Edebiyat Kuramları ve Eleştiri

by Berna Moran

Bu kitapla Berna Moran’ın “Bütün Eserleri” bu kitabıyla tamamlanıyor. Alanında klasik sayılan Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, ülkemizde edebiyat eleştirisi alanında yaşanan kısırlığa bir cevap niteliği taşıyor. 1973 TDK Bilim Ödülü’nü kazanan bu temel eser edebiyat kuramlarını ve eleştiri yöntemlerini sistematik bir şekilde incelerken Türk edebiyatından verdiği örneklerle zenginleşiyor. Berna Moran’ın ölmeden önce gözden geçirip güncelleştirdiği kitap, konusunda tek ve önemli bir referans eser...

Genres: Nonfiction, Literary Criticism, Turkish, Turkish Literature

352 pages, Paperback

First published January 1, 2003

About the author

Berna Moran Türkiye'de modern edebiyat eleştirisi alanında öncülerdendir. İstanbul’da doğdu. Ortaöğretimini Darüşşafaka ve Işık Lisesi’nde tamamladıktan sonra 1941’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne girdi. 1945’te mezun olarak aynı bölümde asistanlığa başladı. 1950-51 yılları arasında Birleşik Krallık'ta Cambridge Üniversitesi’nde doçentlik çalışması yaptı. 1956’da doçent, 1964’te profesör oldu. 1981’de emekli oldu. Moran, 1972’de yayımlanan Edebiyat Kuramları ve Eleştiri adlı yapıtıyla büyük ilgi gördü ve 1973 Türk Dil Kurumu Bilim Ödülü’nü kazandı. Moran, daha sonra Birikim, Çağdaş Eleştiri gibi dergilerde yazdığı çeşitli incelemeleri Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış adlı incelemesine aldı. Türk romanının doğuşunu ve o dönemin toplumsal koşullarını Batılılaşma olgusu içinde inceleyen bu kitap Türk edebiyatı eleştirisi geleneğinin en önemli eserlerinden biri olarak karşılandı. Berna Moran, Kasım 1993’te hayata veda etti.

Reviews

[Seval Yılmaz · Rating 5 out of 5]

Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Berna Moran
__________________________________________________

Berna Moran'ın Türk edebiyat eleştirisine çok önemli ve değerli bir katkıda bulunduğu kitabı Edebiyat Kuramları ve Eleştiri kitabını bitirdim. Moran, öncelikle işe "edebiyat nedir?" sorusunu sorarak başlıyor ve bu bağlamda "estetik yaşantı" kavramını açıklıyor. Yazar, okur, eser ve toplum odaklı olan muhtelif kuramları ele alıyor. Bu kuram ve eleştiri ekolleri arasında yansıtma kuramı, tarihsel eleştiri, sosyolojik eleştiri, Marksist eleştiri, anlatımcılık, romantisizm, psikanalitik eleştiri, yeni eleştiri, biçimcilik, yapısalcılık, yapısalcılıkötesi, yapısal eleştiri, arketipçi eleştiri, duygusal etki kuramı, alımlama estetiği, feminist eleştiri kuramı, izlenimci eleştiri vb. bulunuyor. Son olarak, edebiyat ve hakikat, edebiyatın tanımı ve değer ölçütleri ile estetik yargılar konularına eğiliyor. Sonuç bölümünde de kitapta ele alınan eleştiri kuramlarına yönelik bir özet sunuyor.

Bildiğiniz gibi yazar veya eleştirmen olabilmek için edebi teknikler, kurmaca, kuram ve eleştiri gibi konularda teknik ve teorik bilgiye sahip olmak gerekiyor. En azından insanın "edebiyat nedir?" sorusuna verecek kişisel bir cevabı olması sağlıklı olacaktır. Eser kaleme almayı düşünen yazar adayı da eserini bu bilgi birikimi çerçevesinde şekillendirecek, çeşitli edebi teknik ve yöntemlere başvuracaktır. Edebiyat kuramları ve eleştiri alanına ilgi duyuyorsanız da bu kitabı edinip okuyabilirsiniz, bittabi yazar veya eleştirmen olma hedefinizin olması şart değil. Ayrıca, yazılan her kitap da edebi değer taşımaz. Moran da bu konularda size açık, sade, doyurucu ve yetkin bilgiler sağlayabilir. Estetik kaygıları olan ve edebi değer arayışında olan bilinçli okur için teknik yönden aydınlatıcı bir eser. Şimdiden keyifli okumalar.

