Osmanlı Düzeninin Dönüşümü

by Ali Fuat Bilkan

17. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu açısından bir “buhran” parantezine alınabilir, fakat buhran dönemleri farklı çözüm arayışlarının, o güne kadar görülmedik eleştiri ve önerilerin de ortaya konduğu dönemlerdir. Öyle ki toplumsal sorunlara çareler arayan ulema ve bürokratların kaleme aldığı layiha ve risaleler bir siyasi literatür teşkil eder.

Ali Fuat Bilkan, Osmanlı Düzeninin Dönüşümü: 17. Yüzyılda Buhran ve Değişim kitabında bunalım dönemi “literatürüne” odaklanıyor ve sarayın nimetlerinden kovulmuş, merkeze hem fiziken hem de zihnen uzak kalmış sanatçıların eleştirilerini düzenden duyulan rahatsızlığın ve toplum kanaatinin ipuçları olarak ele alıyor.

Bu bakış, Osmanlı’yı sadece taht merkezindeki olay ve olgularla değil, bilhassa Osmanlı taşrasının çarpıcı görünümüne yer vererek bozulmanın en fazla hissedildiği taşra üzerinden anlama imkânı veriyor. Dönemin yazılı kaynaklarıyla birlikte 17. yüzyıl Osmanlı toplum düzeni hakkında bütüncül bir tablo sunmayı amaçlıyor. Bu yönüyle imparatorluğun önemli bir yüzyılına meslekten tarihçiler ve tarihe meraklı okurlar için ayna tutuyor.

“Yüzyılın başında Celâlîlerle yürütülen müzakerelerden 1699’da imzalanan Karlofça Antlaşması’na kadar birçok krizde, artık karşımızda bir imparatorluk üslubu değil, muhataplarıyla eşit şartlarda masaya oturmaya hazır bir erken modern devlet tipolojisi bulunmaktadır.”
ALİ FUAT BİLKAN

364 pages, Paperback

Published July 1, 2026

About the author

1963 yılında Şanlıurfa’da doğdu. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu olup lisansüstü çalışmalarını klasik Türk edebiyatı alanında gerçekleştirmiştir. Sırasıyla ODTÜ, Gazi, Jawaharlal Nehru, Fatih, Wisconsin, TOBB ETÜ ve İpek Üniversiteleri’nde akademisyen ve idareci olarak görevler aldı. Hindistan’da Babür dönemi el yazmaları üzerine araştırmalar yaptı. Edebiyat metinlerine sosyo-kültürel yaklaşımlar içeren çok sayıda çalışması mevcuttur. Yayımlanmış bazı eserleri şunlardır: Nabi Divânı, Hindistan’da Gelişen Türk Edebiyatı, Masal Estetiği, Osmanlı Şiirine Modern Yaklaşımlar, Bâbür’ün Risâle-i Vâlidiyyesi, XVII. Yüzyılda Osmanlı Düşünce Hayatı, Sultan’ın Dini, XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatı. İletişim’den 2016’da Fakihler ve Sofuların Kavgası adlı eseri yayımlanmıştır.