What do you think?
Augustus
Mijn heden is mijn verleden, mijn verleden is mijn heden. Dit is mijn thuis, toch voel ik me hier nooit echt thuis.
Het verweerschrift waarmee Augustus Kroos zijn baan als leraar kan redden, dijt uit tot een soort testament. Het is het verhaal van een ontwortelde vondeling, altijd op zoek naar zijn herkomst. Hij getuigt van zijn jeugd, gevormd in tehuizen en pleeggezinnen in de jaren zestig en zeventig.
Het is de poging van een man om zijn worsteling met de liefde te begrijpen en daarin begrepen te worden.
Tot Tara opduikt en verleden, heden en toekomst op een ontwrichtende manier samenkomen.
Het verweerschrift waarmee Augustus Kroos zijn baan als leraar kan redden, dijt uit tot een soort testament. Het is het verhaal van een ontwortelde vondeling, altijd op zoek naar zijn herkomst. Hij getuigt van zijn jeugd, gevormd in tehuizen en pleeggezinnen in de jaren zestig en zeventig.
Het is de poging van een man om zijn worsteling met de liefde te begrijpen en daarin begrepen te worden.
Tot Tara opduikt en verleden, heden en toekomst op een ontwrichtende manier samenkomen.
272 pages, Paperback
Published August 11, 2026
About the author
Alfred Birney
27 books20 followersAlfred Birney is een Nederlandse schrijver en nazaat van de voormalige kleurrijke plantersfamilie: De Birnies; een Indische familie uit Deventer. Zijn vader was afkomstig uit Surabaya en had Nederlandse, Oost-Javaanse, Chinese en Schotse wortels, vandaar de Angelsaksische achternaam. Zijn moeder was een Nederlandse. Veelvuldig terugkerende thema’s in zijn literaire werk zijn vervreemding van familie, voortdurend raadselen in verband hiermee oplossen en het onvermogen tot identificatie met moederland of vaderland. Hij publiceerde romans, novellen, verhalen, columns, essays, kritieken, toneelteksten, journalistiek werk en didactisch materiaal over gitaarmuziek. De stijl in zijn romans, novellen en verhalen is associatief, belevend, vertellend, dromerig en subtiel, maar in zijn columns, essays en kritieken is de schrijver veel harder, hilarisch, sarcastisch, ironisch en humoristisch – alles komt samen in zijn veelbesproken jongste roman De tolk van Java, volgens sommigen zijn magnum opus. Het boek staat op de longlists van de Nederlandse Libris Literatuurprijs en de Vlaamse Fintro Literatuurprijs.
(bron: www.alfredbirney.com)
(bron: www.alfredbirney.com)
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 3 of 3 reviews
September 11, 2026
Authentiek meesterschap...
September 23, 2026
Allesoverboekenenachrijcers.nl
Augustus
Auteur: Alfred Birney (Nederland)
Soort boek: Nederlandse roman
Uitgever; De Geus
Verschijnt: 11 augustus 2026
Omvang: 272 pagina’s
Uitgave: paperback / ebook
Prijs: € 22,99 / € 11,99
Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (uitstekend)
Roman bestellen >
Alfred Birney Augustus recensies en reviews
Als er in de media een boekbespreking, review of recensie verschijnt van Augustus, de roman van Alfred Birney, dan besteden we er op deze pagina aandacht aan.
Recensie van de redactie
Vijfenzeventig jaar is Alfred Birney geworden op 20 augustus 2026. En sinds het midden van de jaren tachtig van de vorige eeuw bouwt hij een gestaagd door aan een rijk oeuvre van geslaagde romans en non-fictie boeken. Bij het grote publiek is hij vooral bekend door zijn monumentale roman De tolk van Java waarvoor hij terecht bekroond werd met de de Libris Literatuurprijs als de Henriette Roland Holstprijs en waardoor hij ook bij een groter publiek bekendheid kreeg.
Als kind van een Nederlands-Indische vader en een Nederlandse moeder groeide hij vanaf zijn dertiende tot zijn achttiende jaar, noodgedwongen, op in internaten. Zijn moeilijke jeugd, zijn afkomst en zijn verre van vrolijke jaren in de internaten zijn zeer bepalend geweest voor leven en spelen in vrijwel al zijn romans een belangrijke rol. En ook in zijn nieuwste roman is dit het geval, zij het op een wat andere wijze dan voorheen.