[Koray · Rating 5 out of 5]

Berna Moran, kuram ve yöntemleri dört unsura (sanatçı, eser, okur ve bunların bunların içinde bulunduğu toplum) dayanarak tasnif ediyor. Sanat kuramları ve edebiyat konusunda farklı bakış açıları kazanmaya istek duyan okurların, kitabın sonunda alabildiğine hoşnut olacaklarını düşünüyorum.

[ÖMRÜM UZUN · Rating 5 out of 5]

Anlaşılır, net, derli toplu, kapsamlı

[Aslı Can]

Edebiyat kuramları hakkında okuma yapmak isteyenlere ve Edebiyat üzerine düşünmeyi sevenlere başlangıç için uygun bir kitap.

Kitap Edebiyat kuramlarını tarihsel olarak birbirleriyle ve Psikoloji, Felsefe gibi farklı disiplinlerle ilişkilendirerek inceliyor. Bu süreci izlerken okuyucu da 'Edebiyat' denen şeyin ne olduğuna veya olmadığına, nasıl olma(ma)sı gerektiğine dair kafa yoruyor ister istemez. Berna Moran'ın anlatımı gayet akıcı, dili çok sade. Okuyucunun her şeyi anladığından emin olmak ister gibi bir hali var; çok fazla örneklendirerek anlatıyor. Hatta bazen tekrara da düşüyor bu yüzden. Kısa ve öz şeyler okumayı sevenler biraz sıkılabilir bu tekrarlardan -ki ben de sıkıldım son bölümlerde.

[Orhan Gülek · Rating 5 out of 5]

Tam bir Üstad...

[Yeliz Ö. · Rating 3 out of 5]

1973 Türk Dil Kurumu Bilim Ödülü

Edebiyat Kuramları ve Eleştiri kitabının ilk baskısı 1972 yılında yapılmış. Kitap basıldıkça güncellenmiş, eklenen ve kısaltılan bölümler olmuş. Son önsöz 1991 yılında yazılmış. Berna Moran 1993 yılında vefat etmiş. Kitap için ilk söyleyebileceğim okuduğum en anlaşılır, dili güzel, Türkçe akademik kaynaklardan biri olduğu. Edebiyat kuramları ve eleştiri yöntemleri gibi içerdikleri felsefik, karşıt, yeri geldiğinde karmaşık düşüncelerden dolayı anlaşılması güçleşebilen konuları konusunu bildiğini belli eden bir şekilde açıklıyor yazar. Konunun temellerinden 90’ların başına kadar geçirdiği değişimleri okuyorsunuz. Kitabın bölümlere ayrılışından da anlaşıldığı üzere derli toplu bir kaynak. Yazar bir konuyu açıklarken sorulması gereken soruları sorarak konuyu açıyor, birbirine bağlıyor, düz bir okuma yerine düşündüren bir okuma sağlıyor. Sanatın ne olduğu, neye sanat denilebileceği, edebiyatın ne olduğu, ne işe yaradığı, bir esere nasıl yorum yaparsak nesnel ya da öznel sayılabileceği gibi tartışmalı konuları cevaplıyor. Eksik olarak gördüğüm bir yön daha çok örnek olmaması. Soyut, teorik kavramları anlamaya çalışırken verilen bir örnek konuyu tamamlamaya yardımcı oluyor. Moran bir İngiliz Edebiyatı profesörü olduğu için bilinen romanlar, şiirler ya da oyunlardan sadece bahsetme olarak bile olsa daha çok örnek olabilirmiş. Bölüm sonlarında konuyu özetlemesi yararlı oluyor. Bazı kavramların yabancı orijinallerini vermiş, bazılarınınkini vermemiş. Mümkün olan hepsini vermesi yabancı dilde edebiyat okuyanlar için daha da iyi olurmuş.

