Zdzisław Beksiński. Opowiadania

by Zdzisław Beksiński

Zdzisław Beksiński był artystą wszechstronnym. Malarstwo, rzeźba, rysunek, grafika, fotografia - to jego najbardziej znane pasje twórcze. Ale mało kto wie, że w latach 60., nie zaprzestając działalności plastycznej, próbował swoich sił także w pisarstwie. Epizod literacki był krótki i intensywny: w niespełna dwa lata powstało 40 opowiadań lub fragmentów, po czym sanocki artysta spakował wszystkie maszynopisy oraz rękopisy, by już nigdy do nich nie wrócić.

Pół wieku później pojawia się wreszcie drukiem pierwszy wybór jego niesamowitych - w każdym znaczeniu tego słowa - tekstów. Oniryzm, pastisze literatury sensacyjnej i antyutopijnej, surrealizm, zabawy formą, nawiązanie do estetyki filmu, widowiska telewizyjnego i popkultury, literatura konfesyjna i dygresyjna, humor i makabra - lektura Beksińskiego to pisarska podróż przez liczne znane nurty i mody literackie XX wieku. Zapraszamy do niej nie tylko dla fanów Beksińskiego i jego sztuki, lecz także amatorów mocnej literatury.

Genres: Polish Literature, Audiobook

416 pages, Hardcover

First published May 1, 2015

About the author

Beksinski was a renowned Polish painter, photographer, and sculptor who is best known as a fantasy artist. He executed his paintings and drawings either in what he called a 'Baroque' or a 'Gothic' manner. The first style is dominated by representation, with the best-known examples coming from his 'fantastic realism' period when he painted disturbing images of a surrealistic, nightmarish environment. The second style is more abstract, being dominated by form, and is typified by his later paintings. He was murdered in 2005.

Reviews

[Ola · Rating 2 out of 5]

Niewątpliwie Beksiński miał talent i jest artystą prawie każdej dziedziny, ale ten zbiór był dla mnie zbyt obciążający. Męczyłam go kilka miesięcy i z ogromnym szczęściem ukończyłam. Choć pisał tak jak malował, to jednak obserwacja obrazów Beksińskiego sprawia mi o wiele więcej przyjemności niż czytanie jego literatury.

[Kirin171]

"Myślę więc, że mnie nie ma. Nie istnieję. Jestem wytworem myśli. To nie jest tak, że myśl rodzi się we mnie. To myśl mnie stwarza oraz wywołuje iluzję istnienia."
A poza tym, miał niezłą paranoję.

[Kuba Krasny · Rating 4 out of 5]

19/2016 Wstrząsające, pełne niepokoju, poruszające opowiadania i szkice pokazujące, że Beksiński był człowiekiem wielu talentów. Każde opowiadanie skrywa w sobie mrok, śmierć, chaos, przypuszczenia, niedopowiedzenia oraz odkrywa poczucie osaczenia autora. Tak, jakby przeczuwał, że tragicznie skończy. Smutna i trudna lektura, ale jednak szkoda, że tak mało po sobie zostawił. Następny etap - Grzebałkowska i Dzienniki.

[Warszawiak1917 · Rating 5 out of 5]

Zdzisław Beksiński - Polish artist, an engineer and architect by trade, best known internationally for his dystopian paintings. He also created works through photography, sketches, sculptures, and computer graphics. Until 2015, a decade after his brutal murder, no one except Beksiński's closest friends and family knew that he had also tried his hand in writing fiction. This book is a collection of his short stories from 1963-1965.

It features loads of surreal imagery, Beksiński plays with form and structure through dreamlike/nightmarish tales as well as offering streams of consciousness and descriptions of obsessive behaviours. Anti-utopia and apocalyptic themes can be found here too. However, even his more conventionally narrated stories remain interesting and subversive; there is a hilarious anti-military parody, a criminal thriller that messes with chronology, another story that reads like something out of a spy novel, a different tale that is carries a brutally anti-consumerist and anti-conformist message, and so on. Some of them read like a screenplay instead.

The book itself is clearly a love letter to the author's unfulfilled literary genius. Everything is arranged beautifully in a high-quality hardcover edition, with some of Beksiński's sketches from the period featured in between the stories. At the end there is an over 50 page essay analysing these texts, their inspirations, and their cultural context - also taking into consideration the author's handwritten notes on the original typescripts from the '60s.

Beksiński created these stories and ideas, many never fully finished, primarily over the course of months from 1963 till 1964 with some final notes added a year later. Eventually he decided to abandon writing and focused on painting instead. He sealed the typescripts away in a box and for decades no one except his closest loved ones knew of his literary attempts. This edited collection was published posthumously in 2015. His own notes reveal that Beksiński - a perfectionist - was extremely negative and critical of his writing skills, which is a huge shame considering his genius.

At the same time, however, it is understandable why he decided to go down this path; it was much harder for the state capitalist authorities of the PRL to censor a painting than it is a book, plus this way he didn't have to deal with the paper shortages that Poland faced at the time. He didn't have to worry about creating new connections in the publishing world either, instead being able to hone his amazing painting skills that would later lead to some of his finest works in the '70s and '80s.

