قصه‌هایی از سغد

by زهره زرشناس, آناهیتا پرتوی

سال نشر: 1389

بازنویسی داستان هایی از نسخ باقی مانده به زبان سغدی

201 pages, Unknown Binding

First published January 1, 2010

Reviews

[Mohammad Ali Shamekhi · Rating 2 out of 5]

از یک جهت این کتاب برای من در این مقطع شایسته ی سه ستاره است. اون جهت اینه که به من یه شادی داد؛ شادی اینکه حوزه ی ادبیات سغدی تا حدی در زبان فارسی قابل دسترسه. شادی اینکه کسانی مثل قریب و زرشناس کارشونو گذاشتن روی ادبیات سغدی و ترجمه ی داستان ها و ... . دلیل این شادی اینه که خیلی نسخه ها و طومارها هست که به زبان های مختلف ترجمه شده اما در فارسی کمتر خبری ازش هست. اصولا هر جا من ببینم چنین چیزی رو خوشحال می شم مثلا وقتی دیدم بخش هایی از سروده های هرمسی ترجمه شده، وقتی دیدم بخش هایی از ادبیات گنوسی ترجمه شده و ... . با این حال به کتاب دو ستاره دادم چون این شادی چندان به خود این کتاب ربطی نداره بلکه این کتاب صرفا منو به حوزه ای برد که توجهی بهش نداشتم - خصوصا با این فرض که احتمالا تو این حوزه این کتاب جزو کتابای خوب نیست

کتاب بازنویسی داستان هایی است که در نسخ قدیمی به زبان سغدی - به خط سغدی یا مانوی یا سریانی - در سه حوزه ی دینی مسیحی، بودایی و مانوی به نگارش درآمده اند. داستان های اغلب به دلیل صدمات نسخ نیمه کاره اند - چه از آغاز و چه از انجام - اما مؤلفان کوشیدن با استفاده از نمونه های مشابه داستان و منابع دیگه جاهای خالی رو پرکنن. همچنین اشاراتی به داستان های مشابه - با تکیه بر داستان های ایرانی - کرده اند. دانستن اینکه داستان ها چقدر می تواند مشترک باشد در اقلیم های متفاوت، جالب است

منبع خیلی از روایات دینی مسیحی نوشته های سریانیه. در واقع مبلغان مسیحی ایرانی که در زمان فشارهای ساسانیان علیه مسیحیان به آسیای مرکزی گریختند میراث مسیحیت شرقی خود را در قالب زبان سغدی ریختند و در جاده ی ابریشم به تبلیغ پرداختند

زبان سغدی از زبان های فارسی میانه ی شرقی است و از قرون نخست مسیحی تا قرن سیزدهم - هفتم هجری - در شمال شرق ایران و آسیای مرکزی رواج داشته است. حتی در قرون ششم تا دهم میلادی زبان اداری و رسمی بسیاری از بازرگانان این ناحیه بوده است و آن را به عنوان زبان واسطه استفاده می کرده اند - مثل انگلیسی که بین مثلا یک آفریقایی و یک چینی به عنوان زبان واسطه استفاده می شود

کاش کتاب آکادمیک تر بود. یعنی مثلا یک مقدمه ی درست حسابی داشت که می گفت اصلا از ادبیات - یا به طور خاص قصه های سغدی - چه چیزهایی در دست است و چه ترجمه ها و چه کارهای تحقیقاتی بنیادینی روشون انجام شده. و اینکه کاش یه کتابشناسی درست حسابی داشت. اما خوب به هر حال برای حس کردن حال و هوای داستان ها اصلا نوشته ی بدی نبود

طبق معمول همه ی کتاب های چاپ پژوهشگاه که تا حالا دیدم کمترین میزان تلاش برای زیباسازی چاپ متن انجام شده. جلد ها قابل قبوله اما کتاب رو که باز می کنی فایل وردی رو می بینی که فقط در حد متوسطی مرتب شده

[Mahdei Norozei]

سلام خانم زر شناس
درود بر همت آریایی و دانایی اهورایی ذات پاک و والامنش شما که ارزش هایی ایرانی و وطنی را زنده نگاه می دارید
دوستدار شما
مهدی