Son otuz yılın gelişmelerini içermese de konunun temellerini ve ilerlemesini anlamak için her edebiyat öğrencisinin lisans süresince en azından bir-iki kere okuyabileceği, edebiyat eleştirisi hakkında bilgi edinmek isteyenlerin de faydalanabileceği Türkçe kaynaklardan.

Türkçe bazı kelimelerde ve bazı noktalama işaretlerinin kullanımında bugün yanlış bulduğumuz farklılıklar var.

Sanat - Yansıtma
Görünen (görüngü)
Değişmeyen öz
İdeal olan
Sosyal gerçeklik

Tarihsel, Sosyolojik, Marksist Eleştiri

Sanat - Anlatımcılık
Duyguların anlatımı
Hislere tercüman olmak

Sanatçıya Dönük Eleştiri
Sanatçını psikolojisi ve kişiliği
Psikanaliz

Yeni Eleştiri
Biçim-içerik

Rus Biçimciliği

Yapısalcılık
Yapısalcılık ötesi

Esere Dönük Eleştiri
Arketipler Eleştiri

Okur Merkezli Kuramlar
Duygusal Etki Kuramı
Estetik yaşantı
Alımlama Estetiği
Feminist Eleştiri Kuramı

Edebiyat ve Hakikat ilişkisi
Edebiyat kavramı tanımlanabilir mi?
Edebiyatın işlevi tanımlanabilir mi?

Estetik Yargılar
Nesnelci görüş
Öznelci görüş

“… Bir sanat olayında rol oynayan dört unsur vardır: Sanatçı, eser, okur ve bunların içinde bulunduğu dış dünya (toplum).” (9-10)

“Marksizm ekonomik teori üzerine oturtulmuş bir tarih felsefesidir ve iddia eder ki tarihin gelişmesi birtakım kanunlara göre cereyan eder. Bu kanunların ne olduğunu bize tarihî maddecilik açıklar…” (43)

“Toplumcu gerçekçilik sanatın ne olduğu sorusundan çok ne olması gerektiğine cevap verir.” (53)

“Neo-klasikler değişmez bir insan tabiatının var olduğuna inanıyor ve sanat eserinde bireysel, yöresel özelliklerin yeri olmadığı fikrini savunuyorlardı.” (55)

“”Sanat önemli olanı tutmak, önemsizi çıkarmaktır” diyen Lukacs…” (58)

“Marksizm on dokuzuncu yüzyılda gerçekçi romanın en başarılı çağında ortaya çıkmıştır.” (63)

“Güç anlaşılan yeni biçimler denemek, yozlaşmış burjuva sanatına özgü davranışlar olarak yorumlandığı için…” (64)

“Demek ki Althusser’e göre gerçek edebiyat ideolojiyi hammadde olarak kullanan, onu kendine özgü yollardan işleyip dönüştürerek yeni bir ürün veren bir pratiktir. Edebiyatı yansıtıcı bir ayna olarak görmek yanlıştır; edebiyat bir üretimdir…” (66)

“…Marksist eleştiri… sanatın kökeninde ‘iş’in yattığını, ilkel toplumların yaşamak için giriştikleri faaliyetlerden doğduğunu; romanın orta sınıfın güç kazanması sonucu ortaya çıktığını; ‘sanat için sanat’ öğretisinin kapitalist düzende sanatçının toplumdan koparak kendini yabancı görmesiyle başladığını ve burjuva sınıfına karşı bu tutumun ‘her şeyin satın alınabilir bir meta haline geldiği bu dünyada sanatçının meta üretmeme’ kararından doğduğunu gösterir.” (87)

“Yanlış bir dünya görüşüyle yazılmış bir eserin sanat değerinden kaybedeceğine inanan Lukacs,…” (91)

“Eser artık bir ayna olmaktan çıkıyor da sanatçının iç dünyasına, ruhuna açılan bir pencere oluyor.” (102)

