What do you think?
Rate this book
Essays #4
Essays 4. Achtung Europa! 1933-38
Comprendiendo los peligros que la orden nazi-fascista representaba para Alemania, así como para el resto del mundo, la adhesión del autor de “La “Montaña Mágica” a las luchas democráticas no tardaría. En 1937, Thomas Mann publicó una crónica con el tí ¡Advertencia a Europa!
La advertencia era dirigida muy particularmente a los intelectuales, escritores, artistas, científicos y otros depositarios del patrimonio cultural de la humanidad; firmemente Mann señala la responsabilidad de los intelectuales que se omiten y se enajenan del combate a los enemigos de la inteligencia y la cultura, bajo el pretexto de resguardar la “integridad”, la “pureza” del espíritu de cualquier contaminación de “carácter político”. Esto, insistía Mann, resultaba efectivamente en servir de un modo u otro al “partido del interés”, es decir, a los intereses de una orden política decadente, reaccionaria y por eso mismo temerosa de la cultura y del espíritu. “En nuestro tiempo, la torre de marfil es apenas una tontería, y es casi imposible que alguien no lo quiera comprender”.
La advertencia era dirigida muy particularmente a los intelectuales, escritores, artistas, científicos y otros depositarios del patrimonio cultural de la humanidad; firmemente Mann señala la responsabilidad de los intelectuales que se omiten y se enajenan del combate a los enemigos de la inteligencia y la cultura, bajo el pretexto de resguardar la “integridad”, la “pureza” del espíritu de cualquier contaminación de “carácter político”. Esto, insistía Mann, resultaba efectivamente en servir de un modo u otro al “partido del interés”, es decir, a los intereses de una orden política decadente, reaccionaria y por eso mismo temerosa de la cultura y del espíritu. “En nuestro tiempo, la torre de marfil es apenas una tontería, y es casi imposible que alguien no lo quiera comprender”.
460 pages, Hardcover
Published August 1, 1995
16 people are currently reading
172 people want to read
About the author
Thomas Mann
2,039 books5,273 followersLibrarian Note: There is more than one author in the GoodReads database with this name. See this thread for more information.
See also:
Serbian: Tomas Man
Thomas Mann was a German novelist, short story writer, social critic, philanthropist, essayist, and Nobel Prize laureate in 1929, known for his series of highly symbolic and ironic epic novels and novellas, noted for their insight into the psychology of the artist and the intellectual. His analysis and critique of the European and German soul used modernized German and Biblical stories, as well as the ideas of Goethe, Nietzsche, and Schopenhauer. His older brother was the radical writer Heinrich Mann, and three of his six children, Erika Mann, Klaus Mann and Golo Mann, also became important German writers. When Hitler came to power in 1933, Mann fled to Switzerland. When World War II broke out in 1939, he emigrated to the United States, from where he returned to Switzerland in 1952. Thomas Mann is one of the best-known exponents of the so-called Exilliteratur.
See also:
Serbian: Tomas Man
Thomas Mann was a German novelist, short story writer, social critic, philanthropist, essayist, and Nobel Prize laureate in 1929, known for his series of highly symbolic and ironic epic novels and novellas, noted for their insight into the psychology of the artist and the intellectual. His analysis and critique of the European and German soul used modernized German and Biblical stories, as well as the ideas of Goethe, Nietzsche, and Schopenhauer. His older brother was the radical writer Heinrich Mann, and three of his six children, Erika Mann, Klaus Mann and Golo Mann, also became important German writers. When Hitler came to power in 1933, Mann fled to Switzerland. When World War II broke out in 1939, he emigrated to the United States, from where he returned to Switzerland in 1952. Thomas Mann is one of the best-known exponents of the so-called Exilliteratur.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
July 12, 2025
Ik had hoge verwachtingen van dit boek, maar het heeft me niet kunnen bekoren. De inleiding is excellent maar de taal van Mann zelf is archaïsch en opaak en hij poneert soms zaken die niet onderbouwd noch logisch zijn.
Uiteraard een belangrijk tijdsdocument en een juiste veroordeling van het fascisme in Duitsland in de jaren dertig en een waarschuwing voor het opkomend extreemrechts gedachtengoed vandaag in Europa.
