Ben je Nederlander? Dan moet je dit boek lezen. Nee, niks te maren, geen geprotesteer, ik wil het niet horen. Bakkes toe en dat boek lezen.
Als Vlaming zijn we in het nadeel. Dat is om allerlei redenen historisch zo gegroeid, maar het betekent dat de kans veel kleiner is dat een Vlaams (Belgisch) nummer bekend en populair wordt in Nederland dan omgekeerd. Platen die bij ons in het geheugen gegrift zijn, zijn bij onze noorderburen totaal onbekend. Gebeurt dan omgekeerd dan niet? Natuurlijk wel - maar wel veel minder. Waarom dat zo is, lees je onder andere in dit boek - samen met nog een hoop andere dingen waarover je leest.
Ook Peter Voskuil, Nederlands muziekjournalist en auteur-samensteller van het Groot Vlaams Liedboek - Kroniek van het Belgische Nederlandstalige Lied 1960-2025, is dat dus op een gegeven moment opgevallen en hij heeft besloten om er iets aan te doen en om jullie, ja jullie daar Nederlanders, te hulp te schieten en jullie een selectie voor te schotelen van 101 Nederlandstalige nummers uit België.
Nu wil ik niet al te hard stoefen, maar ik ben iemand die best wel wat van muziek kent, en ik was verbijsterd door de keuzes die Voskuil heeft gemaakt. Hij heeft het namelijk echt héél goed gedaan. Ik zou het zelf niet echt beter kunnen, denk ik. In de selectie alleen al moet echt heel erg veel werk in gekropen zijn, om nog maar te zwijgen van alle informatie bijeen te vergaren. Boeken lezen, interviews lezen, interviews afnemen... Dit is een klein levenswerk. Ja, natuurlijk worden Clouseau, De Kreuners, Raymond van het Groenewoud en Louis Neefs genoemd. Tot zover niks speciaals. Maar verder gaat het van Zjef Vanuytsel en K3 via Guido Belcanto en RUM tot Miek & Roel en Wim De Craene. Ik ben echt danig onder de indruk. De selectie is afwisselend en geeft een goed overzicht van de grootste namen. Natuurlijk speelt de auteur vals. Het zijn geen 101 nummers. Bij elke plaat geeft hij namelijk nog een extra tip om verder te luisteren én er zijn twee nummers 21 en 25 (A en B), dus uiteindelijk kom je uit op 204 liedjes, zonder dan nog alle vermeldingen in de teksten zelf te tellen. Met andere woorden, je hebt al meteen een hele afspeellijst klaar (achteraan in het boek staan QR-codes). Op de eerste 60 nummers (enfin, 62 dus eigenlijk) gaat hij uitgebreid in, vaak worden er meerdere pagina's aan een nummer besteed, en daarna volgt er nog een uitsmijter van de overige 40 nummers die hij kort samenvat. Goed dan. Wil ik iets negatief zeggen, dan moet ik hier héél kritisch naar de inhoud kijken. Laat ik dat dan ook doen. Dat Miek & Roel vermeld worden is top, jammer alleen dat hun nummer Zwartberg onvermeld blijft, zeker aangezien dat nummer dan nog sociaal-maatschappelijk en historisch interessant is. En ten tweede is het wel een klein schandaal dat Ann Christy enkel bij die laatste veertig platen staat - zij had ook tussen die eerste zestig groten moeten staan. Een punt eraf. Maar, ik geef toe: terug een punt erbij omdat de auteur tot mijn stomme verbazing zelfs aandacht besteedt aan iemand Jan Puimège.
Naast de keuze wordt er echt heel, maar dan ook heel veel uitleg gegeven over de geschiedenis van de artiesten, hun platen in het algemeen en natuurlijk de gekozen nummers. Tussendoor leer je dan ook nog een pak bij over de geschiedenis van de muziek- en entertainmentindustrie in dit Belgenland, en over een hele resem andere onderwerpen die daarmee op de een of andere manier in verband staan. Belgen zijn bijzonder slecht om dit soort boeken te schrijven - ironisch dat een boek als dit van een Hollander moet komen -, dus heel veel van wat hierin staat, wist ik zelf ook niet. Maar ik wist natuurlijk al wel het een en ander, en ik heb Voskuil niet één keer op een fout kunnen betrappen. Ook op dat vlak is het een bijzonder indrukwekkend boek.
Het is vlot en onderhoudend geschreven en ik ben blij dat er expliciet wordt gewezen op de spelling van Belgische achternamen. Als je daaraan aandacht besteedt én je lezers er dan nog van op de brengt ook, dan heb je ook op schrijf- en taalvlak er echt werk in gestoken.
Het boek heeft een aangename, overzichtelijke opmaak. Ook op dat vlak valt er echt niks negatief te zeggen.
In totaal beslaat het boek een geschiedenis van meer dan zestig jaar, maar het zwaartepunt ligt duidelijk in de eerste dertig jaar (dus 1960-1989). Dat was wel plezant voor mij, want daar zitten dan ook de meeste artiesten waar ik zelf naar luister en fan van ben. Maar ook recenter lijkt het mij een heel goede selectie. Als je dit boek gelezen hebt, dan heb je volgens mij écht wel een goed beeld van de beste nummers, de topnummers, de onsterfelijke nummers uit Vlaanderen en Brussel. Dit zijn de platen die elk jaar opnieuw in 'de beste aller tijden'-lijstjes op de radio staan - en meestal is dat dik verdiend ook.
Ik begon daarnet met de opdracht dat, als je een Nederlander bent, je dit boek moet lezen. Maar laat één ding duidelijk zijn: als je Vlaming bent, dan moet je dit boek evengoed lezen. Geloof me, het is je tijd dubbel en dik waard.