“Sanatın rolü hayatımızı zenginleştirmektir. Bir insanın birey olarak kendi hayatındaki yaşantılarının, duygularının çeşitliği sınırlıdır. Ama sanat sayesinde başkalarının duygularını ve yaşantılarını paylaşır ve böylece yaşantı dünyası çok daha zenginleşmiş olur. … Kuramın bu şekline ‘duygu için duygu’ ilkesi hâkim, … Tolstoy gibi düşünürlerde bu ilke bir değişiklik geçirir ve ahlâksal kaygılar işe karışır. Artık herhangi bir yaşantı yanda duygu amaç olmaktan çıkar ve belli duyguların aktarımı sanatın işlevi olur.” (118)

“Ne gibi duygular dile getirilmeli ve aktarılmalı ki sanat eseri değerli ve büyük olsun?” (123)

“…bu yönteme inanan eleştirmenlere göre, sanatçı istesin istemesin kişiliğinin damgasını basar eserlerine. Bir kere her yazarın kendine özgü bir üslubu vardır ve üslup karakterin anahtarıdır. …işlediği temalar, seçtiği kahramanlar, kullandığı imgeler yine kişiliğini açıklar.” (133)

“Bugün bir metnin anlamının nerede aranması gerektiği sorusuna üç ayrı görüş cevap vermektedir. Birincisi anlamı yazarın zihninde, ikincisi eserin metninde, üçüncüsü okurda aramak gerektiğini iddia eder.” (135)

“Yazarın yapmak istediği şey başka, yaptığı şey başkadır.” (135)

“Sanatçının kişiliğine yönelmek romantik edebiyat çağında başlamıştır.” (144)

“Freud sanatçının yaratma eylemi ile nevroz arasında sıkı bir ilişki bulur ve bilinçaltının ‘yaratma’daki rolünü belirlemeye çalışır.” (150)

“Eski Yunan’da ilham, sanatçının dışarıdan bir kuvvetin etkisi altına girmesi, ona uymak zorunda olması demekti.” (150)

“Yazarı başkalarından ayıran nokta bir çeşit ruh hastası olması değil -çünkü hepimiz biraz öyleyiz-, bu nevrozu başarılı bir şekilde nesnelleştirebilmesidir.” (155)

“Bir edebiyat eseri, … kendi başına yeterli olan, kapalı, dilsel bir düzendir.” (160)

“…Rus Biçimciliği ise metnin dışına çıkarak yaşamla bağlarına bakmak gereğini duymuyor.” (180)

Gönderici ———- Bağlam - Bildiri ———- Alıcı
İletici - Kod (181)

Gösterge ——— ses (gösteren)
———- kavram (gösterilen) (188)

arbitrar - keyfi

“…dil, algıladığımız nesneler yığınının keyfî olarak birimlere ayıran bir göstergeler sistemidir ve bu anlamda gerçekliği yansıtmaz, üretir.” (189)

Yapısalcılar - “Edebiyat incelemesi tek tek yapıtların yorumlanması ya da değerlendirilmesi değil, edebiyat yapıtlarının tümünün uyduğu sistemin araştırılması demektir.” (198)

Sözmerkezlilik (logocentrisme)
Sesmerkezlilik (phonocentrisme)
Differance (ayrı olmak + ertelemek) (199)

The Intentional Fallacy - Kasıtlı Yanılgı (“Yazarın amacını bilmenin, eleştiri için ne gereği vardır ne de yararı.” (208)
The Affective Fallacy - Duygulanımsal Yanılgı (“…eserin anlamını ve değerini okurdaki etkisinde aramanın yanlış olduğu görüşü savunulur.”) (208)

“Ana örnek”, “ilk model” - arketip (219)

Carl Jung - mitoslar - insan ırkının ortak bilinç dışı - arketiplerin edebiyatta tekrarlanma nedeni (220)

“Modern romanda bu tür yolculuk bir iç yolculuğa dönüşür. Kişinin psikolojik düzeyde kimliğini aramasıdır bu.” (223)

ecriture feminine - women’s writing - kadın söylemi (259)

