Nevakat

by Derviš Sušić

Iz recenzije:

’’..Nakon što je mladost proveo po evropskim bojištima i dvorovima, glavni junak Agan Babunić vraća se u Bosnu, s namjerom da svoja iskustva sa Zapada primjeni u svom kraju. Zatiče nerazvijenu zemlju - iscrpljenu ratovima, s losom upravom; zaostalost, beznadje, puko prezivljavanje njenih stanovnika...

Imanje njegovih roditelja je poput večine drugih u Bosni - zapušteno, obradjuje se na starinski način, koji je odavno prevazidjen u razvijenim dijelovima Evrope.
Da kojim slucajem ne zna da je rijeć o romanu objavljenom 1986., čija je radnja smještena u 18. stolječu, čitalac bi pomislio da pred sobom ima savremeni roman. Pisac Dervis Sušić kao da je bio vidovit: vjerno opisujući stanje kojem je Bosna stotinama godina bila izložena (ratovi, unutarnja previranja i sukobi, koji su joj oduvijek onemogučavali da prati zapadnoevropski svijet u njegovom razvoju), on je opisao i današnje stanje u Bosni: Sva je Bosna na umoru od boljki iznutra i od posjekotina izvana, veli Sušić. Kako tada, tako i danas.’’

337 pages, Hardcover

First published January 1, 1986

About the author

Derviš Sušić was Bosnian writer and journalist. He also worked as a library director and in April 2002 the library in Tuzla (where he worked) gets named after him.

Bibliography:
- Ja, Danilo (1960);
- Danilo u stavu mirno (1961);
- Pobune (1966);
- Uhode (1971);
- Hodža strah (1973);
- Žestine (1976);
- Tale (1980);
- Parergon (1980);
- Žar i mir (1983);
- Veliki vezir (1984);
- A. Triptih (1985);
- Nevakat (1986);
- Listopad (1987);
- Jesenji cvat (drama, 1988);
- Drame (1988);
- Cvijet za čovjekoljublje (1989).

Reviews

[Boris Laketić · Rating 4 out of 5]

Roman osvaja snagom i punoćom pripovedanja, upečatljivo portretisanim društveno-istorijskim ambijentom i likovima, kao i dubinom misaonog i emotivnog zahvata.
Osovinu romana čini priča o Aganu Babuniću, počev od njegovog povratka iz srednje Evrope u Bosnu 1755. godine. Agan se vraća u roditeljsku kuću odakle je 15-ak godina pre toga pobegao jer nije hteo da se oženi devojkom koju mu je otac odabrao. Agan je bio u vojnoj službi prvo u osmanskoj vojsci a zatim u Pruskoj i u zemljama pod habzburškom krunom. Babunići su seoski feudalni gospodari nižeg ranga. Agan je najstariji od četiri sina. On se vraća sa ciljem da se Babunići obogate i da ojačaju, steknu veću moć i ugled. Ovo nastoji da ostvari strogom primenom srednjoevropske radne etike, načina organizacije i privređivanja. Početni kapital obezbeđuje ilegalna trgovina preko Save sa bečkim poslovnim partnerom Goldfajerom. Bogaćenje i ekonomska ekspanzija (sticanje zemljišta, otvaranje hana, dućana, kožare i dr.) Babunića neminovno dovodi do reakcije iz obližnjeg gradskog središta-čaršije, a o Babunićima biva obavešten i travnički vezir.
Neki od glavnih motiva romana su:
- Aganovo patrijarhalno starešinstvo u roditeljskoj kući poprima crte tiranije odnosno strahovlade. Problematizovano je pitanje „usrećitelja“ koji hoće silom da nametnu ono što smatraju dobrim za potčinjene. U toku romana se može pratiti razvoj odnosa ukućana prema Aganovom starešinstvu: od početnog pristajanja do snažne scene pri kraju romana u kojoj majka Fati-Kaduna i sinovac Dželal pružaju otpor Aganu.
- Fini prikaz Aganove narcističke psihologije: sujeta, sebeljubivost, grandiozni ciljevi, osetljivost na najmanju kritiku, izlivi gneva i latentna mizoginija.
- Ugovoreni brakovi i nasilje nad onima koji se u ovom kontekstu opiru volji očeva/braće (Agan, Fati-Kaduna, Tahira).
- Mentalitet, lice i naličje čaršije. Uzgred, prikazano je i održavanje paganskih običaja vezanih za agrarnu godinu među muslimanskim stanovništvom, a upečatljive su i zagonetne, folklorno-poetične izreke vidovitog starca u vodenici (koji kuca noktom kažiprsta o drvenu siniju) kod koga Fati-Kaduna odlazi po savet.
- U razgovorima između bosanskog vezira i Agana Babunića otvara se pitanje puta ostvarivanja društvenog razvitka i privrednog jačanja: odozgo (upravnim merama vlasti) ili odozdo (inicijativom u društvenoj bazi). S ovim u vezi i pitanje sudbine i opstanka Bosne.

[Elvis · Rating 5 out of 5]

Good

[Edin Kadric · Rating 5 out of 5]

Vraćajući se ponovnom iščitavanju romana Nevakat nakon deset godina, zaključujem da je Nevakat, nesumnjivo najbolje djelo Derviša Sušića. Univerzalnost bosanske priče, tj. junaka Agana koji u svojim iskustvenim transformacijama bivanjem na "Zapadu", postaje pater familias sa zadatkom da podigne Babuniće u vrh klasnog društva, predstavlja puninu vrlina kojima se tadašnji čovjek dičio: hrabrost, neustrašivost, snaga, sirova strast i emocija. Derviš maestralno barata hamzevijskim učenjem i herezom koje je lajt motiv mnogih nj romana. Roman je i neprestana potraga za smislom i ulogom čovjeka i zapitanost nad intimnim trajanjem koje životom zovemo: "Ali, čovjek, sam, sitna je zvjerčica što se koprca oko teških čizama koje sudbinu kroje. Povremen ponos sobom je zabluda pijanog miša o lavovskoj ulozi svojoj. Trajna i vječita je samo istina o potpunoj nemoći žitelja pred gluhom i nadmenom silom što se ukopala u zakone vremena, prostora, nastanka i opstanka. Ona ne pita želiš li se roditi, ni namjeravaš li umrijeti. Čovjek je samo svirepe igre posljedica kažnjena sviješću o svom položaju."

[Elvedin Šarić · Rating 4 out of 5]

Radi većeg protoka vremena od čitanja, sjećanje je oslabilo, ali uz Legendu o Ali paši i Zeleno Busenje, ovo je jedan od najznačajnijih romana historijske fikcije objavljen u BH književnosti. Radnja je uglavnom vezana za jedan lokalitet (naselje) te određeni nivo kritike zaostalosti Osmanskog carstva u tom periodu u poređenju sa ostatkom Evrope, gdje glavni lik nastoji poboljšati život svoje porodice ali i šireg naselja primjenjujući ono što je naučio u svojim brojnim putovanjima. Također kraj doživljava dosta mračan zaokret.

[Sasa · Rating 4 out of 5]

audio book, dobra

[Lejla Krdzalic · Rating 5 out of 5]

The best of his work