Tiểu thuyết Nhật đầu tiên của mình!
Các bạn có bao giờ tự hỏi là trên một tủ sách tập hợp tất cả các loại sách thì cuốn nào là ... cô đơn nhất không? Đúng rồi đó, từ điển cô đơn nhất. Nó không có được sự lôi cuốn theo mạch truyện của truyện trinh thám, không có được những tình tiết dựng tóc gáy của truyện ma, và càng không có được những khoảnh khắc lãng mạn của ngôn tình, tiểu thuyết lãng mạn... Từ điển - một tập hợp toàn chữ và chữ, đôi khi là hình minh họa (bây giờ đã có từ điển tranh ảnh) thì mở cuốn từ điển ra ta chỉ có ném lại nó một cụm từ : vừa nặng vừa chán. Ta chỉ tìm tới từ điển khi thực sự bế tắc trong việc cắt nghĩa một từ trong tiếng mẹ đẻ hoặc ngôn ngữ thứ hai, thứ ba chúng ta đang theo học. Còn không, cuốn từ điển nặng như chì ấy sẽ bị vứt vào xó cho đến khi đóng bụi. Bụi sẽ càng dày hơn trong thời đại số, các app từ điển trên smartphone cũng như các trang web từ điển online miễn phí đã trở nên thông dụng. Cô đơn lại càng thêm hiu quạnh !
Thế nhưng, cuốn sách "Người đan chữ xếp thuyền" cho tôi một cái nhìn khác, một cái nhìn nhân văn hơn và trân trọng hơn với từ điển bởi đằng sau tập sách dày cộp toàn chữ ấy, chính là bao công sức. tâm huyết, thời gian, sự hi sinh cá nhân thầm lặng cho đam mê của một người hay một nhóm người quyết chí cống hiến cho đại dương ngôn ngữ bao la vô tận. Cuốn sách kể về một nhóm người biên tập từ điển và nhân vật chính là một anh chàng có cái tên nghe phát biết luôn tính cách: Majime (tiếng Nhật có nghĩa là siêng năng và cũng có nghĩa là nghiêm túc). Ở anh hội tụ các phẩm chất phù hợp với công việc biên soạn từ điển. Sau khi được phát hiện ra tố chất và thuyên chuyển công tác về Phòng biên soạn từ điển, hành trình gian khổ làm nên cuốn từ điển Daitokai của anh Siêng Năng bắt đầu. Cũng từ đó, tác giả tường tận vẽ ra cho người đọc thấy từng phân đoạn nhỏ trong quá trình biên soạn từ điển nó khó khăn và gian khổ như thế nào trong 15 năm trời. Từ những việc nhỏ nhặt như note các từ vựng mới vào thẻ mẫu câu, sắp xếp thẻ, soạn bản thảo, ngoại giao với các giảng viên ngôn ngữ nhờ họ giúp hoàn thành bản thảo, đọc morat, sửa morat, kiểm duyệt, làm bìa, thương thảo với công ty giấy để chọn ra mẫu giấy "cực phẩm" phù hợp với quyển từ điển ( đây là phần làm mình hứng thú nhất), cân bằng ngân sách , và cả những vấn đề như bị đì, bị dị nghị cho việc làm từ điển quá tốn kém tiền bạc các kiểu ... Nếu quyển sách chỉ có thế thì nghe qua sẽ cực kì chán vì chả khác những video How It's Made trên channel khoa học phải không? Cái làm nên sự khác biệt cho cuốn tiểu thuyết này chính là tác giả đã thổi hồn, những tâm hồn sinh động, nhân văn và đậm chất văn hóa Nhật Bản vào trong những nhân vật phải làm những công việc cực kì nhàm chán, khô khan ở Phòng từ điển. Vượt qua những đặc điểm tẻ nhạt, dở tệ trong giao tiếp, và có phần hơi lập dị mà người người vấn gán cho các thành viên làm công việc biên soạn từ điển, suốt ngày cắm mặt vào các con chữ, thì ở trong sâu con tim họ đó là những ngọn lửa luôn cháy bỏng khát khao làm bạn với từ ngữ để một ngày họ có thể dừng từ ngữ truyền tải tâm tình mà bấy lâu bị nén kín cho người mà họ quan tâm, yêu thương. Cũng từ đó, cùng sự phát triển mạch truyện, những tình cảm hết sức mộc mạc, chân thành giữa người với người được vẽ nên qua những hành động từ nhỏ nhất cho tới thiêng liêng vô cùng. Từ cái nháy mắt đáng yêu của bà chủ nhà Take, cho tới tập thư tình độc nhất vô nhị của ông ngố Majime, hay là bữa ăn khuya hiếm hoi của đôi vợ chồng Majime - Kaguya, hay bức thư cảm ơn đầy xúc động của thầy Matsumoto... Tất cả những chi tiết ấy, làm nên 2 cuốn từ điển lớn đáng ngưỡng mộ. Một cuốn từ điển quốc ngữ Nhật Bản Daitokai dày 2900 trang và một cuốn từ điển về tình người dày 384 trang.
---
Nhận xét ngắn về cách dịch của dịch giả Nguyễn Kim Hoàng: cực kì thích cách dịch này vì khi đọc cá nhân mình thấy không có dấu vết của việc chuyển ngữ mà như thể đây là do một tác giả người Việt viết vậy. Mình nghĩ đây là điều làm mình ưng nhất ở bản tiếng Việt của cuốn sách này.
*Tái bút: 14 ngày cho quyển này vì khúc giữa hơi chán, nhưng chương cuối đã làm nên tất cả. 5 sao cũng vì chương cuối !