Timothy Garton Ash CMG FRSA is a British historian, author and commentator. He is Professor of European Studies at Oxford University. Much of his work has been concerned with the late modern and contemporary history of Central and Eastern Europe.
Een prachtig boekje van 200 pagina’s over Europa. Het hart bestaat uit het hoofdstuk ‘Historisch Europa’ waarin Timothy Garton Ash een briljante verhandeling geeft over Europa’s geschiedenis, niet chronologisch, maar in 10 lemma’s: Rome, christendom, de Verlichting, imperia, landen, steden, oorlogen, revoluties, migratie en individualisme. Hij laat zien dat het idee Europa altijd ambivalent is, dat ontwikkelingen nooit definitief de goede kant op gaan, maar dat destructieve krachten altijd op de loer liggen. Maar er is altijd onaangeroerd potentieel voor een ontwikkeling ten goede. Uiteindelijk is hij optimistisch in de geest van Vaclav Havel: we kunnen hopen op een goede toekomst, niet omdat die er sowieso zal komen, maar omdat Europa genoeg in huis heeft om voor te strijden: omdat die strijd zin heeft, ongeacht de uitkomst.
Garton Ash schrijft de geschiedenis van Europa aan de hand van verschillende (traditionele) Europese maaltijden. Aan het einde heb je een borrel nodig, schrijft hij. Daar maakt de politieke geschiedschrijving plaats voor een (activistische?) conclusie over een Europa dat kon rekenen op goedkope energie uit Rusland, goedkope defensie dankzij de VS en China als goede afnemer én goedkope producent.
Die borrel is nodig omdat we inmiddels in een situatie verkeren waarin Rusland een militaire rivaal is, de VS een politieke rivaal en China een economische rivaal. Hij sluit af met onder meer een citaat van Havel: “Het is niet de overtuiging dat iets goed zal uitpakken, maar de zekerheid dat iets zin heeft, hoe het ook uitpakt.”
Laten we blijven vechten voor een Europa waarin we geloven. Laten we blijven hopen.
Ook in dit boek wordt de verrechtsing van Europa gekoppeld aan het verdwijnen van de ontzettingen van de twee wereldoorlogen uit het collectieve geheugen.
Tevens een waarschuwing dat de tanende macht van Europa globaal aanpassingen vraagt die nu nog te weinig prominent op de politieke agenda staan.
Aanrader om beter te begrijpen hoe onze wereld in elkaar zit.
Ik heb een beetje mixed feelings. Het boek start met een prachtige ode aan Europa, maar in het pessimisme over de toekomst van Europa waarmee het eindigt, kan ik me niet goed vinden.