luisteren. Het is ook toegankelijk geschreven en je gaat er vlug doorheen. Binnen een dag heb je het wel uit.

Het was mooi om haar persoonlijke verhalen te horen over schoonheidsidealen. Het begin vond ik ook beter dan het einde, aangezien de bronnen en onderzoeken die werden aangehaald een fijne toevoeging was.

Aan het einde van het boek dacht ik ook bij mijzelf: wat als ik wel blij wordt van mijzelf opmaken en er goed uitzien, voor mijzelf en niet voor iemand anders? Ik kreeg het gevoel dat dit dan geen verzet is.

[Thomas Frik · Rating 3 out of 5]

Goed, genuanceerd betoog over wat wel en niet binnen onze macht ligt. Maar had nog wel iets dieper mogen gaan.

[Donna · Rating 2 out of 5]

Ik heb dit boekje opgepakt vanwege de titel en een quote van Susan Sontag op de eerste pagina: “The sick are interesting, as Nietzsche points out. The wicked, too.” Pas tijdens het lezen had ik door dat de schrijfster Tatjana Almuli is en dat ik dit werk eigenlijk al eens had gelezen. Het boek is namelijk vooral een memoir over Almuli’s eigen ervaringen met een eetstoornis, body dysmorphia en overgewicht dan een maatschappelijke analyse daarvan, oftewel Knap voor een dik meisje.

Het is een wat saai essay dat duidelijk een sjabloon volgt: relevantie, bewijs, oplossing. De introductie probeert krampachtig de relevantie aan te tonen, met anekdotes van mensen die haar vragen waarom we het in deze tijd nog over schoonheidsidealen moeten hebben: dat is toch allemaal allang opgelost?!

Het bewijs dat vervolgens wordt aangedragen, is grotendeels anekdotisch: Almuli schrijft over haar fixatie op haar grijze haren en calorieën en over vrienden die hun lichaam proberen te optimaliseren. Daarnaast leunt ze op werken als The Beauty Myth van Naomi Wolf, een verouderd, bekritiseerd werk vanwege het gebrekkige gebruik van statistieken en overdrijvingen (het bekendste voorbeeld Wolfs idiote bewering dat jaarlijks 150.000 vrouwen in de VS aan anorexia overlijden). Het filosofische werk van Pierre Bourdieu over esthetisch kapitaal krijgt daarentegen slechts een kort fragment.

De oplossing is een soort de-Correspondent achtige conclusie: Collectief verzet! Solidariteit! Kapitalisme en liberalisme zijn het kwaad! Lege hulzen. Al met al voegt dit werk niet veel toe aan de bestaande literatuur over het onderwerp of haar eigen oeuvre.

[Katelijne · Rating 3 out of 5]

Relevant, urgent en hoognodig! Fijne stem. De kracht van dit essay is de persoonlijke, authentieke insteek. En dat is helaas ook de zwakte, voor mij iets te veel algemeenheden en wat teveel aan de oppervlakte. Maar wel erg blij dat dit werd geschreven.

[Elize Kuiper · Rating 3 out of 5]

Mooie passages en interessante bronnen. Had nog wel iets dieper mogen gaan soms.

[Rocher · Rating 4 out of 5]

Zeer sterk essay van Almuli over het dogmatische van de schoonheidsindustrie. Ze weet erg goed het persoonlijke en het politieke aan elkaar te koppelen aan de hand van eigen ervaringen, wetenschappelijke bronnen, politieke stromingen en maatschappelijke analyses. Ook is het essay heel toegankelijk om te lezen en ga je er zo doorheen.

[Isabelle Stoffels · Rating 4 out of 5]

Zeer nuttig en informatief essay om meer inzicht te krijgen over schoonheidsnormen, de toename van fixatie op uiterlijk in tijden van crisis (namelijk: toch nog enige vorm van controle) én hoe ons hiertegen te verzetten.

Schoonheid is geen onschuldige voorkeur, maar een subtiele en alomtegenwoordige vorm van sociale controle en onderdrukking. Kortom: onwenselijk, vermoeiend en problematisch!

‘We mogen best vaker openlijk ageren tegen de onderdrukking door schoonheidsnormen en de ‘vrijwillige’ onderwerping daarvan.’

‘Tegelijkertijd probeer ik zo zacht mogelijk te blijven over individuele keuzes, te zien dat we allemaal op onze eigen manier een weg zoeken in de jungle des levens en schoonheidsmanie, met alle bijhorende maatschappelijke en persoonlijke denkbeelden en stigma’s.’

Lees dit essay, trek er lessen uit en ageer liefdevol tegen de onderdrukking door onhaalbare, zeer schadelijke schoonheidsidealen en het (zucht..) kapitalistische systeem dat daar (uiteraard) extreem van profiteert.

[Elsa · Rating 3 out of 5]

Alhoewel ik heel blij ben dat er een toegankelijk boek over dit onderwerp is geschreven, ben ik kritisch op de diepgang van de analyse. Te vaak werden er conclusies getrokken aan de hand van vermoedens of was de schrijfstijl ietwat stellig. Ook is dit boek duidelijk vanuit een cishet perspectief geschreven, maar wordt er wel gepoogd om de queer community te betrekken zonder daar genoeg onderzoek naar te doen. Beetje jammer, want dat is echt m'n persoonlijke pet peeve. Wel vond ik het heel fijn hoe Tatjana Almuli haar persoonlijke verhalen hierin heeft verwerkt, waardoor het geheel heel goed leesbaar en raak is.

[Janneke · Rating 4 out of 5]

Er stond voor mij (met al een hoop achtergrond kennis) niet perse iets nieuws in, maar ik vind het wel een prima en vrij toegankelijk geschreven essay. Zeker het lezen waard als dit onderwerp iets is wat je bezig houdt (en dat is waarschijnlijk bewust of onbewust wel zo).

Hoewel gezondheid wel expliciet benoemd wordt, had ik graag nog wat extra ruimte gezien voor handicap (en het idee van maakbaarheid van gezondheid icm schoonheidsidealen icm (zichtbare) handicaps enz enz), maar ik snap ook dat er uiteindelijk keuzes gemaakt moeten worden om de inhoud behapbaar te houden.

[Marjon · Rating 3 out of 5]

Tatjana Almuli vind ik altijd erg inspirerend en ik ben het ook eens met de boodschap van dit boek. Toch was het niet helemaal voor mij. Ik merkte dat door alle aandacht voor schoonheidsidealen en hoe we eruit zouden moeten zien, ik juist weer daarmee bezig was in mijn hoofd. Ook al is het kritiek op die idealen (waar ik het ook zeker mee eens ben ❤️).

[stephanie · Rating 4 out of 5]

4.5 **

[Karlijn Linssen · Rating 4 out of 5]

Super relevant en leerzaam essay met zoveel fijne mooie taal <3