Belirtik hakikat - explicit truth (278)

Örtük hakikat - implied truth (280)

“Eliot’a göre bir eserin tadına varabilmek için inançlarını paylaşmak gerekmez, ama inançlar yine de önemlidir, çünkü bunları paylaşmasak bile anlamamız lâzımdır.” (290)

“Hangi yöntemi kullanırsa kullansın bir eleştirmenin söylediklerini kabaca üç kategoriye ayırabiliriz: Betimleyici; açıklayıcı (yorumlayıcı); değerlendirici.” (299)

“…estetik yargının keyfî olmadığını, nesnel sebeplere dayanan mantıksal bir çıkarım olduğunu savunmak çabasındalar. Korkuyorlar ki, estetik yargıların genel birtakım normlara dayandığı gösterilemez ise, bunların nesnel hiçbir değeri kalmayacak; sanat eserinin değeri “zevk meselesidir, tartışılmaz” ilkesine bağlanacak.” (321)

“Çünkü her ne kadar bazı ölçütlerin belirip yerleşmesinde “hoşlanma” rol oynuyorsa da, bunların ölçüt olarak benimsendiği çevrelerde ya da toplumlarda bunlar artık nesnelleşmiş sayılırlar…” (326)

[Papirus_ktp · Rating 5 out of 5]

...Yeni Eleştiri’nin sandığı gibi tarafsız, masum(innocent), önyargısız, ideolojisiz okur diye bir okur yoktur. Her okur belli bir kültür çevresinden aldığı ekonomik, toplumsal, politik değer yargıları ile gelir metnin karşısına ve bunlar okuyuşunu etkiler.”

“Belli bir dönemdeki okur, yaşadığı dönemin tarihsel, toplumsal, kültürel koşullarının belirlediği bir çerçeveden bakar esere. Daha kesin olarak söylemek gerekirse okurun bir “beklentiler ufku” ya da beklentiler yelpazesi vardır. Eserle temasa geldiğinde bu beklentiler şu ya da bu ölçüde karşılanır. Onun için eleştirmen in yapacağı ilk iş eserin ait olduğu dönemin meydana getirdiği bu beklentiler yelpazesini belirlemektir. Ancak o zaman farklı dönemlerde okurların bir esere gösterebileceği değişik tepkiyi anlayabiliriz.”

“Sanatın rolü hayatımızı zenginleştirmektir. Bir insanın birey olarak kendi hayatındaki yaşantılarının, duygularının çeşitliliği sınırlıdır. Ama sanat sayesinde başkalarının duygularını ve yaşantılarını paylaşır ve böylece yaşantı dünyası çok daha zenginleşmiş olur. Budur sanatın insana sağlayacağı en büyük yarar.”

“Bir sanat olayında rol oynayan dört unsur vardır: Sanatçı, eser, okur ve bunların içinde bulunduğu dış dünya (toplum).”

Kitap yorumu paylaşırken farklı pencerelerden bakabilmek adına bu güzel kitabı, diğer kitaplarımla birlikte, azar azar, çapraz okuma yaparak uzun bir sürede okudum. Yukarıda da belirtildiği gibi genelde sanat eserlerinin, daha özelde edebi eserlerin bu dört unsur(yazar, eser, okur ve toplum) merkeze alınarak değerlendirilmesinde farklı bakış açılarını anlatan, çok beğendiğim bir kitap oldu.

Eleştiri kuramlarının tarihsel ve coğrafik gelişimini örneklerle, ilgi çekici, güzel ve akademik bir dille anlatıyor kitap. Bana bir çok yönden farkındalık ve bir miktar farklı bakış açısı kazandıran güzel bir eser. Okurken, insan kendi bakış açısını da değerlendiriyor. En azından ben öyle yaptım. Amacım kendimi geliştirmekti ve bu amacıma katkısı oldu kitabın. Hem bu nedenle hem de akıcı bir dilde yazılmış bu eseri severek okudum.

