What do you think?
Het Evangelie van Thomas. Het weten van een ongelovige
Het Thomas-evangelie is een van de teksten die werden teruggevonden in 1945 bij Nag Hammadi. Anders dan de evangeliën uit het Nieuwe Testament bevat het Thomas-evangelie geen levensgeschiedenis van Jezus.
De tekst bestaat uit 114 losse uitspraken van Jezus, zogenoemde logions. Veel van die logions zijn nogal duister. Ze zullen in de spirituele gemeenschap waarin Jezus sprak vast wel begrijpelijk zijn geweest, maar voor hedendaagse lezers is de betekenis niet altijd meteen duidelijk.
Het is daarom belangrijk dat Bram Moerland nu een toelichting heeft geschreven die de tekst toegankelijk maakt voor een brede kring van beangstellenden. Hij is grondig te werk gegaan, maar verstaat tevens de kunst om zijn bevindingen in heldere taal te presenteren, waardoor de betekenis van het Thomas-evangelie op een aansprekende wijze wordt ontsloten.
Dit boek laat een verrassend andere visie zien op de historische betekenis van Jezus. Veel hedendaagse christenen en niet-christenen ervaren het Thomas-evangelie als een welkome bron van inspiratie, die het waard is opnieuw gehoord te worden.
Bram Moerland was docent filosofie aan de School voor Journalistiek in Utrecht.
Met zijn ontdekking van de katharen begon voor hem een historische, en steeds persoonlijker wordende speurtocht naar de verborgen spirituele traditie van de gnosis. Zijn gehele oeuvre is nu verkrijgbaar bij AnkhHermes.
Alsof mijn ziel welkom wordt geheten.
Annemiek Schrijver
De tekst bestaat uit 114 losse uitspraken van Jezus, zogenoemde logions. Veel van die logions zijn nogal duister. Ze zullen in de spirituele gemeenschap waarin Jezus sprak vast wel begrijpelijk zijn geweest, maar voor hedendaagse lezers is de betekenis niet altijd meteen duidelijk.
Het is daarom belangrijk dat Bram Moerland nu een toelichting heeft geschreven die de tekst toegankelijk maakt voor een brede kring van beangstellenden. Hij is grondig te werk gegaan, maar verstaat tevens de kunst om zijn bevindingen in heldere taal te presenteren, waardoor de betekenis van het Thomas-evangelie op een aansprekende wijze wordt ontsloten.
Dit boek laat een verrassend andere visie zien op de historische betekenis van Jezus. Veel hedendaagse christenen en niet-christenen ervaren het Thomas-evangelie als een welkome bron van inspiratie, die het waard is opnieuw gehoord te worden.
Bram Moerland was docent filosofie aan de School voor Journalistiek in Utrecht.
Met zijn ontdekking van de katharen begon voor hem een historische, en steeds persoonlijker wordende speurtocht naar de verborgen spirituele traditie van de gnosis. Zijn gehele oeuvre is nu verkrijgbaar bij AnkhHermes.
Alsof mijn ziel welkom wordt geheten.
Annemiek Schrijver
- GenresSpirituality
196 pages, Paperback
First published May 21, 2014
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
August 13, 2026
Ach, wanneer dit de boodschap van religie was geworden (of gebleven?) dan had ik prima religieus kunnen blijven. De botsende waarden en verhalen in de bijbel riepen als kind vele vragen bij mij op, maar na het lezen van dit Evangelie van Thomas, met verhelderende toelichting van Bram Moerland, heb ik geen vragen meer. Wat was dit fijn om te lezen.
Ik weet niet waar ik moet beginnen, want over vele kwesties wordt gesproken aan de hand van de 114 logion van Jezus.
Het grote verschil met mijn opvoeding is dat niet alleen Jezus zowel menselijk als goddelijk was, maar dat ik, en ieder met mij, ook die twee ‘naturen’ in zich heeft.