In Augustus vertelt Birney het levensverhaal van Augustus Kroos. Of beter gezegd dat doet de hoofdpersoon zelf. Als leraar Nederlands is hij op non-actief gesteld omdat hij in bed zou zijn aangetroffen met Tara die hij bijles gaf. De aanstichter hiervan is het vriendje van Tara en de school neemt de aantijgingen serieus. Zij het dat Augustus zegt dat er niets gebeurd is en dat beiden in slaap zijn gevallen terwijl ze op bed televisie keken.
Om weer aan het werk te kunnen schrijft Augustus een verweer aan de mediator. Niet dat hij er echt vertrouwen in heeft, maar een beter idee heeft hij niet. Het verweer dat hij schrijft vormt de roman waarin de hoofdpersoon terugblikt op zijn eigen leven en de belangrijkste gebeurtenissen en personen hierin beschrijft. En vooral schrijft over Kasia zijn aan een andere man verloren liefde die inmiddels overleden is. Ook schrijft Birney weer over meervallen, de vissen die ook in zijn eerder werk figureerden komen weer voorbij, net als het leven in internaten wat hoofdpersoon Augustus ook is overkomen.
In deze roman geeft Alfred Birney zijn verbeelding de vrije loop, waarbij hij zonder twijfel heeft geput uit zijn persoonlijke ervaringen. Hij weet op overtuigende wijze de lezer in het levensverhaal van zijn hoofdpersoon mee te nemen. Een verhaal van liefde en verlies van aantrekking, afstoting en eenzaamheid. Bovendien weet hij de spanning goed vast te houden en een aantal verrassende wendingen houden de lezer van begin tot einde vast. Mocht er nog twijfel zijn aan het meesterschap van Alfred Birney, en dat zou er niet moeten zijn, dan neemt zijn nieuwe roman deze definitief weg. Gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (uitstekend).
Flaptekst van de Alfred Birney roman
Mijn heden is mijn verleden, mijn verleden is mijn heden. Dit is mijn thuis, toch voel ik me hier nooit echt thuis.
Het verweerschrift waarmee Augustus Kroos zijn baan als leraar kan redden, dijt uit tot een soort testament. Het is het verhaal van een ontwortelde vondeling, altijd op zoek naar zijn herkomst. Hij getuigt van zijn jeugd, gevormd in tehuizen en pleeggezinnen in de jaren zestig en zeventig.
Het is de poging van een man om zijn worsteling met de liefde te begrijpen en daarin begrepen te worden. Tot Tara opduikt en verleden, heden en toekomst op een ontwrichtende manier samenkomen.
Alfred Birney geboren op 20 augustus 1951 in Den Haag. Hij is auteur van een groot oeuvre van romans, novellen, verhalen en essays, waarin zijn Nederlands-Indische familiegeschiedenis een centrale plaats inneemt. Zijn roman De tolk van Java (2016) werd bekroond met de Libris Literatuur Prijs en de Henriette Roland Holst-prijs. In 2019 verscheen in de reeks Privé Domein het dagboek Niemand bleef, waarvoor hem de Littéraire Witte Prijs 2020 werd toegekend.
Parool Recensie: Alfred Birneys onderhoudende roman Augustus krijgt een verrassende wending als de jonge Tara opeens verschijnt
Augustus heet de geslaagde nieuwe roman van Alfred Birney, die draait om een leraar Nederlands die verdacht wordt van ontucht met een leerlinge.
Bron foto Justin Paget/Getty Images
Dit artikel is geschreven doorVivian de GierGepubliceerd op 13 augustus 2026, 10:26
Tien jaar geleden is het alweer dat schrijver Alfred Birney, die volgende week 75 jaar wordt, zijn indrukwekkende roman De tolk van Java publiceerde. Het boek werd bekroond met de Libris Literatuurprijs en de Henriette Roland Holstprijs, en betekende zijn definitieve doorbraak naar het grote publiek – het werd een bestseller.
Kort daarna belandde hij door een hartinfarct in het ziekenhuis, en moest hij een bypassoperatie ondergaan. Het herstel duurde lang, maar zijn ziekenhuisperiode leverde wél een roman op, In de wacht (2020), een innerlijke monoloog van een man die in een ziekenhuisbed ligt te wachten op een operatie.
