Συνέβη στην Αθήνα: Αρχαιολογία, κληρονομιά, αστικές μεταμορφώσεις

by Δημήτρης Πλάντζος, Dimitris Plantzos

Η Αθήνα που γνωρίζουμε και εκείνη που νομίζουμε ότι γνωρίζουμε- δεν είναι ποτέ η ίδια πόλη. Στο βιβλίο αυτό, ο Δημήτρης Πλάντζος προτείνει μια «αρχαιολογία του παρόντος»: μια διεισδυτική ανάγνωση της σύγχρονης πρωτεύουσας ως πεδίου μνήμης, εξουσίας και καθημερινής εμπειρίας. Από τη γέννηση της νεοκλασικής Αθήνας και τις μεγάλες αρχαιολογικές επεμβάσεις του 19ου αιώνα έως το Μετρό, τον μαζικό τουρισμό, τον εξευγενισμό και τη street art των χρόνων της κρίσης, η πόλη εμφανίζεται ως σκηνή διαρκούς «χαρτογράφησης» και «αποχαρτογράφησης»: μιας αδιάκοπης διαπραγμάτευσης ανάμεσα στο παρελθόν που προβάλλεται και στο παρόν που βιώνεται. Με γραφή ταυτόχρονα επιστημονική και προσωπική, το βιβλίο εξετάζει την Αθήνα ως προϊόν αρχαιολογικών πολιτικών, οικονομικών στρατηγικών και κοινωνικών συγκρούσεων, αλλά και ως τόπο τραύματος, επιθυμίας και αντοχής. Τα μνημεία, οι δρόμοι, τα εγκαταλειμμένα καταστήματα, ακόμη και τα γκράφιτι γίνονται εδώ τεκμήρια μιας πόλης που ανασχηματίζεται αδιάκοπα - συχνά σε βάρος των ίδιων των κατοίκων της. Ένα βιβλίο για την Αθήνα, αλλά και για κάθε σύγχρονη μητρόπολη που παλεύει με το βάρος της ιστορίας της και τις πιέσεις της παγκοσμιοποιημένης ανάπτυξης.

298 pages, Paperback

First published September 1, 2026

About the author

Ο Δημήτρης Πλάντζος είναι καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, απόφοιτος του Πανεπιστημίου Αθηνών και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Έχει δημοσιεύσει μονογραφίες, μελέτες και άρθρα για την ελληνική τέχνη, τη θεωρία και μεθοδολογία της κλασικής αρχαιολογίας, τις νεωτερικές προσλήψεις του κλασικού πολιτισμού και τις βιοπολιτικές χρήσεις της αρχαιότητας.

Reviews

[foteini_dl · Rating 5 out of 5]

Ποια είναι η Αθήνα και ποιος (έχει το δικαίωμα να) τη διαμορφώνει; Δύο ουσιαστικές ερωτήσεις που, στον βωμό του τουρισμού -ή, ίσως, ενός τουριστικού "πιάτου" που σερβίρεται τις περισσότερες φορές ξαναζεσταμένο προς κατανάλωση-, έχουμε μάλλον σταματήσει να τις κάνουμε.
Ευτυχώς, υπάρχουν άνθρωποι όπως ο Πλάντζος που συνεχίζουν να κάνουν αυτές τις ερωτήσεις. Τις απαντήσεις τις βρίσκει στις φανερές και κυρίως στις πιο αθέατες γωνιές της πρωτεύουσας, σε ταινίες, ποιήματα (αχ, Μαστοράκη και Γώγου!), φιλοσοφικά δοκίμια, ακόμα και γκράφιτι (άλλα ανήσυχα, άλλα σε ευθυγράμμιση με επίσημα αφηγήματα).
Σε αυτά δηλαδή που αναφέρονται μεταξύ άλλων σε τούτο το βιβλίο.

Τι κάνει εν τέλει ο καθηγητής; Χαρτογραφεί και αποχαρτογραφεί μία πόλη που δεν σταματά να μετασχηματίζεται, πολλές φορές εις βάρος των κατοίκων της. Και αυτό που κάνει το χρειαζόμαστε.

[Lachanodrakon · Rating 2 out of 5]

Δυστυχώς από τα πιο αδύναμα βιβλία του συγγραφέα.

Συνεχή επαναληψιμότητα που μάλλον είχε ως στόχο να καλύψει το απαιτούμενο όριο λέξεων που είχε θέσει ο αρχικός εκδότης.

Έλλειψη πρωτοτυπίας. Όποιος έχει διαβάσει άλλα βιβλία του Δ. Πλάντζου (Οι αρχαιολογίες του κλασικού, πρόσφατο μέλλον, αρχαιοπολιτική), θα συνειδητοποιήσει ότι το εν λόγω σύγγραμα απλά επαναλαμβάνει τα ίδια και τα ίδια.

Τα case studies που παρατίθενται, δεν προσφέρουν τίποτα ουσιώδες στην όλη συζήτηση για την αναχαρτογράφηση (ή πιο σωστά την επανοικειοποίηση) της Αθήνας "από τα κάτω".

Γενικά το βιβλίο διατρέχεται από ένα αίσθημα βαρεμάρας του συγγραφέα.

Το μόνο αξιόλογο σημείο είναι η στατιστική προσέγγιση/ανάλυση του υπερτουρισμού στην Αθήνα, η οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το άμεσο μέλλον της πόλης.