Over de bergen

by Gerrit Komrij

Pedro Sousa e Silva vestigt zich, moe van het societyleven in Lissabon, op het oude familiebezit dat gelegen is in de meest gesoleerde provincie van zijn land. Aanvankelijk lijken alle dromen van de hoofdpersoon omtrent de eenvoudige genoegens van het landleven bewaarheid te worden. Maar allengs slaat de idylle om in een nachtmerrie. Een roman over angst en achterdocht, hoogmoed en wraak. 'Met Over de bergen bevestigt Komrij kortom zijn formaat.' - Carel Peeters in Vrij Nederland Over de bergen 'doet denken aan de grote roman De tijgerkat van Tomasi di Lampedusa.' Doeschka Meijsing in Elsevier

237 pages, Paperback

First published January 1, 1990

About the author

Gerrit Jan Komrij was a Dutch poet, novelist, translator, critic, polemic journalist and playwright. He rose to prominence in the early 1970s writing poetry that sharply contrasted with the free-form poetry of his contemporaries. He acquired a reputation for his prose in the late 1970s, writing acerbic essays and columns often critical of writers, television programs, and politicians. As a literary critic and especially as an anthologist he had a formative influence on Dutch literature: his 1979 anthology of Dutch poetry of the 19th and 20th centuries reformed the canon, and was followed by anthologies of Dutch poetry of the 17th and 18th centuries, of Afrikaans poetry, and of children's poetry. Those anthologies and a steady stream of prose and poetry publications solidified his reputation as one of the country's leading writers and critics; he was awarded the highest literary awards including the P. C. Hooft Award (1993), and from 2000 to 2004 he was the Dutch Dichter des Vaderlands (Poet Laureate). Komrij died in 2012 at age 68.

Reviews

[Gerbrand · Rating 2 out of 5]

Uit 1990. Qua vorm is het aardig dat het grootste deel door een alwetende verteller wordt verteld maar de laatste hoofdstukken door Pedro, de hoofdpersoon, zelf. Het verhaal speelt zich niet lang na de Anjerrevolutie in 1974 af. Pedro is een van de erfgenamen van een groot landhuis in de noordelijke provincie Trás-os-Montes.

Ik wil er verder niet te veel woorden aan vuil maken. Daarom een citaat uit een recensie van Arnold Heumakers die het mooi verwoordt:

“Over de bergen is op z’n best een matige streekroman. Maar wat Komrij voor ogen heeft gestaan zal eerder een indrukwekkend noodlotsdrama vol mysterie zijn geweest, waarin een buitenstaander door een taaie, archaïsche wereld die hij nooit volledig kan doorgronden op de knieën wordt gedwongen. Dat alles voorzien van veel onheilspellende symboliek (van bolbliksems tot brandende en omvallende kastanjebomen) en van een uit de ‘Gothic novel’ weggelopen landhuis als dominerend decor. Ik zie de bedoeling, maar niet de realisatie. Wat ik lees zijn zich moeizaam voortslepende beschrijvingen, waaruit niemand voldoende tot leven komt om voor het drama belangstelling te kunnen afdwingen.”

Daarentegen viel het me op dat er op GR wel een paar goede beoordelingen van Portugezen staan. Dat triggerde mij ook om het toch uit te lezen. Maar misschien mis ik historische kennis over de verhoudingen na 1974.

[Bruno Vicente · Rating 5 out of 5]

Título em português: Atrás dos Montes, editado pela Asa mas infelizmente esgotado, segundo sei. O autor, holandes, a dada altura da sua vida muda-se para Portugal, para uma aldeia transmontana. Tendo vivido aí alguns anos, com uma estadia algo conturbada, deixa como testemunho sobre a terra e as gentes esta história ficcionada mas com inúmeras personagens baseadas em pessoas locais. Interessante como descrição da região feita por um estrangeiro, particularmente interessante quando se conhecem na realidade algumas das pessoas retratadas.

