Wielki eseju historyczny piór wybitnej pisarki, Zofii Kossak (1890-1968), laureatki Złotego Wawrzynu PAL w 1936r i literackiej nagrody im. Włodzimierza Pietrzaka w 1956r., autorki Dziedzictwa i Krzyżowców, oraz jej męża Zygmunta Szatkowskiego.
Troja Północy ukazuje dzieje Pomorza Zachodniego oraz dzieje Słowian Połabskich i ludów serbskich, przedstawia tragiczną historię ich walk z nawałą germańską w okresie wczesnego średniowiecza i za czasów panowania pierwszych Piastów. Jest to zbeletryzowana opowieść o dziejach Słowiańszczyzny zachodniej, o plemionach wiernych swym bóstwom, broniących się przed przed przyjęciem chrześcijaństwa, które niesie im ze sobą zbrojne rycerstwo saskie i niemieckie. To także historia związków Pomorza z Polską na tle splotu wzajemnych stosunków politycznych państw nadbałtyckich, szczególnie zaś polsko-niemieckich. Tragiczne losy plemion słowiańskich odtwarzają autorzy na podstawie starych kronik niemieckich, polskich, czeskich, a także sag skandynawskich, które to źródła obficie przytaczają.
Polish writer, a catholic activist and a World War II resistance fighter, co-founder the wartime Polish organization Żegota, set up to assist Poland's Jews in escaping the Holocaust. In 1943, she was arrested by the Germans and sent to Auschwitz Concentration Camp.She was released through the efforts of the Polish underground and returned to Warsaw. In late 1944, she participated in the Warsaw Uprising. After the war she moved to Western Europe, but returned to Poland in 1957 where she remained until her death in 1968 at the age of seventy-eight. In 2009, the National Bank of Poland issued a coin posthumously commemorating the work of Kossak, Irena Sendler and Matylda Getter in helping Jews escape from from the Nazis during World War II.
Maiden name: Kossak After her first marriage: Kossak-Szczucka After her second marriage: Kossak-Szatkowska
"Troja Północy" pokazuje, jak skomplikowaną sprawą jest historia, z jednej strony bowiem sama przedstawia pewien wycinek dziejów (głównie stosunki polityczno-kulturowe na pograniczu słowiańsko-niemieckim w średniowieczu), a z drugiej strony nadaje się do analizy jako produkt swoich czasów, efekt traumy po II wojnie światowej i entuzjazmu dla tzw. Ziem Odzyskanych. We wstępie autorzy wprawdzie zastrzegają się, że nie pisali propagandy, ale dzięki temu tym bardziej widać, jak silne są podskórne prądy ideologiczne ich epoki, jak kształtują klarowny model dziejów Polaków i szerzej Słowian, od zarania nękanych przez Niemców i przez własną niezborność i kłótliwość. Ostatni, podsumowujący rozdział, to już wprost wskazanie palcem nazistów i rewizjonistów jako potomków - późnych, lecz ideologicznie w prostej linii - Thietmara, Gerona i cesarza Lotara Zabójcy Słowian. Dzieje Polski zostają przedstawione równolegle do upadku Słowian Połabskich, którzy polegli tam, gdzie Polsce się udało, i nie zdobywszy sobie w porę autonomii i autorytetu, zostali wyniszczeni lub wchłonięci. Jest to zarazem negatywny przykład, coś jak "foil", na tle którego możemy się poczuć lepiej, ale też przestroga, bo - jak piszą autorzy - te same wady, które przyczyniły się do klęski zachodnich plemion słowiańskich, były i są obecne również wśród Polaków.
Rzecz jest napisana znakomicie, w sposób łączący sceny rodzajowe, diagnozę polityczną, analizę psychologiczną i bardzo dobrze wykorzystane cytaty ze źródeł średniowiecznych.
Przyjemna i bardzo ciekawa, odkrywająca zapomnianą historię Słowian Zachodnich. Miejscami naiwna retoryka i nacechowane politycznie zakończenie to pewne wady, które - choć istotne - mi lektury nie zepsuły. Świetna lekcja historii!
This entire review has been hidden because of spoilers.