Kalfsvlies

by Lucas Rijneveld

omdat ze mensen heeft gekend die geen stofwolk veroorzaken maar eruit bestaan

Marieke Rijneveld zoekt in haar gedichten de ruimte van een weiland of de zee – maar ook die van een flat of dodemanshoek. Alles krijgt de breedte van haar dichterlijke blikveld, en zo krijgen de gewoonste dingen de ongewoonste proporties. De grote thema’s zijn aanwezig in de kleine woorden, en de beeldenrijkdom waarmee fantasie en werkelijkheid elkaar raken zorgt dat haar gedichten niet zijn te vangen. Wat grappig is wordt tragisch, wat stilstaat begint te bewegen, wat onzichtbaar is valt je onverhoeds aan. Dingen, dieren of mensen zijn soms ver weg of ze staan juist dichtbij, een soort kringloop van de weide blik. De poëzie van Rijneveld is aards en gegrond maar haar stijl laat altijd de mogelijkheid open dat je iets heel anders hebt gelezen dan je dacht. Kalfsvlies is een avontuur.

Genres: Poetry

59 pages, Paperback

First published June 1, 2015

About the author

Lucas Rijneveld (b. 1991) grew up in a Reformed farming family in North Brabant before moving to Utrecht. One of the greatest new voices in Dutch literature, his first poetry collection, Kalfsvlies, was awarded the C. Buddingh' Prize for best poetry debut in 2015, with the newspaper de Volkskrant naming him literary talent of the year. In 2018, Atlas Contact published his first novel, De avond is ongemak (The Discomfort of Evening), which won the prestigious ANV Debut Prize and was a national bestseller. The UK edition won the Booker International Prize 2020. Alongside his writing career, Rijneveld works on a dairy farm.

Reviews

[Chris · Rating 3 out of 5]

Ik las de bundels van (Marieke) Lucas Rijneveld in chronologisch tegengestelde richting en vraag me nu af in hoeverre dat enig verschil gemaakt zou hebben met de omgekeerde beweging. Komijnsplitsers verraste mij aangenaam omwille van het verfrissende, royale en vooral talig-associatieve karakter van de 'worstelgedichten', want dat laatste zijn ze voornamelijk voor mij. Er wordt strijd geleverd in deze gedichten, voornamelijk met het 'zelf' of met wat er zich in het hoofd van de ik afspreek. En daarmee vanzelfsprekend ook met de omgeving, met de ander in de vorm van geliefde, (groot)ouder, vriend(in), dierbare overledene.

Dat was echter in Fantoommerrie niet anders en ook in deze bundel voelde het als meer van hetzelfde, zowel qua vorm als qua inhoud. Ik kom er dus niet uit of het mijn ontvankelijkheid voor het nieuwe was dat me zo totaal van Komijnsplitsers kon doen genieten, dan wel een mogelijk gerijpte en betere dosering van de rijkelijke associaties en de talige verbanden. Hoe dan ook, het genieten voltrok zich hier voor mij op een veel lager pitje. Mijn eigen lezende 'zelf' worstelde vaker dan me lief was met de worstelgedichten, met die vol geplamuurde pagina's en die als het ware zichzelf genererende gedichtgedachten. Na verloop van tijd ging ik over versregels heen lezen, snakkend naar een vleugje uitgepuurde poëzie, naar minder woorden met meer zeggingskracht.

[Marit · Rating 4 out of 5]

ik wil ook iemand die mijn gedachten in de nacht op alfabetische volgorde sorteert

[Atlas · Rating 4 out of 5]

4.5✨

[Andrès Snauwaert · Rating 5 out of 5]

Mijn compagnon tijdens de pauzes op het werk. Rijnevelds debuut is onmiddellijk syncratisch en getuigt van zijn schijnbaar aangeboren talent!

[Freek de Koning · Rating 4 out of 5]

,,Angstig houden we de hele nacht elkaars hand vast // los van elkaar kunnen we van alles zijn maar vast zijn we geliefden: die hebben continu een stukje huid van elkaar in bezit. // Ik bekijk haar tot ze geen vreemde meer is en we dansen met Lucky Strike-sigaretten tussen onze lippen zonder ze aan te steken // we willen geen rook in onze hoofden alleen maar een houding om niet zo godvergeten met onszelf rond te lopen.”