Dat kan Birney goed, het schrijven van een boeiende stream of consciousness. Ook zijn nieuwe roman Augustus, de opvolger van In de wacht, is in feite één lange monoloog van een ik-verteller, een kluwen van herinneringen en gebeurtenissen die soepel dooreen worden geregen.
Samen op bed
De verteller is Augustus Kroos, kortweg August of Guus, vernoemd naar de maand waarin hij als baby te vondeling werd gelegd. August is leraar Nederlands op een middelbare school, maar hij is op non-actief gesteld omdat het vriendje van zijn leerlinge Tara, die bijles van hem kreeg, beweert dat hij hen samen op bed heeft aangetroffen. Dat klopt, zegt August, maar dat was niet wat het leek: hij en Tara hadden na de bijles een film gekeken en waren in slaap gevallen.
Ook de bewering dat hij de jongen vervolgens met geweld het huis uit had gewerkt, is volgens hem onwaar; de jongen is gewoon erg jaloers. Maar ja, als volwassen man heb je de schijn tegen, en dus zit August thuis en moet hij zijn verklaring op schrift stellen voor een mediator. Hij heeft er weinig fiducie in dat het zal helpen zijn baan te behouden, want het publieke oordeel is al geveld. En dus houdt August zich niet in: het verweerschrift van maximaal tien kantjes wordt een dagboek.
Verloren liefde
Zo leren we een man kennen die al vanaf zijn geboorte ontheemd is. Te vondeling gelegd, opgegroeid in een internaat en ook nog een verblijf in een tuchthuis – hij blijkt al eerder van seksueel grensoverschrijdend gedrag te zijn beschuldigd. Vileine zinnen als ‘Op een koude zondag werden we gedoopt (…), terwijl de kerkgangers in hun fraaie zondagse kledij ons ijskoud richting de hel staarden’ verbeelden fraai de grondverf van zijn bestaan.
Met heimwee kijkt August terug op zijn verloren liefde Kasia, die hij heeft laten gaan omdat zij kinderen wilde en hij niet. Kasia trouwde met een andere man, en stierf vlak na de geboorte van haar kind. ‘Ik geloof nog altijd dat Kasia niet voortijdig zou zijn gestorven als ik bij haar was gebleven,’ schrijft August.
In zijn isolement heeft hij zijn oude hobby weer opgepakt, het houden van meervallen in een aquarium. Het raadselachtige dier, dat vaak symbool staat voor het onderbewuste en de overlevingskracht, staat in het werk van Birney ook voor het verlangen naar liefde en de onbereikbare, ondoorgrondelijke vrouw. Dan, tegen het contactverbod in, duikt ook Tara weer op. En krijgt dit goed geschreven, onderhoudende verhaal een verrassende wending.
Trouw In de roman ‘Augustus’ van Alfred Birney biecht een leraar op hoe hij met een leerling in bed belandde
De literaire vrijbuiter Alfred Birney is een van die zeldzame schrijvers die het existentiële zwerversgevoel van de jaren zestig nog steeds kleur weet te geven.
Dit artikel is geschreven doorRob SchoutenGepubliceerd op 17 september 2026, 06:00
Een gewilde manier om in een roman of novelle een verhaal te vertellen is de bekentenis of de biecht. Het beroemdste voorbeeld is wel De Kreutzersonate van Tolstoj. In Nederland kennen we Een nagelaten bekentenis van Marcellus Emants en recentelijk Biecht aan mijn vrouw ….
Ook de roman Augustus van Alfred Birney (1951) heeft zo’n bekentenisvorm. De geschorste leraar Augustus Kroos vertelt aan zijn mediator wat er allemaal vooraf is gegaan aan zijn schorsing. Het stelt hem in de gelegenheid om zijn levensverhaal te vertellen, al vraagt hij zich terecht af of de mediator daar wel in geïnteresseerd is – maar het gaat natuurlijk niet om die mediator maar om de lezer.
Onbetrouwbare verteller
Die lezer krijgt het nodige te horen over het leven van de hoofdpersoon maar niet erg veel over de eigenlijke reden van zijn schorsing: leraar die met een leerling in bed is aangetroffen. Maar hoe of wat? Het lijkt half en half een vergissing te zijn, een toevallige sprong in bed, geen seks. Maar een jaloers vriendje die het stel betrapte zag er natuurlijk iets anders in en klaagde Augustus aan.