Mann’s fictie is moeilijk maar literair artistiek, zijn non-fictie vind ik nog moeilijker leesbaar.
Uiteraard een belangrijk tijdsdocument en een juiste veroordeling van het fascisme in Duitsland in de jaren dertig en een waarschuwing voor het opkomend extreemrechts gedachtengoed vandaag in Europa.
Mann’s fictie is moeilijk maar literair artistiek, zijn non-fictie vind ik nog moeilijker leesbaar.
October 6, 2025
Rare verzameling teksten
July 29, 2025
Arnon Grunberg schreef niet alleen het voorwoord in dit boek, maar ook een essay dat op 17 juli jongstleden in NRC verscheen, over ‘100 jaar Mein Kampf’.
In dat essay trof me een zin die rechtstreeks in verband zou kunnen worden gebracht met de titel «Achtung, Europa!»:
Als het politiek-religieus messianisme van de Israëlische regering zich voortzet zoals het zich nu aan ons toont, is het slechts een kwestie van tijd tot Hitlers massamoord op de Europese Joden in brede kring zal worden begrepen als een preventieve aanvalsoorlog.
In hetzelfde artikel verwijst Grunberg naar het “lezenswaardig essay” van Thomas Mann uit 1939, getiteld «Broeder Hitler», dat een centrale plaats inneemt in Achtung, Europa!.
Daarbij wordt terecht opgemerkt dat in 1939 (...) Auschwitz nog een lijkenfabriek [moest] worden, maar het idee van ‘herkenning’ van een ‘broeder’ is behartigenswaardiger dan mij lief is. Mann had de moed en de oprechtheid om iets in Hitler te herkennen, wie [de Hitler-biografie van Volker] Ullrich leest zal dat beter begrijpen, aldus Grunberg.
Thomas Mann vraagt wel de nodige inspanning van zijn lezers, ook in deze (waarschijnlijk uitstekende) vertaling. De lat ligt hoog, zowel qua taalgebruik en zinsbouw als veronderstelde culturele bagage. Dat gold voor mij nog dubbel en dwars in het laatste en langste essay in de bundel, getiteld «Lijden en grootheid van Richard Wagner», en ik kan het vermoeden, dat het om die reden als een soort bonus in het boek is opgenomen, niet onderdrukken.
Toch merkte ik tot mijn eigen verrassing dat Mann me wist te prikkelen tot aanhoudende nieuwsgierigheid naar de mens Richard Wagner en zijn werk, van wie en waarvan ik altijd op afstand ben gebleven. Niet dat ik me nu gedrongen voel of weet tot verdere toenadering, maar het zegt iets over het enthousiasme en de kennis van zaken die de schrijver over een en ander aan de dag legt.
Bij de op-een-na-laatste zin van dit essay bleef ik wel haken. Samen met de drie eraan voorafgaande luidt die: Hoe zou Richard Wagner reageren op onze vragen, onze noden en uitdagingen? Dit ‘zou’ is hol en schimmig, het is niet denkbaar. Meningen zijn secundair, al in hun eigen tijd; hoeveel te meer zijn ze het later! Wat blijft is de mens, en het resultaat van zijn strijd, zijn werk. In welke mate zou Mann zich bij het schrijven van deze woorden bewust zijn geweest van de overeenkomst met de titel van Hitlers bestseller? Wie het weet mag het zeggen... Wat wel duidelijk wordt is dat kort daarvoor Wagner, naast het geval van de eerder genoemde essaytitel, de enige naam is die door Thomas Mann rechtstreeks wordt aangeduid als ‘broeder’.
Als bijwerking van dit boek ben ik essayistiek nog weer hoger gaan waarderen, met (Grunberg en) Mann als voorbeeldige beoefenaar(s) van het genre.
In dat essay trof me een zin die rechtstreeks in verband zou kunnen worden gebracht met de titel «Achtung, Europa!»:
Als het politiek-religieus messianisme van de Israëlische regering zich voortzet zoals het zich nu aan ons toont, is het slechts een kwestie van tijd tot Hitlers massamoord op de Europese Joden in brede kring zal worden begrepen als een preventieve aanvalsoorlog.