Werkte troostend, al was dat vast niet de bedoeling van de bundel. Fijn

[Dirk H · Rating 4 out of 5]

Wel een van de beste dichtbundels die ik ooit gelezen heb, vooral omdat het eigenlijk proza is.

[TvdW · Rating 4 out of 5]

Een bundel met gedichten die verre van traditioneel zijn maar zonder rijm en metrum toch veel meer zijn dan een samenraapsel treffende vergelijkingen ("... dat je als de badkuip was, iets wat altijd een ander nodig zou hebben om zichzelf te vullen") en pijnlijke constateringen ("Jip & Janneke-shirts waarbij de slapeloze nachten het proces van slijtage versneld hebben"). Bijna ieder gedicht pijnigt je als lezer en bevat fraaie en originele taalvondsten. Alsof Emily Dickinsons meest deprimerende werken net zolang met een zeis bewerkt zijn totdat alle netheid, structuur en verlegenheid zijn verdwenen. Net als in De avond is ongemak zorgen spaarzame en pretentieloze verwijzingen (Unox-worsten, Tetris) ervoor dat de taal en de situaties nog levendiger (of doodser?) aanvoelen. Persoonlijke favorieten zijn Dorst en Introjectie.

[Sharon Hiep · Rating 4 out of 5]

Het maakt niet uit waar Rijneveld over schrijft, het is de taal die hij gebruikt. De vergelijkingen zijn origineel én heel alledaags, heel herkenbaar. Vergelijkingen die in iedere zin zitten verstopt en die soms wat nadrukkelijker met de lezer worden gedeeld door het woord ‘als’ (of ‘zoals’). Wanneer je het eenmaal ziet, kun je niet anders dan erop gaan letten. Ik ben benieuwd of dit in zijn volgende bundels ook het geval is, of dat dit (hopelijk) afneemt! Maar, ondanks deze vele vergelijkingen met als, is de taal briljant. Ik kan alleen maar houden van.

[Leesdame · Rating 3 out of 5]

Na het lezen van ‘Kalfsvlies’ voel ik me ietwat somber. Sommige poëtische teksten hebben een te wrange en/of sombere lading. Tegelijkertijd is deze bundel ook sprankelend en origineel. ‘Kalfsvlies’ is niet het gemakkelijkste boek, na elke tekst moet je even de woorden laten bezinken, maar het is wel een boek waar je veel uit kunt halen.

Lees verder op mijn blog

[Coen · Rating 5 out of 5]

Ik schrijf dit vrij laat dus alvast sorry als mijn zinnen onzin zijn.

Wow. Ik heb deze bundel in drie of vier sessies gelezen. Aan de ene kant omdat de gedichten niet makkelijk zijn om doorheen te komen, veel denkwerk vereisen en de zinnen lang zijn etc etc, maar ook vanwege de emotionele inspanning die deze bundel vergt.

Verder zijn de gedichten prachtig. Het taalgebruik en de zinsbouw zijn herkenbaar en blijven door de hele bundel mooie en verrassende zinnen maken die allemaal even hard raken.

"In mijn leven heb ik tien keer echt afscheid moeten nemen, van sommigen door de dood en van sommigen door het leven, achter alles zit een overtuiging, een mens die jou niet meer nodig heeft of die zichzelf niet meer nodig kan maken, onverwacht of vastberaden, sommige uitwegen hebben alleen maar donkere steegjes, andere zijn openbaar of geasfalteerd, iets met verkeersregels en invoegstroken."

Hoewel ik 'Mijn lieve gunsteling' niet heb gelezen, heb ik 'De avond is ongemak' wel gelezen. Tijdens het lezen van dat boek viel me de taal al op, de stijl in deze bundel lijkt daar erg op, maar dan in metaforen, droomachtigheid en lengte verdubbeld. Omdat 'De avond is ongemak' gedeeltelijk autobiografisch is en deze bundel ook, zijn sommige gebeurtenissen terug te vinden, wat interessant is om op te merken.