Ik vind het verhaal karakteristiek voor de verteller, je weet niet helemaal of je het moet geloven. Zo’n onbetrouwbare verteller maakt het natuurlijk wel een stuk spannender voor de lezer. Birney’s verhalen hebben vaak iets duisters en raadselachtigs dat nooit helemaal opgehelderd wordt.
Meerval in aquarium
Zo snap ik Augustus’ liefde voor de meerval niet goed, de vis die hij in een aquarium in de kelder houdt. De meerval lijkt me toch eigenlijk helemaal geen aquariumvis, met z’n sombere uiterlijk en veel te grote formaat.
Dat je de hoofdpersoon niet helemaal kunt volgen met zijn duistere kelderhobby en ondoorzichtige relaties, in dit geval met de twee vrouwelijke geliefden Katia en Tara, geeft het verhaal een extra dimensie. Zelf waarschuwt Augustus de lezer die hem probeert te duiden: ‘Ik haat psychologisch geleuter.’ Goed, dat weten we dan ook weer. Verwacht vooral geen afgerond psychologisch portret. En zo blijf je op verschillende gedachten hinken.
Nog steeds een drijfplant
De onduidelijke status van Birney’s personages wordt treffend verwoord door Augustus Kroos zelf als hij in zijn aquarium tuurt: ‘Mensen hebben wortels nodig, een geboortegrond, een land, een plek waar ze zich geborgen kunnen voelen. Ik denk dat ik min of meer in mijn huis geworteld ben. Maar ik blijf een drijfplant. Kroos, verdwaald van de groep. Welke groep?’
Elders, in een terugblik, noemt hij zich ‘een opgejaagde jongeman die niet weet wie hem zo hebben geschapen waardoor hij soms zijn verstand verliest en andere dingen ziet dan die er zijn, andere wezens dan die er zijn.’
Onverklaarbaar is Augustus´ onthechtheid overigens bepaald niet, hij is een vondeling, opgegroeid in tehuizen en pleeggezinnen, zijn vriendschappen en relaties zijn voortdurend onvast, eigenlijk lijkt het hele leven vloeibaar: ‘Ik bedacht dat alle verschijning toeval is, niet zo geschapen maar gewoon ontstaan en vooral zonder een God, hooguit beïnvloed door clusters van energieën die je voor mijn part goden zou kunnen noemen.’ Er zit zeker iets mystieks in zijn levenshouding.
Een geheim in de bosjes
In het verhaal van Augustus Kroos aan zijn mediator (en de lezer) zitten ook allerlei gaten, en soms lijkt hij tijdens zijn bekentenissen er opeens het zwijgen aan toe te doen, aldus als het ware de kat op het spek bindend. Zo loopt hij op zeker moment langs een bosje uit zijn verleden en zegt: ‘Ik had er een geheim liggen, het ligt er nog, dat mag u weten, mevrouw de mediator, al zal ik nooit verklappen waar.’
Die tegenstrijdigheid tussen openhartigheid en geheimzinnigheid is karakteristiek voor de literaire vrijbuiter die de schrijver Birney altijd is geweest en waaraan ook de bekroning met de Libris literatuurprijs voor zijn postkoloniale bestseller De tolk van Java (2016) niets veranderde.
Hij bleef een solist die zijn eigen ideeën en eigenaardigheden op zijn hoofdpersonen overdraagt. Dit is er daar een van: 'Een mens hoeft niet iemand te kennen om ermee te kunnen samenleven. Je hoeft elkaar zelfs niet eens te begrijpen. Zodra de fase komt dat de een de ander probeert te begrijpen, ontstaan er al moeilijkheden, eindeloze gesprekken, vruchteloze vaak, om niet te zeggen onzinnige. Het gaat om het volledig aanvaarden van de ander.'
En zo biedt Augustus voor mijn gevoel het portret van een hardnekkig kind van de jaren zestig, misschien wel een ouwe hippie die soms hunkert naar een burgerlijk bestaan vol routines en helder houvast maar die daar toch niet toe in staat blijkt te zijn. Birney is een van die zeldzame schrijvers die dat existentiële zwerversgevoel nog steeds kleur weet te geven.