In hetzelfde artikel verwijst Grunberg naar het “lezenswaardig essay” van Thomas Mann uit 1939, getiteld «Broeder Hitler», dat een centrale plaats inneemt in Achtung, Europa!.
Daarbij wordt terecht opgemerkt dat in 1939 (...) Auschwitz nog een lijkenfabriek [moest] worden, maar het idee van ‘herkenning’ van een ‘broeder’ is behartigenswaardiger dan mij lief is. Mann had de moed en de oprechtheid om iets in Hitler te herkennen, wie [de Hitler-biografie van Volker] Ullrich leest zal dat beter begrijpen, aldus Grunberg.
Thomas Mann vraagt wel de nodige inspanning van zijn lezers, ook in deze (waarschijnlijk uitstekende) vertaling. De lat ligt hoog, zowel qua taalgebruik en zinsbouw als veronderstelde culturele bagage. Dat gold voor mij nog dubbel en dwars in het laatste en langste essay in de bundel, getiteld «Lijden en grootheid van Richard Wagner», en ik kan het vermoeden, dat het om die reden als een soort bonus in het boek is opgenomen, niet onderdrukken.
Toch merkte ik tot mijn eigen verrassing dat Mann me wist te prikkelen tot aanhoudende nieuwsgierigheid naar de mens Richard Wagner en zijn werk, van wie en waarvan ik altijd op afstand ben gebleven. Niet dat ik me nu gedrongen voel of weet tot verdere toenadering, maar het zegt iets over het enthousiasme en de kennis van zaken die de schrijver over een en ander aan de dag legt.
Bij de op-een-na-laatste zin van dit essay bleef ik wel haken. Samen met de drie eraan voorafgaande luidt die: Hoe zou Richard Wagner reageren op onze vragen, onze noden en uitdagingen? Dit ‘zou’ is hol en schimmig, het is niet denkbaar. Meningen zijn secundair, al in hun eigen tijd; hoeveel te meer zijn ze het later! Wat blijft is de mens, en het resultaat van zijn strijd, zijn werk. In welke mate zou Mann zich bij het schrijven van deze woorden bewust zijn geweest van de overeenkomst met de titel van Hitlers bestseller? Wie het weet mag het zeggen... Wat wel duidelijk wordt is dat kort daarvoor Wagner, naast het geval van de eerder genoemde essaytitel, de enige naam is die door Thomas Mann rechtstreeks wordt aangeduid als ‘broeder’.
Als bijwerking van dit boek ben ik essayistiek nog weer hoger gaan waarderen, met (Grunberg en) Mann als voorbeeldige beoefenaar(s) van het genre.
October 22, 2025
Veel van de gedachtengangen van Mann zijn vandaag nog bijzonder actueel. Daarom heb ik dit boekje graag gelezen. Spijtig dat er bij de vertaling niet ‘hertekst’ is. Want de vertaling oogt archaïsch en wollig. Dat ontneemt de tekst heel wat van zijn kracht.
Wat ik ‘bijgeleerd’ heb in deze teksten? Een democratie wéét dat haar individuele burgers mensen zijn met goede en slechte bedoelingen, daden, ingesteldheid, …. Kortom, mensen met deugden, fouten en tekortkomingen. En toch respecteert ze die burgers en roept ze hen op een ‘betere’ versie van zichzelf te zijn (het belang van cultuur en opvoeding), en om mee te werken aan het democratisch project. Een totalitair regime ontslaat de burgers van hun individuele erfzonde. Wat in de plaats komt, is de ‘massa’ die in goede banen moet geleid worden via propaganda. En die bang moet zijn voor de machthebbers., die op hun beurt neerkijken op die massa. Zo verwordt diezelfde massa tot een ‘gereedschap’ dat ingezet wordt voor de realisatie van de doelen van de machthebbers. Waarheid is in die context niet meer belangrijk, ja zelfs hinderlijk. Daarom bedient een totalitair regime zich zo graag van een gefabriceerde werkelijkheid. Alternative facts, weet je wel…
De tekst over Wagner vond ik onleesbaar, en niet helemaal op zijn plaats in dit boekje.