"Toen ik negen was hield ik de hele dag mijn jas aan met mijn mond vastgeplakt aan de binnenkant van mijn kraag, tegen vriendinnetjes zei ik dat de verwarming van mijn bestaan kapot was gegaan, dat mijn huid zo dun en doorzichtig was geworden als plastic folie (...)"

Deze bundel is dus zeker een aanrader, maar wees ook (gewaarschuwd wil ik niet zeggen, maar dat je het weet): het is niet de vrolijkste bundel. Ik ben erg blij dat ik het gelezen heb, er is een reden dat ik zo laat nog een review aan het schrijven ben, maar sommige gedichten waren hartverscheurend.


"De één nooit geweten wat hem mismoedig maakte, de ander mismoedig om alles wat hij wist en niet had willen weten, zit ik hier op mijn matras in de namiddag met een bellenblaas in mijn hand, zie in iedere zeepbel mezelf weerspiegeld en uit elkaar spatten, er zijn zoveel versies van mijn bestaan maar niet één die bliift hangen.

(...)

Mijn hoofd tussen zijn handen leggen waar ik ooit helemaal tussen paste, even vergeten dat in iedere aanraking een bedenking zit

net zoals in alle zeepbellen een ademhaling is verstopt en een gedachte. Kon ik het verdriet maar tot afwasmiddel vormen, mijn kamerraam openen en alle zorgen de stad in blazen, vlieg maar zal ik roepen en het ga je goed, toekijken hoe ze vochtplekken achterlaten en iedereen die denkt hier hier heeft het geregend, het heeft inderdaad geregend en nu is het droog."

[Xavier Roelens · Rating 3 out of 5]

Deze bundel zou (samen met het werk van Delphine Lecompte overigens) een uitstekende case study zijn om het over orale poëzie te hebben. Hij heeft een springerigheid die op de eerste plaats werkt binnen de tijdservaring van een luisterend oor. Je kunt meesurfen van het ene straffe beeld naar het volgende. Het is ook vaak ik-jij-poëzie, of werkt met herkenbare sjabloonpersonages zoals de vader of de moeder. Deze directe intimiteit werkt goed op een podium. En in elk gedicht zit wel een of ander beeld dat ze herhaalt en iets meer uitwerkt dan de andere. Voor een luisteraar is dat het suikerklontje omdat h/zij goed geluisterd heeft.

[Elena Vancorenland · Rating 4 out of 5]

Wow wat een beleving (van 4 maanden!!)... er staan echt prachtige gedichten en zinnen en woorden in, soms wel te vaak hetzelfde én tijdens het lezen viel het op hoe vaak Marieke Lucas het woord 'als' gebruikt, eenmaal dat je hier op let, stoort het soms, niet altijd. Enkel liefde voor zo'n geweldige schrijver

Voor de geïnteresseerden, een zin uit 'gespitste oren'

/...hier maakte ik de grootste gedachtefout: dat er een mens bestaat die alle andere mensen overbodig maakt.../

[Norah · Rating 5 out of 5]

(4.5 sterren)
oh wauw. ik volgde hun in hun emoties alsof ik geblinddoekt in een rollercoaster zat; zowel de vrije val als de druk op je borstkas wanneer de val stopt waren zo fantastisch prachtig?? het enige dat ik over dit werk kan zeggen dat geen liefdesverklaring aan de gedichten is, is de soms vrij extreem hollandse woordenschat xp what do you mean knalerwten
anyway. wauw

[Irene Jurna · Rating 3 out of 5]

In een poging een ingang te vinden tot poëzie, vond ik ‘Kalfsvlies’ van Marieke Rijneveld. Geweldige taal met creatieve vergelijkingen, maar onvolgbaar.

Een enkele zin kwam mij wel bekend voor: “Troosten was toen nog als inparkeren, het is meten en weten en toch schat je het vaak te krap in, blijf je zoeken naar de juiste plaats (…)”.

Dat vind ik taal om verliefd op te worden. Als Rijneveld met meer logica gaat schrijven, zou zijn werk voor mij on-na-volgbaar kunnen worden.

