«Φωτιά και τσεκούρι!»: Ελλάς, 1946-49 και τα προηγηθέντα

by Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας

Αλλά ας μιλήσουμε για το περιεχόμενο βιβλίο. Ασφαλώς δεν είναι για όλους αντικειμενικό. Άλλοι μάλιστα θα το βρουν λιγότερο καταγγελτικό από όσο θα έπρεπε, ενώ αρκετοί θα το κρίνουν ως αντικομμουνιστικό εγχειρίδιο. Είναι φυσικό ένα βιβλίο-έρευνα γύρω από τα γεγονότα που συνθέτουν έναν αιματηρό Εμφύλιο Πόλεμο να προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις.

Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στα γαλλικά γραμμένο, το καλοκαίρι του 1973 στο Παρίσι, ενώ ο Αβέρωφ ήταν κρατούμενος στο ΕΑΤ-ΕΣΑ της χούντας.

Στην Ελλάδα εξεδόθη το 1974 και γνώρισε εντυπωσιακή κυκλοφοριακή επιτυχία. Είναι μια μαρτυρία που διαβάζεται εύκολα και θα αποτελέσει πολύτιμο υλικό για τον ιστορικό του μέλλοντος. Μακάρι να υπήρχαν ανάλογες και αντίστοιχες έρευνες και από την πλευρά των ηττημένων.

Σταύρος Π. Ψυχάρης

Η μετάφραση του κειμένου στην καθαρεύουσα έγινε από τον Μιλτιάδη Σινιόσογλου - Τοσίτσα, και η προσαρμογή του στην καθομιλουμένη από τον Εμμανουήλ Χ. Κάσδαγλη

Genres: History

412 pages, Hardcover

First published July 1, 1973

About the author

Ο Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας ήταν Έλληνας πολιτικός και συγγραφέας. Διετέλεσε πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης (1981–1984), υπουργός Εθνικής Άμυνας (1974–1981) και υπουργός Εξωτερικών (1956–1963).

Reviews

[Stratos · Rating 4 out of 5]

Η ιστορία του εμφυλίου πολέμου με τη ματιά του Ε. Αβέρωφ. Γιατί η Ιστορία δεν είναι, καλώς ή κακώς, μαύρη/άσπρη.

[Roula T · Rating 4 out of 5]

Τον τελευταίο καιρό έπεσαν στα χέρια μου διάφορα βιβλία για τον εμφύλιο, το συγκεκριμένο ηταν ένα από αυτά. Μη έχοντας ασχοληθεί ιδιαίτερα με το θέμα, θεώρησα ότι ηταν μια ευκαιρία να αποκτήσω εικόνα. Το βιβλίο του Αβέρωφ ήταν μια καλή αρχή. Κρατώντας πάντοτε κατά νου ότι ειναι γραμμένο από την πλευρά της δεξιάς παράταξης, ότι είναι εξιστόρηση των γεγονότων και όχι ιστοριογραφία (για αυτό και δεν υπάρχουν πχ βιβλιογραφικές αναφορές), νομίζω ότι αποτέλεσε μια χρήσιμη εισαγωγή στα γεγονότα της δεκαετίας, τουλάχιστον σε εμένα που είχα μια αόριστη εικόνα.

Πιο συγκεκριμένα:
-η εξιστόρηση ξεκινά από την ίδρυση του ΚΚΕ, περνά στα γεγονότα του μεσοπολέμου και του πολέμου του ‘40, σε μια προσπάθεια να δώσει μια πληρέστερη εικόνα για όσα ακολούθησαν.
-έχει αρκετά αναλυτικές πληροφορίες για τις διάφορες αντιστασιακές ομάδες που έδρασαν στη χώρα κατά τη διάρκεια της κατοχής, για τα πρόσωπα που τις αποτελούσαν
-θέση του συγγραφέα είναι πως ο εμφύλιος ξεκινά από την Κατοχή και τελειώνει το 1949, περνώντας διάφορες φάσεις (η αριστερή ιστοριογραφία νομίζω δεν το δέχεται, ο Μαργαριτης πχ θεωρεί ως καθαυτό εμφυλιο την περίοδο 1946-1949).
-το βιβλιο αποτελείται 500 λεπτομερέστατες σελίδες, που καλύπτουν σε μεγάλο βαθμό και με πληρότητα τα συμβάντα.