‘De ervaring van de persoonlijke natuur van de mens en van de Christusnatuur dient men te verstaan als twee verschillende toestanden van het ene menselijke bewustzijn. De meeste mensen identificeren zich gewoonlijk alleen met hun tijdelijk bestaan, met hun persoonlijke natuur. Dan zijn ze afgescheiden van hun Christusnatuur. Die herkennen en ervaren ze dan niet. [...] Het unieke van Thomas in vergelijking met andere spirituele tradities is dat het oproept tot de vereniging van die twee verschillende bewustzijnstoestanden, om die twee één te maken. De vereniging van ieders unieke eigenheid, de persoonlijke natuur, met het tijdloze en allesomvattende eenheidsbewustzijn.’
Ook duidt dit boek goed dat religie ironisch genoeg je verder af doet dwalen van deze zoektocht naar eenheid:
‘Elke leer, elk geloof, elke ideologie, schept een onderscheid tussen ‘wij’ en ‘zij’: de Joden en de niet-Joden, de christenen en de heidenen, de proletariërs en de kapitalisten, de uitverkorenen volgens ‘ons geloof’ en de verlorenen. Maar wie niet tot een ‘wij’ behoort, kent ook geen ‘zij’. Wie nergens bij hoort, hoort overal bij.’
Belangrijke boodschap daarbij is de liefde voor jezelf, je bent goed zoals je bent, en de liefde voor je medemens en die daarom toestaan anders te zijn dan jezelf.
Een ander opvallend verschil met de bijbel is hoe Jezus zich als gelijke ten opzichte van zijn leerlingen en omgeving positioneert. Wanneer Thomas hem aanspreekt met ‘meester’ antwoordt Jezus: ‘Ik ben je meester niet.’ In dit evangelie wordt het gevaar van meesterschap genoemd en geadviseerd om juist je eigen meester te blijven, terwijl in de bijbel wordt in Johannes 13:13-14 gezegd:
"Jullie noemen mij Meester en Heer, en dat ben ik ook. Als ik, jullie Heer en Meester, jullie voeten heb gewassen, moeten jullie elkaar ook de voeten wassen.”
Opvallend hoeveel dit van elkaar verschilt…
Steeds wordt de uitspraak ‘Wie oren heeft, die hore’ herhaald: “Die zegt hem iets waarvan hij ervaart: ‘Dat wist ik altijd al’. Juist die ervaring dit altijd al geweten te hebben, is het kenmerk van de innerlijke gnosis.”
Deze ervaring had ik vaak tijdens het lezen van dit evangelie. Het voelde zoveel logischer zelfs dan de paradoxale bijbel.
Misschien dat daarom mensen die volgens de bijbel leven, de bijbel zoals die bij het Concilie van Nicea is geconstrueerd, deze duiding van de woorden van Jezus nog niet kunnen horen? Toch adviseer ik ieder om dit te lezen. Wanneer Jezus echt deze boodschap had, hoe zou hij dan nu naar de wereld kijken?
Ik weet niet waar ik moet beginnen, want over vele kwesties wordt gesproken aan de hand van de 114 logion van Jezus.
Het grote verschil met mijn opvoeding is dat niet alleen Jezus zowel menselijk als goddelijk was, maar dat ik, en ieder met mij, ook die twee ‘naturen’ in zich heeft.
‘De ervaring van de persoonlijke natuur van de mens en van de Christusnatuur dient men te verstaan als twee verschillende toestanden van het ene menselijke bewustzijn. De meeste mensen identificeren zich gewoonlijk alleen met hun tijdelijk bestaan, met hun persoonlijke natuur. Dan zijn ze afgescheiden van hun Christusnatuur. Die herkennen en ervaren ze dan niet. [...] Het unieke van Thomas in vergelijking met andere spirituele tradities is dat het oproept tot de vereniging van die twee verschillende bewustzijnstoestanden, om die twee één te maken. De vereniging van ieders unieke eigenheid, de persoonlijke natuur, met het tijdloze en allesomvattende eenheidsbewustzijn.’
Ook duidt dit boek goed dat religie ironisch genoeg je verder af doet dwalen van deze zoektocht naar eenheid:
‘Elke leer, elk geloof, elke ideologie, schept een onderscheid tussen ‘wij’ en ‘zij’: de Joden en de niet-Joden, de christenen en de heidenen, de proletariërs en de kapitalisten, de uitverkorenen volgens ‘ons geloof’ en de verlorenen. Maar wie niet tot een ‘wij’ behoort, kent ook geen ‘zij’. Wie nergens bij hoort, hoort overal bij.’
