Cultuursociologe Giselinde Kuipers onderzoekt al vijftien jaar (en met toenemende ongerustheid) hoe we ons tot schoonheid verhouden. Ze begon aan een boek dat al gauw een bevlogen manifest werd over ons doorgedraaide schoonheidsideaal en hoe we daaruit kunnen — en moeten — ontsnappen.
Toen kreeg ze kanker en veranderde haar eigen uiterlijk snel — het werd persoonlijk. Ze verloor steeds meer wetenschappelijke distantie, maar kreeg ook nieuwe inzichten in de (te grote) waarde die we hechten aan schoonheid.
Tijdens mijn studie volgde ik vakken sociologie. Maar een vertaalslag van dat vakgebied naar de praktijk, zó relevant, las ik nog niet tot ‘Lelijke mooie wereld’.
Heel erg goed hoe Giselinde Kuipers jarenlang onderzoek vertaalt naar een breed (handelings)perspectief op schoonheid in onze maatschappij.
Naast onderzoek brengt ze ook persoonlijke ervaring, meningen en verbeelding mee, wat dit boek heel compleet en interessant maakt.
Een boek (noch een onderwerp) dat ik spontaan zou lezen. Het voordeel van een Das Mag-abonnement is dat je dat dan toch op je digitale leestafel krijgt aangeboden. Het onderwerp - deels, erkent ook de auteur dat door haar kanker werd getriggerd - is uiteraard gekend. Het commercieel aangestuurde schoonheidsideaal, bestond vroeger ook maar werd toen meer hiërarchisch maatschappelijk gestuurd. De hogere klasse (inclusief bepoederde en pruikendragende mannen, en blanke huid die niet door buitenarbeid gekleurd werd) normeerde wat mooi was. De democratisering van schoonheid, of in ieder geval zichzelf zien (spiegels, foto's…), individualiseerde het principe. Een schoonheidsindustrie met (dure) producten, reclame met geperfectioneerde schoonheidsidealen deed de rest. Jeugdige uitstraling verjongen, uiterlijke veroudering stopzetten, fitheid bekend en met enorme economische impact ... Verzet (cfr. dolle mina's) daagde sporadisch op, maar de huidige sociale media overtreffen alles wat er aan andere sturing mogelijk en/of wenselijk is. Het (sociologisch) boek leest vlot, het levert analyses op... zij het met wat veel thematische herhalingen, waardoor de indeling eigenlijk aan belang verliest. Het onderwerp verdient evenwel aandacht.
Naast haar sociologische analyses geeft ze haar werk ook een filosofische gelaagdheid, wat haar beschouwingen des te boeiender maakt. Een bijzonder belezen wetenschapper die met scherpzinnigheid en nuance de mechanismen achter ons schoonheidsregime blootlegt. Bovendien schrijft ze buitengewoon kundig: helder, meeslepend. Ze weet complexe ideeën toegankelijk te maken zonder aan intellectuele diepgang in te boeten.