Augustus
Auteur: Alfred Birney (Nederland)
Soort boek: Nederlandse roman
Uitgever; De Geus
Verschijnt: 11 augustus 2026
Omvang: 272 pagina’s
Uitgave: paperback / ebook
Prijs: € 22,99 / € 11,99
Waardering redactie: ∗∗∗∗∗ (uitstekend)
Roman bestellen >
Alfred Birney Augustus recensies en reviews
Als er in de media een boekbespreking, review of recensie verschijnt van Augustus, de roman van Alfred Birney, dan besteden we er op deze pagina aandacht aan.
Recensie van de redactie
Vijfenzeventig jaar is Alfred Birney geworden op 20 augustus 2026. En sinds het midden van de jaren tachtig van de vorige eeuw bouwt hij een gestaagd door aan een rijk oeuvre van geslaagde romans en non-fictie boeken. Bij het grote publiek is hij vooral bekend door zijn monumentale roman De tolk van Java waarvoor hij terecht bekroond werd met de de Libris Literatuurprijs als de Henriette Roland Holstprijs en waardoor hij ook bij een groter publiek bekendheid kreeg.
Als kind van een Nederlands-Indische vader en een Nederlandse moeder groeide hij vanaf zijn dertiende tot zijn achttiende jaar, noodgedwongen, op in internaten. Zijn moeilijke jeugd, zijn afkomst en zijn verre van vrolijke jaren in de internaten zijn zeer bepalend geweest voor leven en spelen in vrijwel al zijn romans een belangrijke rol. En ook in zijn nieuwste roman is dit het geval, zij het op een wat andere wijze dan voorheen.
In Augustus vertelt Birney het levensverhaal van Augustus Kroos. Of beter gezegd dat doet de hoofdpersoon zelf. Als leraar Nederlands is hij op non-actief gesteld omdat hij in bed zou zijn aangetroffen met Tara die hij bijles gaf. De aanstichter hiervan is het vriendje van Tara en de school neemt de aantijgingen serieus. Zij het dat Augustus zegt dat er niets gebeurd is en dat beiden in slaap zijn gevallen terwijl ze op bed televisie keken.
Om weer aan het werk te kunnen schrijft Augustus een verweer aan de mediator. Niet dat hij er echt vertrouwen in heeft, maar een beter idee heeft hij niet. Het verweer dat hij schrijft vormt de roman waarin de hoofdpersoon terugblikt op zijn eigen leven en de belangrijkste gebeurtenissen en personen hierin beschrijft. En vooral schrijft over Kasia zijn aan een andere man verloren liefde die inmiddels overleden is. Ook schrijft Birney weer over meervallen, de vissen die ook in zijn eerder werk figureerden komen weer voorbij, net als het leven in internaten wat hoofdpersoon Augustus ook is overkomen.
In deze roman geeft Alfred Birney zijn verbeelding de vrije loop, waarbij hij zonder twijfel heeft geput uit zijn persoonlijke ervaringen. Hij weet op overtuigende wijze de lezer in het levensverhaal van zijn hoofdpersoon mee te nemen. Een verhaal van liefde en verlies van aantrekking, afstoting en eenzaamheid. Bovendien weet hij de spanning goed vast te houden en een aantal verrassende wendingen houden de lezer van begin tot einde vast. Mocht er nog twijfel zijn aan het meesterschap van Alfred Birney, en dat zou er niet moeten zijn, dan neemt zijn nieuwe roman deze definitief weg. Gewaardeerd met ∗∗∗∗∗ (uitstekend).
Flaptekst van de Alfred Birney roman
Mijn heden is mijn verleden, mijn verleden is mijn heden. Dit is mijn thuis, toch voel ik me hier nooit echt thuis.
Het verweerschrift waarmee Augustus Kroos zijn baan als leraar kan redden, dijt uit tot een soort testament. Het is het verhaal van een ontwortelde vondeling, altijd op zoek naar zijn herkomst. Hij getuigt van zijn jeugd, gevormd in tehuizen en pleeggezinnen in de jaren zestig en zeventig.
Het is de poging van een man om zijn worsteling met de liefde te begrijpen en daarin begrepen te worden. Tot Tara opduikt en verleden, heden en toekomst op een ontwrichtende manier samenkomen.
