Polskość. Prawdziwa historia tego, kim jesteśmy

by Kamil Janicki

Co naprawdę wynieśliśmy z folwarku, sejmiku i ambony?

Kamil Janicki, autor głośnej trylogii o dawnej Rzeczpospolitej – Pańszczyzny, Warcholstwa i Dziesięciny – tym razem nie patrzy w przeszłość, tylko w lustro. Kim jesteśmy? Dlaczego jesteśmy tacy? Skąd wzięły się cechy, które składają się na nasz "charakter narodowy"?

Nieufność, w której Polacy biją europejskie rekordy, narodziła się w systemie pańszczyźnianego donosicielstwa. Kombinatorstwo wyrosło z chłopskich strategii ogrywania pana. Ale skąd nasz kult silnej ręki – i dlaczego co drugi Polak woli "silnego przywódcę" od demokracji? Skąd przekonanie, że to my jesteśmy najgościnniejszym narodem świata? Odpowiedzi na te pytania nie ograniczają się do jednej epoki: Janicki szuka ich w pańszczyźnianym folwarku, w szlacheckim sejmiku, pod amboną przedrozbiorowego Kościoła, ale też w piłsudczykowskiej propagandzie i w PRL-owskich kolejkach.

Tym razem narzędziem Janickiego nie jest archiwum, lecz statystyka: analizuje wyniki dziesiątek międzynarodowych sondaży i konfrontuje je z naszą historią, by zbadać, czym naprawdę różnimy się od reszty Europejczyków.

W poprzednich książkach Janicki obnażał naszą przeszłość – a teraz pokazuje, ile z niej w nas zostało.

336 pages, Hardcover

First published September 9, 2026

About the author

Absolwent historii na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz redaktor naczelny portalu „Ciekawostki historyczne.pl” (od 2010 roku). Jego artykuły ukazywały się między innymi na łamach „Gazety Wyborczej”, tygodnika „Do Rzeczy”, magazynu „Świat Wiedzy”, portalu „Onet.pl” oraz w portalu „Histmag.org”, którym kierował jako redaktor naczelny w latach 2008-2010.

Jest stałym publicystą „Faktu Historia” oraz „Newsweeka Historia”, w którym prowadzi comiesięczną rubrykę „Ciekawostki historyczne”. W latach 2013-2014 kierował redakcją wydawnictwa Znak Horyzont (grupa wydawnicza Znak).

Reviews

[Aleksandra]

3.5

Napakowana statystyką. Ok, taki był zamysł, rozumiem, ale przy końcu nie mogłam opanować znudzenia, nawet pomimo mojego żywego zaciekawienia tematem. Ogólnie oceniam książkę pozytywnie, ale czegoś mi zabrakło na te 4 gwiazdki.

PS Apeluję, aby autor trochę opanował się z użyciem wielokropków 😭

[Marysia Schwacher]

Przepełniona statystykami, analizuje polskie społeczeństwo pod wieloma względami. Przygląda się stereotypom i powszechnym przekonaniom o nas samych. Bierze pod lupę narodowe mity i hasła, którymi posługują sie między innymi politycy i zestawia je z licznymi danymi zebranymi na przestrzeni lat.
Ciekawa i skłaniająca do refleksji oraz zachęcająca do dalszych poszukiwań, choć dla mnie osobiście za dużo było w niej liczb a za mało szczegółowej analizy przeszłości.

[natala]

Kamil Janicki jak zwykle klasa

[Chrupek]

3,5 Dużo krótkich rozdziałów o różnych aspektach Polskości, dobrze się czyta, niektóre sa bardziej ciekawe, niestety część 1/4 jest praktycznie gołym przytoczeniem wyników kilku sondaży.

[Anna]

Bardzo rzetelna i pełna danych książki. Rozumiem, że dużo statystyk potrafi ludzi znudzić, ale wydaje mi się że w tym przypadku to jednak był zamysł tej książki. Zdecydowanie można się było trochę bardziej pochylić nad historycznym aspektem tego, dlaczego te statystyki są takie jakie są - z czego wynika że akurat taki procent Polaków zachowuje się tak jak się zachowuje. Wydaje mi się, że na początku książki było tego trochę więcej a im bliżej końca tym więcej liczb, mniej analizy, co jednak wpłynęło na ostateczną ocenę.

[Margo]

Gdyby ta książka była bokserem to dosięgałaby twarzy czytającego raz za razem. W zasadzie cała książka jest wyrażeniem i porównaniem statystyk z różnych badań, na różne tematy. Bawi mnie, jak mocno Polacy (statystycznie) by chcieli siebie widzieć a jak jednak wychodzi… wiadomo, jak zwykle ;) brakuje mi tego, żeby zwieńczeniem było może jakieś remedium, jakieś wskazówki etc.

[Piotr]

Janicki przebija wiele baniek polskiej samooceny, w dodatku wspierając to rzetelnymi danymi statystycznymi. Okazuje się, że nie jest to naród ani zbyt waleczny, anie gościnny, za to wyjątkowo łatwo ulega wszelkim teoriom spiskowym. Jest nad czym pracować!

[aga]

Ciekawa realizacja książki - połączenie polskich, zakorzenionych w historii stereotypów, z obecnymi danymi sondażowymi. Świetnie zbudowana bibliografia i komentarz od Pana Janickiego jak zwykle rzeczowy i obalający wszelkie mity.

[Paulina Molenda]

Bycie doedukowaną to jednak przywilej

[Ryś]

Dla osób, które nigdy wcześniej nie trzymały książki w rękach.