Edebi eserlerle ilgili yorum yapanlara, edebiyata ilgi duyanlara faydalı olacağını düşünüyor, kitabı herkese tavsiye ediyorum.
Kitaplarla kalın.

[Ayşe · Rating 5 out of 5]

Akademik bir yayın olmasına rağmen, rahatlıkla okunabilen, akıcı bir üslubu var.
Berna Moran’ın İngiliz dili ve edebiyatı “Eleştiri” dersleri kitap haline getirilmiş.
Hem bir sanat eseri, hem de bir edebiyat ürünüyle karşılaştığımızda ona nasıl yaklaşıp, hangi açıdan analiz edebileceğimize ışık tutan, çok değerli bir eser.
🎄
Her ne kadar başlık edebiyat kuramları olsa da, genelleyerek “sanat kuramları” diye de adlandırılabilir. Ders kapsamında edebiyata yönelik örnekler yoğunlukta. Sanat kuramları dersim için ben de sanata yönelik örneklerle detaylandırarak, kaynak olarak kullandım.
Kuramlardan sonra, bir de o kurama uygun eleştiri yöntemleri de belirtilmiş.
🎄
Sanat kuramlarını 4 ana başlık olarak belirtebiliriz:
1.Yansıtma Kuramı: Edebiyatın yada genel olarak sanatın dünyaya ve topluma tutulmuş bir ayna gibi gerçekliği yansıttığını ifade eder.
2.Dışavurumcu Kuram: Sanatta önemli kriterin sanatçının duygularını dile getirmesi ve aktarması olduğunu ifade eder.
3.Biçimci Kuram: Yazınsal metnin yapısal yönünü inceler. İçerikten çok onu oluşturan sistemi önemli kılar.
4.Okur merkezli Kuram: Edebiyat eserinin okurda uyandırdığı duygusal etkinin, o eserin değerini belirlediğini ifade eder.

[Gülçin Akın · Rating 5 out of 5]

Muazzam bir kuram kitabı. Hiçbir konuyu, hiçbir kavramı tanımlayıp geçmemiş Berna Moran. Anlattığı bütün kuramları kimlerin savunduğunu, savunanların dayanaklarını, kurama karşı çıkanların görüşlerini bir arada ve kolayca okunup anlaşılacak biçimde sunmuş. Türk edebiyatından örneklerle hatta yer yer edebiyat dışı olaylarla herkesin anlayacağı şekle sokmuş kuramları. İlgilenip de gözü korkan varsa hiç beklemeden okumasını öneririm.

[Sam · Rating 4 out of 5]

Hakkın ödenmez üstadım, ne güzel anlamış ve anlatmışsın.

[Carmill Dionys · Rating 5 out of 5]

‘Türk romanına eleştirel bir bakış' serisini, 'Edebiyat üzerine' adı altında toplanan makaleleri ve röportajları ile Türkiye'de modern edebiyat eleştirisi alanında öncülerden kabul edilen İngiliz dili ve edebiyatı profesörü Berna Moran'ın ülkemizde sosyal bilimler alanına yapmış olduğu en değerli katkı sanırım "Edebiyat Kuramları ve Eleştiri" adlı yapıtıdır. Aziz Nesin'in deyimiyle bu yapıt "yalnızca bu konuyla ilgili üniversite öğrencilerinin değil, eleştirmenlerimizin de, bütün edebiyatçılarımızın da okumaları gereken değerli bir elkitabıdır". Antik yunandan başlayarak Aristotales'in "Poetika" adlı eserindeki görüşleri ile Platon'un idealları etrafında şekillenen görüşleri üzerinde durarak Yansıtma Kuramından Yeni Eleştiri'ye kadar 20.yüzyılın son dönemlerine kadar ortaya atılmış tüm kuramları ve bu kuramlardan doğan eleştirileri gayet temiz, düzenli ve basit bir şekilde okuyucuya aktaran bu kitabı satın almadan önce detaylı bilgi edinmek isterseniz bu kitaptan seçtiğim favori bölümleri özetlediğim yazılarıma göz atabilirsiniz. https://bubisanat.com/posts/aritotale... https://bubisanat.com/posts/yeni-eles... Youtube Kanalım: https://www.youtube.com/channel/UCoab... Diğer tüm yazılarım: https://lnkvry.link/CarmillDionys