Alfred Birney geboren op 20 augustus 1951 in Den Haag. Hij is auteur van een groot oeuvre van romans, novellen, verhalen en essays, waarin zijn Nederlands-Indische familiegeschiedenis een centrale plaats inneemt. Zijn roman De tolk van Java (2016) werd bekroond met de Libris Literatuur Prijs en de Henriette Roland Holst-prijs. In 2019 verscheen in de reeks Privé Domein het dagboek Niemand bleef, waarvoor hem de Littéraire Witte Prijs 2020 werd toegekend.
Parool Recensie: Alfred Birneys onderhoudende roman Augustus krijgt een verrassende wending als de jonge Tara opeens verschijnt
Augustus heet de geslaagde nieuwe roman van Alfred Birney, die draait om een leraar Nederlands die verdacht wordt van ontucht met een leerlinge.
Bron foto Justin Paget/Getty Images
Dit artikel is geschreven doorVivian de GierGepubliceerd op 13 augustus 2026, 10:26
Tien jaar geleden is het alweer dat schrijver Alfred Birney, die volgende week 75 jaar wordt, zijn indrukwekkende roman De tolk van Java publiceerde. Het boek werd bekroond met de Libris Literatuurprijs en de Henriette Roland Holstprijs, en betekende zijn definitieve doorbraak naar het grote publiek – het werd een bestseller.
Kort daarna belandde hij door een hartinfarct in het ziekenhuis, en moest hij een bypassoperatie ondergaan. Het herstel duurde lang, maar zijn ziekenhuisperiode leverde wél een roman op, In de wacht (2020), een innerlijke monoloog van een man die in een ziekenhuisbed ligt te wachten op een operatie.
Dat kan Birney goed, het schrijven van een boeiende stream of consciousness. Ook zijn nieuwe roman Augustus, de opvolger van In de wacht, is in feite één lange monoloog van een ik-verteller, een kluwen van herinneringen en gebeurtenissen die soepel dooreen worden geregen.
Samen op bed
De verteller is Augustus Kroos, kortweg August of Guus, vernoemd naar de maand waarin hij als baby te vondeling werd gelegd. August is leraar Nederlands op een middelbare school, maar hij is op non-actief gesteld omdat het vriendje van zijn leerlinge Tara, die bijles van hem kreeg, beweert dat hij hen samen op bed heeft aangetroffen. Dat klopt, zegt August, maar dat was niet wat het leek: hij en Tara hadden na de bijles een film gekeken en waren in slaap gevallen.
Ook de bewering dat hij de jongen vervolgens met geweld het huis uit had gewerkt, is volgens hem onwaar; de jongen is gewoon erg jaloers. Maar ja, als volwassen man heb je de schijn tegen, en dus zit August thuis en moet hij zijn verklaring op schrift stellen voor een mediator. Hij heeft er weinig fiducie in dat het zal helpen zijn baan te behouden, want het publieke oordeel is al geveld. En dus houdt August zich niet in: het verweerschrift van maximaal tien kantjes wordt een dagboek.
Verloren liefde
Zo leren we een man kennen die al vanaf zijn geboorte ontheemd is. Te vondeling gelegd, opgegroeid in een internaat en ook nog een verblijf in een tuchthuis – hij blijkt al eerder van seksueel grensoverschrijdend gedrag te zijn beschuldigd. Vileine zinnen als ‘Op een koude zondag werden we gedoopt (…), terwijl de kerkgangers in hun fraaie zondagse kledij ons ijskoud richting de hel staarden’ verbeelden fraai de grondverf van zijn bestaan.
Met heimwee kijkt August terug op zijn verloren liefde Kasia, die hij heeft laten gaan omdat zij kinderen wilde en hij niet. Kasia trouwde met een andere man, en stierf vlak na de geboorte van haar kind. ‘Ik geloof nog altijd dat Kasia niet voortijdig zou zijn gestorven als ik bij haar was gebleven,’ schrijft August.
In zijn isolement heeft hij zijn oude hobby weer opgepakt, het houden van meervallen in een aquarium. Het raadselachtige dier, dat vaak symbool staat voor het onderbewuste en de overlevingskracht, staat in het werk van Birney ook voor het verlangen naar liefde en de onbereikbare, ondoorgrondelijke vrouw. Dan, tegen het contactverbod in, duikt ook Tara weer op. En krijgt dit goed geschreven, onderhoudende verhaal een verrassende wending.