- - -
De Groene Amsterdammer schreef een goede review over deze dichtbundel. Zij vatten in betere woorden dan ik in deze review, mijn gevoel en idee bij ‘Kalfsvlies’: https://www.groene.nl/artikel/het-opg...

[Paula · Rating 3 out of 5]

Heel somber, heel erg De avond is ongemak-sferen. Mooi en zeker goed geschreven, maar gewoon niet helemaal mijn ding op een bepaalde manier.

[Quinty Nella]

bellenblaas van verdriet

[Chananja · Rating 3 out of 5]

greep me veel minder dan fantoommerrie (en romans). taal voelde gedragen, metaforen soms nogal on the nose en de thema's bleven aan de oppervlakte. wel soms ook mooie beelden, heldere stem die hij in later werk nog meer weet neer te zetten en mooie ideeën subtiel gebracht. maar toch wist het me weinig te grijpen.

"ze nu alleen maar hoest en zegt dat je beter kunt vertrekken / omdat haar longen het niet meer aankunnen en jij dan van je koude mond / een stethoscoop moet maken"

[Casper Veen · Rating 3 out of 5]

Degelijk debuut, waarbij de beeldtaal zowel het sterke als zwakke punt is. De gedichten barsten van de potentie, maar zijn tot nu toe beperkt in zeggingskracht. Thematiek richt zich op jeugd, het ongemak van samenzijn en de onvermijdelijkheid van verlating. Binnenkort een uitgebreidere recensie in NRC Handelsblad.

[Ekmef · Rating 5 out of 5]

Blijkbaar nog nooit een recensie voor geschreven, dus hierbij alsnog. Dit is poëzie die ik niet begrijp met mijn hoofd maar wel met mijn onderbuik. De woorden zijn soms een warm bad en soms een ijskoude douchestraal - deze bundel is een beleving. Ofzo.

[Els · Rating 5 out of 5]

Vol zinnen om te verslinden en met potlood te onderlijnen opdat ze nooit uit je hart en ziel zouden verdwijnen.

[Jan Douwe · Rating 4 out of 5]

Rijnevelds poëzie is prachtig, maar ik hou meer van de vorm (bijna proza), de heldere metaforen en de weergaloze stijl dan van de thema's die hun aansnijdt. De thema's zijn praktische dezelfde als in de rest van het oeuvre, Kalfsvlies lijkt bijna de prequel van De avond is ongemak...

Toch overheerst de schoonheid van de poëzie, daarom vier sterren.

[DKR · Rating 5 out of 5]

Verdwalen in mooie zinnen

[Frouke · Rating 4 out of 5]

Mijn favoriete passages deel ik wel nog eens na het schrijven van mijn paper x

[Joke De Kerpel · Rating 5 out of 5]

Puur goud

[Demi van Doorn · Rating 5 out of 5]

Er staan zoveel mooie zinnen en gehele strofes in deze bundel, dat ik als een idioot heb lopen strepen. Dit is een bundel zoals ik hem zelf zou willen schrijven; het poëtische vermengd met het banale en de steeds terugkerende onderwerpen als de boerderij, het platteland en de bloemsierkunst, hebben mij zeer weten te charmeren.

Buiten de inhoud om, vind ik de omslagillustratie prachtig en houd ik van de simpliciteit waarop de bundel is gedrukt en uitgebracht: precies zoals een bundel moet zijn als het écht gelezen wil worden.

'...gekanteld rust de wereld zwaarder op je maar eenmaal overeind moet je hem trotseren. Het gaat pas goed als we de werkelijkheid in onze armen kunnen dragen. Alles wat daarbuiten valt noemen we dromen.'

[Nanne Nauta · Rating 5 out of 5]

Erg goede bundel, zeker als je in aanmerking neemt dat dit een debuut is. Eigen stijl en thematiek goed ontwikkeld. Bundel had mijns inziens genomineerd moeten worden voor de VSB Poëzieprijs. Gaat vermoedelijk de Budding-prijs winnen (voor debuten) maar dat is geen excuus voor de VSB jury.

[Klaas Bisschop · Rating 2 out of 5]

Poëtisch proza met verrassende interpunctie is nog geen poëzie.