To sum it all up, I'll leave Tomasz Chomiszczak's words about the book:

„Zdumiewający efekt kombinacji pracy chłodno kalkulującego architekta i artysty o nieograniczonej wyobraźni w jednej osobie.”

I really hope that one day Opowiadania will be translated to English, and other languages, so fans of Beksiński's art can also appreciate his foray into literature.

[Jakub Brudny · Rating 4 out of 5]

Zamknąłem książkę. Otworzyłem Goodreads. Myślę. Pięć gwiazdek? Kobieta z portretu zrobiła na mnie tak ogromne wrażenie, że uzyskałem pozwolenie na nakręcenie filmu na jego podstawie. Poza tym, ten bogaty, pokrętny a jednak kwieciście deskryptywny język, pełen zawiłości i niuansów, ten niekończący się strumień świadomości najwyższej klasy! Ta różnorodność tematów i stanów ducha! Hmmm... Jedna gwiazdka? Czytanie tego bywało koszmarem. Zasypiałem, a chwilę później kipiałem złością, sprawdzając ile jeszcze kartek do końca i czy następne opowiadanie zachęci mnie chociaż tytułem, jeśli nie objętością. Ale potem przypominam sobie Wilki. Coś z Kafki, ze Schronu zdecydowanie. Ten dziwny stan ducha, zagrożenie, ale jakby... może bardziej w głowie bohatera? Może bardziej w mojej głowie? Ale potem przypominam sobie te trzy opowiadania wojenne... Za jakie grzechy miałem zostać wystawiony na te kilkadziesiąt stron militarnej gadki, w której nawet nic się wielkiego nie stało? Ale potem przypominam sobie Obserwatorów... Aktor i Widz. W jednej osobie. Codzień ten sam spektakl. Ale nieco inny. I jeszcze Oni. Ale potem przypominam sobie, że druga połowa tego opowiadania była zdecydowanie zbyt rozwlekła, że zbyt mało przedmiotów zostało odpowiednio rozłożonych, że sam temat wyczerpał się i tak długa ekspozycja tylko szkodziła tej historii, była niczym machanie kluczem do tajemnicy symbolu, tuż przed oczami czytelnika. A potem... potem pamiętam, że znów kończy się świetnie. Nie wiem czy ta ocena będzie adekwatna, nie wiem czy jestem w stanie przebaczyć część z tych małych grzeszków autorowi, ale wiem na pewno, że jeśli dałbym cokolwiek więcej niż cztery gwiazdki, lub cokolwiek mniej niż cztery gwiazdki, to czułbym się jeszcze gorzej niż teraz, gdy kończąc to zdanie, kliknę ostatecznie cztery gwiazdki. Czujcie się ostrzeżeni.

[Nazarii Zanoz · Rating 2 out of 5]

Це один із тих випадків, коли аналізи книжки в післямові є цікавішим мені за самі тексти. Більшости, либонь, добре знайомі рисунки Бексінського, і його проза має подібний настрій. Проте оповідання мені видалися дуже подібними між собою через плюс-мінус одну й ту ж логіку і манеру оповіді. Це зазвичай не складає проблеми, адже автори мають свій стиль, але Бексінські доводить це до якогось нав'язливого абсурду з цією повторюваністю. Ці постійні математишні штука, ця геометришність, ці повтори, що наче карусель закручує голову, ця апеляція до загадковости. Все воно мало би по ідеї працювати на те, аби зацікавити читача розгадувати задуми/головоломки, проте насправді заплутує і відбиває бажання розбиратися. Дуже легко втратити нитку оповіді і забити на все. Лише дуже мотивовані читач(к)и візьмуться за розплутування цих клубків. Але пояснення цього всього дослідником творчости й подання в контекстах біографії та художньої творчости трохи робить це все куди цікавішим, правда, вже після прочитання і прослуховування післямови. Можливо колись спробую уважніше переслухати все або знайду паперовий варіянт книжки, аби більше вникнути, але маю щодо цього глибокі сумніви.

[Zboze]

Nie umiem tego ocenić. Opowiadania same w sobie bardzo niepokojące ale to chyba nikogo nie dziwi, że Beksiński otacza się właśnie takim dziwnym niepokojem, którego ja osobiście nie jestem w stanie ogarnąć. Opracowanie opowiadań (czy może lepiej nazwać to tłumaczeniem) według mnie zbędne.

[honorata buczkowicz · Rating 2 out of 5]

Totalnie abstrakcyjne, absurdalne, groteskowe, genialne w swoim beksińskim stylu. Mocne sajfaj w niektórych, ale były też i słabe historie. Ciężko się to czytało, trzeba się skupić, aby nie stracić wątku. Wymagające. Pachnie strumieniem świadomości.

[Katarzyna · Rating 5 out of 5]

Mistrzostwo, jak malowal tak pisal

[j_grzelak · Rating 3 out of 5]

weird but cool

[Nyx Jawor · Rating 2 out of 5]

Bardziej ładna książka na półkę i ciekawostka dla fanów artysty, niż coś wciągającego do czytania. Niestety.