شرح ها و گفتگوهایی در باب: مهرگان، جشن ایزدمهر، دیوسپید و دیو سیاه، نخستین جلوه های جهان پهلوانی رستم، پرویز و عشق شیرین، داستان زال و رودابه، بیژن و منیژه، رخش، هفت خوان، سیمرغ، اسفندیار و...
در بین پژوهشگران نسل گذشته ی ما، دکتر محمدجعفر محجوب از انگشت شمار کسانی ست که از کلی صحبت کردن و غلو کردن در زمینه ی فرهنگ و تاریخ گذشته ی ایران، پرهیز داشته و پژوهش هایش در متون ادبی و فرهنگی گذشته ی ما ستایش برانگیز است. من بخت شاگردی او را داشته ام. دکتر محجوب زبان فارسی را به نیکی می دانست و کلاس هایش سرشار از نکته های تازه بود، همراه زبانی شیرین و نکته سنج. این اثر محجوب نیز مجموعه مقالاتی ست در زبان و فرهنگ فارسی، در زمینه ی نمادهای موجود در شاهنامه چون سیمرغ، جلوه های پهلوانی، پرواز کاووس و نماد پرواز در افسانه ها و باورهای ایرانیان قدیم، مساله ی هفت خوان در وجهه ی پهلوانی رستم و اسفندیار و... که هر کدام در جای خود حاوی نکات بسیار تازه و مستند است.
برای من که با شاهنامه و قصه هاش بیگانه بودم و تا حالا متاسفانه امکان خوندن در مورد شاهنامه را نداشتم بسیار کتاب خوبی بود. مختصر و ساده و بسیاری از قصه های جالب و گوش نواز فردوسی بزرگ را نقل کرده بود. امیختن قصه و افسانه و تاریخ در کتاب فردوسی بزرگ بسیار دل انگیز هست. دوست دارم در اینده بتونم بیشتر و عمیق تر به این کتاب بپردازم فصل اول که در خصوص بان فارسی ریشه های ان و تغییرات ان در طول زمان بود بسیار اموزنده و البته عحیب بود قطعا برای ایرانی امروز دانستن این تاریخ فوق العاده کمک کننده هست. به زودی مختصری از ان را اینجا مینویسم
امکان نداره که درباره ی دکتر محجوب کتابی را در دست بگیرم و پشیمان شم البته با فصل اول آن درباره ی زبان زاویه دارم چون زبانهای فارسی باستان میانه را جزو زبانهای مرده به شمار آورده است در صورتی که این نظریه صحت ندارد منتها معتقدم که شاهنامه را بتوان به روایتها و از زوایای گوناگون شنید و باز هم لذت برده ضمن این که دکتر محجوب از زوایایی داستان را نگاه میکند که ـ منحصر به خودش است و به تعبیری امضای خودش را دارد ـ هر کدام از داستانها و حکایات بارها خوانده و شنیده شده منتها من از خواندن این کتاب لذت بردم