Bizi Güneşe Çıkardılar

by Aysel Sağır

Türkiye solu 1970’lerde –başta öğrenciler olmak üzere– geniş toplumsal kesimlere ulaşırken, aynı ölçüde kadınları da içine aldı. Yüzlerce kadının sol siyaset içinde yer almasının tarihi de olan 1970’ler, aynı zamanda toplumsal cinsiyet yapısının sorgulanmasının nüvelerini de içinde taşıdı.

Düşüncelerinden, eylemlerinden ötürü tutuklanan yüzlerce kadın için “özel” kadın koğuşları oluşturuldu. Ankara’da gözaltına alınan kadınlar önce Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu’na konuk edilip, ardından da başta Sağmalcılar Cezaevi olmak üzere, birçok cezaevinde uzun süre tutuklu kaldılar.

Adli tutuklu kadınlar onlara “anarşik kızlar” dediler. Çoğu okuma yazma bilmeyen adli tutuklu kadınlar için cezaevlerinde “okul” açan “anarşik kızlar” da onlardan çok şey öğrendiler.

Tutukluluk sürecini yaşayan “anarşik kızlar”, hep birlikte resim çektirmek için bir gün cezaevinin avlusuna çıktılar. Hava güneşliydi, objektife gülümsediler. Hayatın çağrısını duyuyorlardı, henüz çok gençtiler…

Bu kitap, 1970’lerin siyasal hareketinin içinde yer alan kadınlara bir fotoğraf çerçevesinden bakıyor. Ancak, sol siyasal tarihle örülen bu çerçeve, zamana yayılarak genişlerken, sol tarihe damgasını vurmuş olaylarla da yeri geldiğinde buluşuyor.

208 pages, Paperback

First published January 1, 2015

About the author

Serbest gazeteci olarak meslek hayatını sürdüren yazar, Özgür Gündem, DHA ve Dünya gazetesinde muhabir ve editör olarak çalıştı. Bianet'te makale ve deneysel yazıları yayınlandı. Yazarın, Radikal Kitap, Cumhuriyet Kitap, Birgün Kitap, Varlık, Mesele, İzafi dergilerinde kitap eleştiri yazıları ve T24'te makale ve haberleri yer alıyor...

Reviews

[Baris Ozyurt · Rating 3 out of 5]

“bugün de gelseler yardımı esirgemezdim”(s.175)

[Ayşenur · Rating 5 out of 5]

Geçmişin karanlık raflarına itilmeye çalışılan ne varsa, hepsine ışık tutan kitaplardan bir tanesi daha...

[Anil Kahvecioglu · Rating 3 out of 5]

Bu tip söyleşi kitapları çokça basılıyor son zamanlarda gazeteciler tarafından. Kitabın derleyicisi kitabın teması etrafında insanları bulup onlarla konuşuyor, sonra da bunları art arda sıralayıp kitap olarak basıyor. Bu kitap da istisna değil ne yazık ki. Bunun aynısını İlkay Alptekin Demir de söylüyor kitapta: "Beni rahatsız eden bir kolaycılık var. Ben buna gazeteci yüzeyselliği diyorum. Güncelin peşinden koşma, insanların dikkatini çekenin ya da dikkatini çekecek olanın peşinden koşma. Ve de derinleşememe. Türkiye'de insanlar, yüzeysel ve tembel. Derinlemesine çalışmak çok zor geliyor insanlara" (s. 70). Eski dönem gazeteciler ile bugünküler arasında böyle bir fark var; materyal var ama araştırma namına pek de bir şey yok. Döneme dair minik birer önsöz ve sonsöz dışında kitabın yazarı tarafından hiçbir şey yazılmamış. Kitap tamamen 68 hareketinde bulunmuş ve Sağmalcılar Cezaevi'nde yatmış kadın devrimcilere dair olmasına rağmen 68 Hareketi-kadın ilişkisine dair, dönemin bu bağlamda siyasi konjonkötürüne dair neredeyse en ufak bir bilgi/aydınlatma/analiz vs. bulunmuyor.

Böyle kitapların asla değersiz olduğunu düşünmüyorum. Sonuçta bu mülakatlar tarihe ışık tutuyor, geçmişle ilgili yeni ve ilginç noktaları keşfetmemizi sağlıyor. Fakat işin içerisinde İlkay Alptekin Demir'in dediği gibi bir gazeteci kolaycılığı olduğu da kesin. Yazar en azından bütünlüklü bir hikaye ortaya çıkartabilirdi bu anılardan.