[Jet · Rating 5 out of 5]

Anders. Nieuw. Jong. Meeslepend gefluister

[Jeltje Jouta · Rating 5 out of 5]

per-fect
wat een onbeschrijflijk goed werk

[Sarah]

Een gedicht lezen van Rijneveld is erg vermoeiend. Meestal gaat het zo:

De eerste regel grijpt me op een bepaalde manier aan. De volgende regels zijn ook goed, maar ik merk dat mijn aandacht al een beetje begint te verslappen. Net op dat moment zie ik weer een beeld dat me aangenaam treft, zowel om de originaliteit als om de inhoudelijke slagkracht. Ik lees de zin nog eens en ben er een tijdje over aan het mijmeren. Vervolgens maan ik mezelf aan om het gedicht verder te lezen, want ik heb nog bijna een hele pagina te gaan. Ik probeer een paar regels, maar mijn aandacht is weer weg. Het lukt me niet meer om er in te komen. De helft van het gedicht gaat weer aan me voorbij. Tot daar opnieuw een leuke metafoor is! Ik lees verder. Volgende regel: aandacht verslapt weer. Vlak voor het einde doe ik mijn best om het gedicht weer tot mij te laten spreken. Lukt niet helemaal. Ik ben licht gefrustreerd, maar dan kom ik bij de eindregel, en die is op een vreemdsoortige manier altijd weer volmaakt.

Ik weet niet zeker of dit vooral iets over mij en mijn jeugdige gebrek aan concentratie zegt, maar het valt me op dat ik dit tot nu toe enkel bij het werk van Rijneveld heb gehad. Bij zijn roman "De avond is ongemak" had ik ongeveer dezelfde ervaring: je ziet dat er onversneden literaire klasse in zit, maar de tekst in zijn geheel slaagt er niet om mijn aandacht vast te houden. Het raakt me nét niet, het blijft net niet hangen. Uiteindelijk is het vooral mijn plichtsgevoel dat me dwingt om door te zetten.

Het klopt wat ze van Rijneveld zeggen: in het Nederlandse taalgebied ga je weinig personen vinden die de originaliteit en zeggingskracht van zijn beeldtaal kunnen evenaren. Afzonderlijk zijn nagenoeg alle metaforen geslaagd: ze zijn vaak verrassend, iets waar je zelf nooit aan zou denken, maar altijd zijn ze betekenisvol, komen ze op hun pootjes terecht. Ze lijken bovendien met zo'n sprekend gemak te zijn ontstaan. Dat is echt iets om jaloers op te zijn. Het lezen van Rijneveld heeft me echter gesterkt in mijn overtuiging dat je soms toch echt wel te véél van het goede kunt hebben. Zijn poëzie bezwijkt onder de overdaad aan beelden. Hierdoor missen sommige gedichten coherentie en zijn ze, zoals ik al zei, erg vermoeiend om te lezen. Persoonlijk ben ik meer een voorstander van kortere gedichten waarin één beeld volledig wordt uitgewerkt, maar dat is misschien ook een kwestie van smaak. Als je van volle en ietwat chaotische gedichten houdt, dan is Rijneveld zeker je ding!

Overigens vind ik wel dat er veel wijsheid zit in Rijnevelds gedichten. Qua thematiek zie ik veel parallellen met "De avond is ongemak": het ietwat bekrompen plattelandsleven, het ongemakkelijke verlangen naar nabijheid en troost, de onmogelijkheid van communicatie, de confrontatie met dingen waar je nooit helemaal vat op krijgt. Sommige zaken lijken een bijna letterlijke vooruitwijzing naar Rijnevelds latere roman: de jas die aanblijft, de gestorven broer, het wak, het sadisme met dieren...

Ik heb lang getwijfeld over mijn eindverdict. Drie sterren is te weinig, want dat zou een ontkenning zijn van het genie van Rijneveld. Vier sterren is te veel, omdat het me te veel moeite kostte om hier doorheen te geraken. Ik heb besloten dat ik daarom geen sterren ga geven aan deze bundel, omdat geen enkele beoordeling in deze zin recht kan doen aan de complexiteit van mijn leeservaring.