Wat ik ‘bijgeleerd’ heb in deze teksten? Een democratie wéét dat haar individuele burgers mensen zijn met goede en slechte bedoelingen, daden, ingesteldheid, …. Kortom, mensen met deugden, fouten en tekortkomingen. En toch respecteert ze die burgers en roept ze hen op een ‘betere’ versie van zichzelf te zijn (het belang van cultuur en opvoeding), en om mee te werken aan het democratisch project. Een totalitair regime ontslaat de burgers van hun individuele erfzonde. Wat in de plaats komt, is de ‘massa’ die in goede banen moet geleid worden via propaganda. En die bang moet zijn voor de machthebbers., die op hun beurt neerkijken op die massa. Zo verwordt diezelfde massa tot een ‘gereedschap’ dat ingezet wordt voor de realisatie van de doelen van de machthebbers. Waarheid is in die context niet meer belangrijk, ja zelfs hinderlijk. Daarom bedient een totalitair regime zich zo graag van een gefabriceerde werkelijkheid. Alternative facts, weet je wel…
De tekst over Wagner vond ik onleesbaar, en niet helemaal op zijn plaats in dit boekje.
Read
October 27, 2025Het was echt superfascinerend om over fascisme te lezen vanuit vóór WOII. Het essay over Wagner kwam ik alleen doorheen door Wagners muziek te luisteren tijdens het lezen 🙈
October 26, 2025
Achtung, Europa! Een kreet om aandacht. Eindelijk zijn er verschillende politieke essays van Mann vertaald of hertaald in het Nederlands. Waaronder het epische ‘Over de komende zege der democratie’, waarvan de vorige uitgave in 1939 was. Mann heeft veel zinnigs en nuttigs te bieden voor onze tijd. Zijn reflecties over politiek, cultuur, totalitarisme, menselijkheid en democratie zijn doordrongen van actualiteit en geestkracht. Helaas is bijna niets daarvan deze bundel ingedrongen.
Hoe dat komt?
Om onverklaarde redenen heeft de uitgever gekozen om een collectie essays die Mann zelf in de VS liet uitgeven in 1938 te vertalen. Op het eerste gezicht logisch. Mann probeerde het Amerikaanse publiek te bewegen om meer betrokkenheid te tonen met de gevaren en het lijden van Nazi-Duitsland. De actualiteit spat er zogezegd vanaf.
Die keuze is echter funest voor deze bundel. Schijnbaar willekeurige teksten, met als kers op de taart Manns grote Wagner essay. Als je een ding van Mann moet weten is dat je hem in alles moet wantrouwen, en zijn Amerikaanse presence was in alles een hoog staaltje marketing en persoonlijkheidscultus.
Mann hield sterk toezicht op welke teksten er werden vertaald en gepubliceerd. Zo was hij mordicus tegen een nieuwe uitgave van zijn reactionaire Betrachtungen eines Unpolitischen, zijn schotschrift ten tijde van WO I. Mann wilde niet herinnerd worden aan het verleden, enkel het beeld van de ausgebürgerte democraat en Nobelprijswinnaar moest worden opgebouwd
Wat betekent dat voor deze teksten? Allereerst dat niet duidelijk wordt waarom ze zo pregnant zijn. Manns omarming van de democratie is vele male interessanter als je weet hoe hij 20 jaar eerder het Keizerrijk met pen en zwaard verdedigde. Manns beeld van Hitler als broeder, van Duitse oerschuld, wordt dieper en pijnlijker als je weet hoe Mann na WO II de collectieve schuld van het Duitse volk betoogde in onder andere Deutschland und die Deutschen.
Belangrijker nog is het aspect dat Manns politieke essays geen stukken van een schrijfkamergeleerde zijn. Mann leefde zijn stukken. Hij droeg ze voor, stond voor zijn politieke keuzes en nam daar rekenschap voor. Van de Berlijnse Beethovenzaal tot honderden zaaltjes doorheen de VS tijdens zijn lecture tours. De essays zijn veelal geleefde teksten en een politieke act. Het betekende bovendien een gedwongen vertrek uit Duitsland, later een pijnlijk vertrek uit de VS onder druk van Mccarthyianisme, en een onmogelijkheid om terug te keren naar Duitsland door zijn standpunt van collectieve schuld.