Trouw In de roman ‘Augustus’ van Alfred Birney biecht een leraar op hoe hij met een leerling in bed belandde
De literaire vrijbuiter Alfred Birney is een van die zeldzame schrijvers die het existentiële zwerversgevoel van de jaren zestig nog steeds kleur weet te geven.
Dit artikel is geschreven doorRob SchoutenGepubliceerd op 17 september 2026, 06:00
Een gewilde manier om in een roman of novelle een verhaal te vertellen is de bekentenis of de biecht. Het beroemdste voorbeeld is wel De Kreutzersonate van Tolstoj. In Nederland kennen we Een nagelaten bekentenis van Marcellus Emants en recentelijk Biecht aan mijn vrouw ….
Ook de roman Augustus van Alfred Birney (1951) heeft zo’n bekentenisvorm. De geschorste leraar Augustus Kroos vertelt aan zijn mediator wat er allemaal vooraf is gegaan aan zijn schorsing. Het stelt hem in de gelegenheid om zijn levensverhaal te vertellen, al vraagt hij zich terecht af of de mediator daar wel in geïnteresseerd is – maar het gaat natuurlijk niet om die mediator maar om de lezer.
Onbetrouwbare verteller
Die lezer krijgt het nodige te horen over het leven van de hoofdpersoon maar niet erg veel over de eigenlijke reden van zijn schorsing: leraar die met een leerling in bed is aangetroffen. Maar hoe of wat? Het lijkt half en half een vergissing te zijn, een toevallige sprong in bed, geen seks. Maar een jaloers vriendje die het stel betrapte zag er natuurlijk iets anders in en klaagde Augustus aan.
Ik vind het verhaal karakteristiek voor de verteller, je weet niet helemaal of je het moet geloven. Zo’n onbetrouwbare verteller maakt het natuurlijk wel een stuk spannender voor de lezer. Birney’s verhalen hebben vaak iets duisters en raadselachtigs dat nooit helemaal opgehelderd wordt.
Meerval in aquarium
Zo snap ik Augustus’ liefde voor de meerval niet goed, de vis die hij in een aquarium in de kelder houdt. De meerval lijkt me toch eigenlijk helemaal geen aquariumvis, met z’n sombere uiterlijk en veel te grote formaat.
Dat je de hoofdpersoon niet helemaal kunt volgen met zijn duistere kelderhobby en ondoorzichtige relaties, in dit geval met de twee vrouwelijke geliefden Katia en Tara, geeft het verhaal een extra dimensie. Zelf waarschuwt Augustus de lezer die hem probeert te duiden: ‘Ik haat psychologisch geleuter.’ Goed, dat weten we dan ook weer. Verwacht vooral geen afgerond psychologisch portret. En zo blijf je op verschillende gedachten hinken.
Nog steeds een drijfplant
De onduidelijke status van Birney’s personages wordt treffend verwoord door Augustus Kroos zelf als hij in zijn aquarium tuurt: ‘Mensen hebben wortels nodig, een geboortegrond, een land, een plek waar ze zich geborgen kunnen voelen. Ik denk dat ik min of meer in mijn huis geworteld ben. Maar ik blijf een drijfplant. Kroos, verdwaald van de groep. Welke groep?’
Elders, in een terugblik, noemt hij zich ‘een opgejaagde jongeman die niet weet wie hem zo hebben geschapen waardoor hij soms zijn verstand verliest en andere dingen ziet dan die er zijn, andere wezens dan die er zijn.’
Onverklaarbaar is Augustus´ onthechtheid overigens bepaald niet, hij is een vondeling, opgegroeid in tehuizen en pleeggezinnen, zijn vriendschappen en relaties zijn voortdurend onvast, eigenlijk lijkt het hele leven vloeibaar: ‘Ik bedacht dat alle verschijning toeval is, niet zo geschapen maar gewoon ontstaan en vooral zonder een God, hooguit beïnvloed door clusters van energieën die je voor mijn part goden zou kunnen noemen.’ Er zit zeker iets mystieks in zijn levenshouding.