Στα θετικά του, είναι οπωσδήποτε το ότι ο Αβέρωφ προσφέρει πληροφορίες κάποιου που έχει ζήσει αρκετά γεγονότα εκ των έσω (ο ίδιος συμμετείχε ως υπουργός στις κυβερνήσεις μετά το 1947) και επίσης το πολιτικό σχόλιο, την ματιά του πολιτικού που μπορεί να αντιληφθεί τα κίνητρα πίσω από τα εξιστορούμενα.
Στα αρνητικά, εκτός από το προφανές, το ότι δηλαδή δεν είναι αμερόληπτο (αν και από ότι έχω καταλάβει, δεν υπάρχει αμερόληπτο έργο για τον εμφυλιο ακόμη), νομίζω ότι εξωραΐζονται ορισμένες καταστάσεις (πχ αρνείται ο Αβέρωφ οποιαδήποτε νοθεία στις εκλογές, αλλά και το δημοψήφισμα του 1946), υποβαθμίζεται η περίοδος 1945-46 της «Λευκής Τρομοκρατίας» κτλ.

[Xristina Hodor'i · Rating 4 out of 5]

"Το βράδυ ο Σκόμπυ διέτασσε τον ΕΛΑΣ να αποσύρει όλες τις ομάδες του πριν από τα μεσάνυχτα της 6ης Δεκεμβρίου (1944). Την επομένη το πρωί, από το Λονδίνο, ο Τσώρτσιλ του ανέθετε να καταλάβει την πρωτεύουσα. Το τηλεγράφημά του ήταν σκληρό και σαφές: "Χωρίς αιματοχυσία, αν είναι δυνατόν, αλλά και με αιματοχυσία, αν αυτό είναι αναπόφευκτο. Μη διστάσετε να ενεργήσετε ως εάν ευρίσκεσθε σε κατακτηθείσα πόλη στην οποία εξεδηλώθη τοπική ανταρσία" ".

[Kostas Kanellopoulos · Rating 4 out of 5]

Είναι ο ελληνικός εμφύλιος ο μοναδικός χωρίς καμία καλη πλευρα; Γερμανοτσολιαδες εναντιον ανδρεικελων Σταλιν. Ο αντικομμουνισμός του Αβέρωφ είναι το μεγαλύτερο θετικό και αρνητικό του βιβλίου του... Ατάκες όπως "ο πατριωτισμός της βασίλισσας Φρειδερίκης" είναι ο ορισμός της ετεροντροπης.

[Nikos · Rating 5 out of 5]

Απαραίτητο ανάγνωσμα για τον Ελληνικό Εμφύλιο. Ο συγγραφέας έχει προσωπική άποψη για τα γεγονότα, γνωρίζει από πρώτο χέρι πρόσωπα και πράγματα. Ανήκει στη δεξιά παράταξη, αλλά αυτό δεν τον εμποδίζει να μας προσφέρει ένα λεπτομερές και (εν γένει) αντικειμενικό έργο.

[Odysseas Spyroglou · Rating 5 out of 5]

Από την εξαιρετική εξιστόρηση του εμφυλίου και των φάσεων του, όπως τις αντιλήφθηκε ένας κορυφαίος πολιτικός της κεντροδεξιάς κρατάω πρώτα από όλα μερικά αποφθέγματα:
- Τα γεγονότα κρινόμενα εκ των υστέρων, γεννούν απορίες και προκαλούν αυστηρή κριτική. Μόνο εκείνοι που έζησαν με κάποιο αίσθημα ευθύνης κρίσιμες και δυσχερείς ημέρες της ιστορίας γνωρίζουν πόσο αυτό είναι άδικο.
- Η πείρα δεν παραχωρείται. Αποκτάται κάθε φορά προσωπικώς.
- (Στη Δύση) συχνά ένας πνευματικός δονκιχωτισμός υποστηρίζει εκείνους που εν ονόματι της δημοκρατίας θέλουν να καταργήσουν τις δημοκρατικές αρχές με οποιαδήποτε μέσα.
- Παραπλανημένες από τον όγκο τους και την ευζωία τους οι πλειοψηφίες δεν συνειδητοποιούν συνήθως ότι, αν παραστεί ανάγκη, πρέπει να κατέβουν οι ίδιες στο στίβο του αγώνα και να επιβληθούν δυναμικά.
- Από τις ντιρεκτίβες της ΕΔΑ και του ΚΚΕ: «Το γεγονός ότι το κοινοβούλιο είναι ένας θεσμός του αστικού κράτους δεν αποτελεί επιχείρημα εναντίον της συμμετοχής μας στους κοινοβουλευτικούς αγώνες. Το ΚΚ δεν εισέρχεται στο κοινοβούλιο ως οργανικό τμήμα του, αλλά με το σκοπό να δράσει μέσα στο κοινοβούλιο κατά τρόπο που να ωθήσει τις λαϊκές μάζες να καταστρέψουν τον μηχανισμό του κράτους και αυτό το ίδιο το κοινοβούλιο.» (Β´ Συνέδριο Κομιντέρν).