خاطرات و اسناد حسینقلی خان نظام السلطنه مافی: دوره ۳ جلدی

by معصومه مافی, منصوره اتحادیه

میرزا حسینقلی‌خان نظام‌السلطنهٔ مافی که در آغاز «سعدالملک» لقب داشت، پسر محمدشریف خان مافی، از نخست‌وزیران ایران در زمان محمدعلی‌شاه قاجار بود. این کتاب به ذکر خاطرات حسین‌قلی‌خان نظام‌السلطنه اختصاص یافته ست.
حسین‌قلی‌خان نظام السلطنه به سال ۱۲۴۸ هجری قمری متولد شد. وی در ۱۲۷۰ و در۲۲ سالگی به دربار حسام السلطنه در خراسان راه یافت، در ۱۲۸۷ که ابوالفتح میرزا، پسر حسام السلطنه، به حکومت اصفهان منصوب شد، وی به پیشکاری و وزارت اصفهان منتصب گردید، در ۱۲۹۱ به حکومت یزد رسید و ملقب به سعدالملک شد، در ۱۲۹۲ به وزارت فارس رسید، از ۱۲۹۹-۱۲۹۶مامور جمع‌آوری تمام غلات ایران شد، در ۱۲۹۹ مامور گمرات جنوب گردید و در همین سال به زیارت عتبات عالیات مشرف شد، در ۱۳۰۵ ملقب به نظام السلطنه شده و سپس به حکومت اصفهان و چهارمحال بختیاری منصوب گردید. در ۱۳۱۰ والی فارس شد و در ۱۳۱۸ به علت ملاحظات قوام‌الملک معزول گردید. از دیگر سمت‌هایی که وی داشت عبارت است از: انتصاب حکومت عربستان و بروجرد، انتصاب مقام وزارت عدلیه و وزارت امور مالی، انتصاب پیشکاری آذربایجان، اصفهان شعر فارسی، انتصاب مقام صدراعظمی در تهران. وی سرانجام در سال ۱۳۲۶ هجری قمری دار فانی را وداع گفت. این کتاب به ذکر خاطرات حسین‌قلی‌خان نظام‌السلطنه اختصاص یافته که قسمت بیش‌تر آن در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۲۳-۱۳۱۸و زمان برکناری وی از مقام نگاشته شده است.
چاپ ۱۳۸۶

Hardcover

First published April 1, 1982

Reviews

[Ali · Rating 2 out of 5]

رضاقلی خان و حسین قلی خان، از رجال دوره ی قاجار، هر دو به "نظام السلطنه" ملقب بودند که در ماموریت های متعدد به عنوان والی در ولایات مختلف خدمت کرده اند. نامه های حسینقلی خان که به همت خانم ها معصومه و منصوره نظام مافی، از بازماندگان آن خانواده منتشر شده، روشن کننده ی جزئیات بسیاری از وقایع دروان قاجار، از انتهای دوران ناصری تا پایان دوره ی احمدشاهی ست. این نامه ها و یادداشت های روزانه از وضع مردم، اوضاع ولایات مختلف و بطور کلی وضعیت اجتماعی ایران در حول و حوش جنبش مشروطه حکایت می کنند. یکی از موثرترین نتایج این گونه مجموعه ها، درک درست تر و نزدیک تر به واقعیت علل رشد جنبش مشروطه در جامعه ی ایران است. عیب آنجاست که پس زمینه ی تاریخی بسیاری از این نامه ها، چندان روشن نیست و برای کسی که تاریخ قاجار در این دوره را نشناسد، درک مطالب نامه ها در ارتباط با مسایل تاریخی، کمی مشکل است .