Een geheim in de bosjes
In het verhaal van Augustus Kroos aan zijn mediator (en de lezer) zitten ook allerlei gaten, en soms lijkt hij tijdens zijn bekentenissen er opeens het zwijgen aan toe te doen, aldus als het ware de kat op het spek bindend. Zo loopt hij op zeker moment langs een bosje uit zijn verleden en zegt: ‘Ik had er een geheim liggen, het ligt er nog, dat mag u weten, mevrouw de mediator, al zal ik nooit verklappen waar.’
Die tegenstrijdigheid tussen openhartigheid en geheimzinnigheid is karakteristiek voor de literaire vrijbuiter die de schrijver Birney altijd is geweest en waaraan ook de bekroning met de Libris literatuurprijs voor zijn postkoloniale bestseller De tolk van Java (2016) niets veranderde.
Hij bleef een solist die zijn eigen ideeën en eigenaardigheden op zijn hoofdpersonen overdraagt. Dit is er daar een van: 'Een mens hoeft niet iemand te kennen om ermee te kunnen samenleven. Je hoeft elkaar zelfs niet eens te begrijpen. Zodra de fase komt dat de een de ander probeert te begrijpen, ontstaan er al moeilijkheden, eindeloze gesprekken, vruchteloze vaak, om niet te zeggen onzinnige. Het gaat om het volledig aanvaarden van de ander.'
En zo biedt Augustus voor mijn gevoel het portret van een hardnekkig kind van de jaren zestig, misschien wel een ouwe hippie die soms hunkert naar een burgerlijk bestaan vol routines en helder houvast maar die daar toch niet toe in staat blijkt te zijn. Birney is een van die zeldzame schrijvers die dat existentiële zwerversgevoel nog steeds kleur weet te geven.
September 17, 2026
3.5*
Augustus is in feite één lange monoloog, waarin de geschorste leraar August Kroos zijn levensverhaal opbiecht richting een mediator: een onsamenhangend kluwen van herinneringen, gebeurtenissen en zijpaden die Birney vervolgens soepel door elkaar weet te vlechten. Vanuit de beschuldiging van grensoverschrijdend gedrag ontvouwt zich het verhaal van een man die al vanaf zijn geboorte ontheemd is en nooit meer ergens goed heeft kunnen hechten. Als lezer twijfel je voortdurend hoeveel je van zijn verhaal moet geloven. Juist die onbetrouwbaarheid maakt het interessant: tussen de herinneringen aan Kasia en Tara, zijn jeugd als vondeling en zijn merkwaardige liefde voor de meerval blijft steeds iets ongrijpbaars hangen.
Het terugkerende beeld van de meerval, als symbool voor liefde, overlevingsdrang en het ondoorgrondelijke, geeft het verhaal een mooie onderlaag. Goed geschreven en onderhoudend, met een verrassende wending richting het einde. Desalniettemin bleef August als verteller voor mij soms wat op afstand. Maar wellicht was de mystiek die rond de verteller hangt ook juist de bedoeling van Birney.
Augustus is in feite één lange monoloog, waarin de geschorste leraar August Kroos zijn levensverhaal opbiecht richting een mediator: een onsamenhangend kluwen van herinneringen, gebeurtenissen en zijpaden die Birney vervolgens soepel door elkaar weet te vlechten. Vanuit de beschuldiging van grensoverschrijdend gedrag ontvouwt zich het verhaal van een man die al vanaf zijn geboorte ontheemd is en nooit meer ergens goed heeft kunnen hechten. Als lezer twijfel je voortdurend hoeveel je van zijn verhaal moet geloven. Juist die onbetrouwbaarheid maakt het interessant: tussen de herinneringen aan Kasia en Tara, zijn jeugd als vondeling en zijn merkwaardige liefde voor de meerval blijft steeds iets ongrijpbaars hangen.
Het terugkerende beeld van de meerval, als symbool voor liefde, overlevingsdrang en het ondoorgrondelijke, geeft het verhaal een mooie onderlaag. Goed geschreven en onderhoudend, met een verrassende wending richting het einde. Desalniettemin bleef August als verteller voor mij soms wat op afstand. Maar wellicht was de mystiek die rond de verteller hangt ook juist de bedoeling van Birney.
Displaying 1 - 3 of 3 reviews