Niets van dit alles komt terug in deze bundel. De introductie van Grunberg is van een literair hoog kaliber. Maar gespeend van enige leidraad voor het lezen en begrijpen van Manns teksten of waarom die voor ons betekenis kunnen hebben. Bovendien staan er biografische en feitelijke slordigheden in het essay, en op de achterflap. (Zelfgekozen ballingschap? Mann keerde nooit meer naar Duitsland terug?) Slordig.
Deze bundel is een gemiste kans. Met een beetje geestkracht, en een introductie van iemand die gefascineerd is door Manns politieke _Wandel_ hadden we een actuele en interessante nieuwe kennismaking met de politieke Thomas Mann kunnen hebben. Denk aan de boekjes van Bas Heijne over Ter Braak, Camus, Orwell. Met teksten als Von Deutscher Republik, Gedanken im Kriege, Deutschland und die Deutschen, Schicksal und Aufgabe, Deutsche Hörer etc.
Hoe dat komt?
Om onverklaarde redenen heeft de uitgever gekozen om een collectie essays die Mann zelf in de VS liet uitgeven in 1938 te vertalen. Op het eerste gezicht logisch. Mann probeerde het Amerikaanse publiek te bewegen om meer betrokkenheid te tonen met de gevaren en het lijden van Nazi-Duitsland. De actualiteit spat er zogezegd vanaf.
Die keuze is echter funest voor deze bundel. Schijnbaar willekeurige teksten, met als kers op de taart Manns grote Wagner essay. Als je een ding van Mann moet weten is dat je hem in alles moet wantrouwen, en zijn Amerikaanse presence was in alles een hoog staaltje marketing en persoonlijkheidscultus.
Mann hield sterk toezicht op welke teksten er werden vertaald en gepubliceerd. Zo was hij mordicus tegen een nieuwe uitgave van zijn reactionaire Betrachtungen eines Unpolitischen, zijn schotschrift ten tijde van WO I. Mann wilde niet herinnerd worden aan het verleden, enkel het beeld van de ausgebürgerte democraat en Nobelprijswinnaar moest worden opgebouwd
Wat betekent dat voor deze teksten? Allereerst dat niet duidelijk wordt waarom ze zo pregnant zijn. Manns omarming van de democratie is vele male interessanter als je weet hoe hij 20 jaar eerder het Keizerrijk met pen en zwaard verdedigde. Manns beeld van Hitler als broeder, van Duitse oerschuld, wordt dieper en pijnlijker als je weet hoe Mann na WO II de collectieve schuld van het Duitse volk betoogde in onder andere Deutschland und die Deutschen.
Belangrijker nog is het aspect dat Manns politieke essays geen stukken van een schrijfkamergeleerde zijn. Mann leefde zijn stukken. Hij droeg ze voor, stond voor zijn politieke keuzes en nam daar rekenschap voor. Van de Berlijnse Beethovenzaal tot honderden zaaltjes doorheen de VS tijdens zijn lecture tours. De essays zijn veelal geleefde teksten en een politieke act. Het betekende bovendien een gedwongen vertrek uit Duitsland, later een pijnlijk vertrek uit de VS onder druk van Mccarthyianisme, en een onmogelijkheid om terug te keren naar Duitsland door zijn standpunt van collectieve schuld.
Niets van dit alles komt terug in deze bundel. De introductie van Grunberg is van een literair hoog kaliber. Maar gespeend van enige leidraad voor het lezen en begrijpen van Manns teksten of waarom die voor ons betekenis kunnen hebben. Bovendien staan er biografische en feitelijke slordigheden in het essay, en op de achterflap. (Zelfgekozen ballingschap? Mann keerde nooit meer naar Duitsland terug?) Slordig.