[Rene Ijzermans · Rating 2 out of 5]

In het verleden was ik dol op Komrij, op zijn virtuoze gefladder met taal, op zijn kleurrijke taal in zijn colums in Vrij Nederland, maar ik had nog niet eerder een roman van hem gelezen. Tot nu dan, en het viel niet mee. Houd je van de pracht en praal van beschrijvingen, dan zit je goed bij hem, maar het was mij allemaal net te sjiek, een teveel aan woorden om sfeer te schetsen en de dialogen prikkelden amper, bevatten mij te weinig schwung. Wel een fantastische beschrijving van de sterrenhemel van hem gelezen, fenomenaal. Helaas was het me te weinig om lang geboeid te blijven.

[Paulo Brito · Rating 5 out of 5]

O que promete ser uma simples e terna história de descoberta de um mundo - Trás-os-Montes -, aparentemente idílico, com regras e rotinas próprias, com relacionamentos puros e desinteressados acaba lentamente por se tornar uma história perturbante da relação com os outros.

[Simone Keijzer · Rating 5 out of 5]

Zeer goed beschreven leven in het achterland van Portugal.

[PvdK · Rating 3 out of 5]

Wanted to read a Komrij novel and found this one in a second hand book store. Nothing special however. Just average writing, average story, average everything.

[Rita · Rating 3 out of 5]

leeskring
Publ. 1990 [born 1944]
The Dutch-media reviewers certainly did not like this book! Very boring, they said. At best a 'streekroman'.

I was happy though for its descriptions of life in this distant NE part of Portugal [title = Tras-os-Montes].

Years later, an exhibition related that 4 years after Komrij and his male friend moved [in 1984] to an old big house in Tras-os-Montes, they first found it all very idyllic until the landlord tried to get him to marry his niece and after that things really deteriorated and the landlord evicted them. End of idyll, though Komrij and his partner continued to live in Portugal, but elsewhere. It's easy to imagine an author might want to work through that experience by writing a novel about it.

I think Komrij convincingly describes the process of an outsider coming to live in a small community, thinking he can learn to fit in while also changing some things, and discovering that -- no matter HOW TERRIBLE and OPPRESSIVE the status quo power structure is -- it is suicide to try to change things that step on the toes of those in power. I have experienced this several times, in the family in Bogota, at KITLV. People dependent on the power structure simply cannot afford to challenge it; they will lose their livelihoods, or worse.

I found Pedro's initial optimism and all the little things he did and said and planned to be credible, and also the little things he noticed after openly questioning the honesty of the power holder, and his increasing isolation and [largely justified] paranoia. It's true the courtship was not convincing, and was far too long and rambling, so there I will agree with some of the Dutch reviews.

In an interview in 1990, Komrij makes several remarks that typify his way of setting people's teeth on edge:

"Ik kijk altijd naar mijn omgeving als een toeschouwer... Een absurder en surrealistischer land [dan NL] kun je je niet voorstellen. Wat hier gebeurt in de steden, wat je hier hebt aan een losbollen, oplichters en leeglopers in de politiek!..."

"Vrouwen zijn in mijn boeken altijd storende elementen. De vrouw is een storend element in de schepping Zij komt voortdurend de maat en orde der dingen omvergooien. Ik bedoel dit louter observerend, niet als grappige opmerking...Er is maar EEn boek dat je daarvoor hoeft te lezen, de bijbel. Geloof me, daar staat het allemaal in, en dat heeft niemand overtroffen in het schetsen van grote vrouwenkarakters."

"Hoe vreemder en verwrongener het beeld is dat mensen van je hebben, des te meer gelegenheid je hebt om in je eigen milieu iets voor jezelf te bewaren."

From an essay in 2001 by Rene Zwaap:
Komrij: "Dichters, homoseksuelen en emigranten, ze zijn alledrie misplaatst. Door hun creativiteit, hun averechtse geaardheid en hun letterlijke buitenstaanderschap tarten ze het nuchtere verstand, de maatschappelijke norm en de burgerlijke honkvastheid."

Zwaap: "Komrijs gebundelde observaties van het Portugese leven, in 1996 verschenen als <<>>, laten ook een geheel nieuwe Komrij zien: mild, met een bezonken wijsheid, maar even onweerstaanbaar humoristisch als in zijn dolzinnigste dagen als literair kruisvaarder te Amsterdam."