Şahnâme

داستان‌های کامل شاهنامه به نثر روان #1

by Abolqasem Ferdowsi, Necati Lugal (Translator)

Original bdg. 16,00 / 24,00 cm. In Turkish. 1103 p. Hayati hakkinda ayrintili bilgilere sahip olamadigimiz Iranli sair Firdevsî iyi bir dil egitimi almis, edebi anlamda yetkinlige ulastigi Farsçanin yani sira Pehlevice ve Arapçayi ögrenerek zengin bir ifade gücüne kavusmustur. Sairin bu dil merakina tarihsel konulara duydugu ilgi de eklenince, Iran edebiyatinin en önemli eserlerinden biri olan Sahnâme zengin içerigiyle ve çarpici üslubuyla edebiyat tarihinin ölümsüz eserleri arasindaki yerini almistir. Firdevsî Sahnâme'sini hazirlarken eski Iran kahramanlik hikâyelerinden yararlanmistir. Eserinde siklikla mûbed ve dihkân saniyla andigi bilgili kimselerin anlatimlarindan faydalanmis ve kaynak olarak basta Âvesta olmak üzere Tevrat ve Kur'ân gibi dini metinleri kullanmistir. Ancak eserine Allah'i övmekle baslamis, ardindan evrenin, ayn, günesin, gezegenlerin, yerkürenin ve insanin yaratilisindan söz etmis, bundan sonra da Iran'da hüküm sürmüs krallarin, soylu kimselerin ve kahramanlarin tarihi-efsanevi hikâyelerini anlatmistir. Iranlilarin Araplara yenilmelerinden dört yüz yil sonra kaleme alinan bu 60.000 beyitlik eser Gazneliler sülalesinin en güçlü hükümdari olan Sultan Mahmud'a 1014 yilindan sonraki bir tarihte sunulmustur. Islamiyet öncesi Iran'in tarihi-efsanevi hükümdarlarinin ve onlara her kosulda bagli kahramanlarin ülkelerini, milli gelenek ve göreneklerini korumak adina verdikleri mücadelenin destani olan bu önemli eser, daha sonraki dönemlerde Osmanli kültürünün de bir parçasi olmustur. Gerek Osmanli sarayinda, gerekse halk arasinda büyük ragbet gören ve sahnâmehan adi verilen kisiler tarafindan sürekli okunarak halkin zihninde Osmanli sultanlari ile Iranli kahramanlarin özdeslestirilmesine yol açan Sahnâme, sonuçta Osmanli hanedaninin gücünü tasvir eden önemli eserlere örnek olmustur. Dünya edebiyatinin en güçlü ürünlerinden biri kabul edilen ve pek çok dile çevrilen bu eser insanliga sunulmus edebi bir armagandir.

1031 pages, Hardcover

Published February 9, 2014

About the author

Abolqasem Ferdowsi (Persian: ابوالقاسم فردوسی), the son of a wealthy land owner, was born in 935 in a small village named Paj near Tus in Khorasan which is situated in today's Razavi Khorasan province in Iran.
He devoted more than 35 years to his great epic, the Shāhnāmeh. It was originally composed for presentation to the Samanid princes of Khorasan, who were the chief instigators of the revival of Iranian cultural traditions after the Arab conquest of the seventh century. Ferdowsi started his composition of the Shahnameh in the Samanid era in 977 A.D. During Ferdowsi's lifetime the Samanid dynasty was conquered by the Ghaznavid Empire. After 30 years of hard work, he finished the book and two or three years after that, Ferdowsi went to Ghazni, the Ghaznavid capital, to present it to the king, Sultan Mahmud.

Ferdowsi is said to have died around 1020 in poverty at the age of 85, embittered by royal neglect, though fully confident of his work's ultimate success and fame, as he says in the verse:
" ... I suffered during these thirty years, but I have revived the Iranians (Ajam) with the Persian language; I shall not die since I am alive again, as I have spread the seeds of this language ..."

Reviews

[kiddow · Rating 5 out of 5]

همه مرگ راییم پیر و جوان
به گیتی نماند کسی جاودان

[Bahman Bahman · Rating 5 out of 5]

چو بگذشت سال ازبرم شست و پنج

فزون کردم اندیشهٔ درد و رنج

به تاریخ شاهان نیاز آمدم

به پیش اختر دیرساز آمدم

بزرگان و با دانش آزادگان

نبشتند یکسر همه رایگان

نشسته نظاره من از دورشان

تو گفتی بدم پیش مزدورشان

جز احسنت از ایشان نبد بهره‌ام

بکفت اندر احسنتشان زهره‌ام

سربدره‌های کهن بسته شد

وزان بند روشن دلم خسته شد

ازین نامور نامداران شهر

علی دیلمی بود کوراست بهر

که همواره کارش بخوبی روان

به نزد بزرگان روشن روان

حسین قتیب است از آزادگان

که ازمن نخواهد سخن رایگان

ازویم خور و پوشش و سیم و زر

وزو یافتم جنبش و پای و پر

نیم آگه از اصل و فرع خراج

همی‌غلتم اندر میان دواج

جهاندار اگر نیستی تنگ دست

مرا بر سرگاه بودی نشست

چو سال اندر آمد به هفتاد ویک

همی زیر بیت اندر آرم فلک

همی گاه محمود آباد باد

سرش سبز باد و دلش شاد باد

چنانش ستایم که اندر جهان

سخن باشد از آشکار ونهان

مرا از بزرگان ستایش بود

ستایش ورا در فزایش بود

که جاوید باد آن خردمند مرد

همیشه به کام دلش کارکرد

همش رای و هم دانش وهم نسب

چراغ عجم آفتاب عرب

سرآمد کنون قصهٔ یزدگرد

به ماه سفندار مد روز ارد

ز هجرت شده پنج هشتادبار

به نام جهانداور کردگار

چواین نامور نامه آمد ببن

ز من روی کشور شود پرسخن

از آن پس نمیرم که من زنده‌ام

که تخم سخن من پراگنده‌ام

هر آنکس که دارد هش و رای و دین

پس از مرگ بر من کند آفرین