Deze bundel is een gemiste kans. Met een beetje geestkracht, en een introductie van iemand die gefascineerd is door Manns politieke _Wandel_ hadden we een actuele en interessante nieuwe kennismaking met de politieke Thomas Mann kunnen hebben. Denk aan de boekjes van Bas Heijne over Ter Braak, Camus, Orwell. Met teksten als Von Deutscher Republik, Gedanken im Kriege, Deutschland und die Deutschen, Schicksal und Aufgabe, Deutsche Hörer etc.
October 11, 2025
Het was werken geblazen om met aandacht, die de onderwerpen verdienen, verder te lezen. De intro van Arnon Grunberg en de al eerder gelezen weken van Thomas Mann ten spijt sloeg de vlam niet over.
Bij sommige passages lukte dat wel, maar sommige gelanceerde stellingen waarvan de onderbouw dan of wankel was of gewoon ontbrak (of de me ontbrekende voorkennis) samen met een te uitweidende archaïsche stijl ontgoochelden me.
Een 'eigentijdse waarschuwing' luidt de ondertitel (toegevoegd door de vertalers of uitgever). Dat is deels waar, maar tegelijkertijd ook onterecht. In "Over de toekomstige overwinning van de democratie" - geschreven in 1938 - wordt Amerika als referentieel lichtpunt gebruikt. Als met de ondertitel bedoeld wordt dat niets, ook in een democratie, voor altijd verworven is klopt dat. De VSA van Trump zopu ook door Mann anno 2025 niet meer als referentie worden gehanteerd.
Het essay over Wagner was pas een echte doorbijter.
Bij sommige passages lukte dat wel, maar sommige gelanceerde stellingen waarvan de onderbouw dan of wankel was of gewoon ontbrak (of de me ontbrekende voorkennis) samen met een te uitweidende archaïsche stijl ontgoochelden me.
Een 'eigentijdse waarschuwing' luidt de ondertitel (toegevoegd door de vertalers of uitgever). Dat is deels waar, maar tegelijkertijd ook onterecht. In "Over de toekomstige overwinning van de democratie" - geschreven in 1938 - wordt Amerika als referentieel lichtpunt gebruikt. Als met de ondertitel bedoeld wordt dat niets, ook in een democratie, voor altijd verworven is klopt dat. De VSA van Trump zopu ook door Mann anno 2025 niet meer als referentie worden gehanteerd.
Het essay over Wagner was pas een echte doorbijter.
August 4, 2025
Met uitzondering van het boeiende essay over Wagner lijkt dit toch vooral makkelijk gelegenheidswerk dat op het eerste zicht relevant zou kunnen zijn voor onze huidige tijd maar in feite gewoon gedateerd is. Als ik een ding opgestoken heb uit dit boek is het dat wat vandaag gebeurt absoluut niet te vergelijken is met wat er een eeuw geleden plaatsvond. De geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt, zei Mark Twain ooit. Na het lezen van dit boek merk je dat zelfs dat rijmen fel overdreven is.
June 18, 2025
Paar essays wel heel aansprekend, nl waarin hij Hitler en het nationaal socialisme in vooruitkijkend perspectief plaatst en afzet tegen war democratie moet zijn 4e essay). Zeer leesbaar in tijden van huidige rechts populisme. Zeer lange essay over Wagner voor mij niet te verteren.
July 12, 2025
De Buddenbrooks, de intro van Dood in Venetië en vooral de Toverberg vielen me al tegen qua taalgebruik dus nu ben ik nogmaals de ezel (die wel de sfeer van de jaren 30 net iets beter kan verstaan)
October 5, 2025
Pfff... teleurstellend.
October 13, 2025
Een serie boeiende essays, maar de laatste (en langste) met pijn en moeite doorgekomen. Voelde ook niet thuis te horen bij de eerdere essays.
September 29, 2024
Tough read but very interesting. I wasn’t aware of his problems with the Nazis and clearly he was one of the lucky ones to be able to get out of the country.
July 26, 2025
Mann waarschuwt in essays uit de jaren 30 voor het opkomend fascisme en het gevaar voor de rechtstaat. Met boeiende inleiding van Piet Meeuse.
Displaying 1 - 15 of 15 reviews