[Çağdaş · Rating 5 out of 5]

Çok beğendiğim ve bana kişisel olarak çok faydası olmuş bir kitaptır. Bana kalırsa özellikle edebi türde okuyan herkesin mutlaka baştan sona bir okuması gerek. Kolay okunan, terminolojiye boğmayan ve böylece amacını yerne getiren bir eser olmuş.

Gerçi Aziz Nesin sadece edebiyatçılara, eleştirmenlere ve öğrencilere önermiş ama iyi bir okur olmak isteyen herkese mutlaka yararı dokunacaktır. Yanlış anlaşılmasın, amaç herkesin mesela romanları alıp ameliyat etmesi, farklı kuramlara göre değerlendirmesi filan değil elbette. Bunlar eleştirmenlerin ve bu alanda çalışan akademisyenlerin işi olabilir ancak. Ama sıradan okur okuduğu eserler hakkında düşünürken bakış açısının çeşitlenmesi (bu ister istemez olan bir durum) onu zenginleştirir.

[Rüçhan · Rating 3 out of 5]

Hem zamanı geçmiş hem zamansız; hem eksik hem eksiksiz bir başvuru kaynağı. Artık itibar görmeyen edebi eleştiri ve inceleme kuramlarını bütünlüklü bir biçimde ele alması bakımından çok değerli. Öte yandan yazıldığı günden bugüne edebiyat incelemelerine pek çok boyut eklendi. Fakat bu haliyle bile çok yararlı. Okuduğunuz edebî eserleri yorumlarken size farklı bakış açıları kazandıracak bir çalışma. Çoğu edebiyat bölümünde ders kitabı olarak okutulduğunu belirtmek gerek ama Berna Bey'in dilinin pek akıcı ve anlaşılır olduğunu söyleyemem.

[Ayla · Rating 5 out of 5]

Berna Moran'ı anlatımı ve kullandığı dil gerçekten çok akıcı. Hakim olmadığım bir konuda, üstelik sürekli birkaç gün ara vererek okumama rağmen hiç kopukluk yaşamadım. Her bölümün sonunda anlatılanları özetlemesi ve ihtiyaç halinde ilgili bölümde anlatılanları tekrar hatırlatması çok kolay bir okuma deneyimi yaşattı. Edebi eserlere farklı ve pek çok açıdan nasıl yaklaşılabileceğini gösteren oldukça faydalı bir çalışma.

[busra aydin · Rating 5 out of 5]

Muhteşem bir kaynak, dili de çok sade ve anlaşılır şekilde. Bayıldım 😍

[Taha Acar · Rating 5 out of 5]

Anlaşılır, derli toplu, kısa kısa bilgiler ve en önemlisi Türk Edebiyatı'ndan örneklerle

[Halilcan · Rating 5 out of 5]

Edebiyatın ne olup olmadıklarını, kuramları ve eleştirilerini objektif şekilde açıklayan bilgilendirici bir kitap

[Timur · Rating 4 out of 5]

Çok geç kalınmış, çok geç bitirilmiş bir okuma.
Yazın dünyasıyla, öyle veya böyle, ilgilenen herkesin okuması gereken el kitabı tadında bir eser.

[James · Rating 5 out of 5]

Edebiyatın sanat yapıtı olarak değeri konusunda çok ciddi ve güzel bir son bölüme sahip. Eleştiri ekollerine odaklanan bölümleri de harika, ancak bu son bölüm beni çok etkiledi. Çok önemli bir kitap. Felsefeyi de sanatı da süzülmüş bir dille anlatmayı başarıyor.

Yazarın "gerçi" sözcüğünü kullanışını garipsediğimi de söylemeden geçmeyeyim :)

[Selin · Rating 5 out of 5]

Kaynak kitap.