Belangrijke boodschap daarbij is de liefde voor jezelf, je bent goed zoals je bent, en de liefde voor je medemens en die daarom toestaan anders te zijn dan jezelf.
Een ander opvallend verschil met de bijbel is hoe Jezus zich als gelijke ten opzichte van zijn leerlingen en omgeving positioneert. Wanneer Thomas hem aanspreekt met ‘meester’ antwoordt Jezus: ‘Ik ben je meester niet.’ In dit evangelie wordt het gevaar van meesterschap genoemd en geadviseerd om juist je eigen meester te blijven, terwijl in de bijbel wordt in Johannes 13:13-14 gezegd:
"Jullie noemen mij Meester en Heer, en dat ben ik ook. Als ik, jullie Heer en Meester, jullie voeten heb gewassen, moeten jullie elkaar ook de voeten wassen.”
Opvallend hoeveel dit van elkaar verschilt…
Steeds wordt de uitspraak ‘Wie oren heeft, die hore’ herhaald: “Die zegt hem iets waarvan hij ervaart: ‘Dat wist ik altijd al’. Juist die ervaring dit altijd al geweten te hebben, is het kenmerk van de innerlijke gnosis.”
Deze ervaring had ik vaak tijdens het lezen van dit evangelie. Het voelde zoveel logischer zelfs dan de paradoxale bijbel.
Misschien dat daarom mensen die volgens de bijbel leven, de bijbel zoals die bij het Concilie van Nicea is geconstrueerd, deze duiding van de woorden van Jezus nog niet kunnen horen? Toch adviseer ik ieder om dit te lezen. Wanneer Jezus echt deze boodschap had, hoe zou hij dan nu naar de wereld kijken?
February 14, 2023
Het Evangelie van Thomas.
Dankzij dit boek vraag mij af of ik in deze dikwijls, in vele opzichten, belastende en vijandige tijd en ondanks mijn spirituele verworven wijsheid tot nu toe, nog wel verbonden ben met mijn Koninkrijk, met mijn hemel op aarde. Het boek heeft mij echter ook aangezet om te stoppen met zoeken, elk geloof los te laten en de waarheid vooral in mijzelf te vinden. Mezelf focussen op wat echt belangrijk is, niet op vluchtigheden en/of materiële zaken. Diepe emoties, vaak onverwerkt en donker, naar het licht brengen en definitief loslaten. Dit boek, wat vooral het onderscheid aan het licht brengt tussen kerk en gnostiek, heeft mijns inziens veel raakvlakken met het Boeddhisme, want ook het Boeddhisme kent geen geloofsbelijdenis. Vrede vinden met alle facetten in het leven, niet oordelen of labelen, maar alles echt en in alle eerlijkheid en rauwheid omarmen. Hoe broodnodig is dit in de huidige wereld!! Geen angst voor elkaars verschillen, uiterlijkheden, wijze van leven etc., maar vrede vinden in de acceptatie van het AL. Daarin geen verwachtingen koesteren, met een open hart van ochtend tot avond leven, niet denken dat het leven altijd zonder pijn gepaard gaat. Ik ben, net zoals mijn broeders en zusters, onderweg naar nog meer innerlijke rijkdom, om een waarachtig mens te worden. Daarnaast zal ik blijven zoeken naar de schat (Christusbewustzijn) in mijzelf en daaropvolgend ook in anderen.
Het Evangelie van Thomas kan ik ieder mens op deze prachtige planeet van harte aanbevelen!
Dankzij dit boek vraag mij af of ik in deze dikwijls, in vele opzichten, belastende en vijandige tijd en ondanks mijn spirituele verworven wijsheid tot nu toe, nog wel verbonden ben met mijn Koninkrijk, met mijn hemel op aarde. Het boek heeft mij echter ook aangezet om te stoppen met zoeken, elk geloof los te laten en de waarheid vooral in mijzelf te vinden. Mezelf focussen op wat echt belangrijk is, niet op vluchtigheden en/of materiële zaken. Diepe emoties, vaak onverwerkt en donker, naar het licht brengen en definitief loslaten. Dit boek, wat vooral het onderscheid aan het licht brengt tussen kerk en gnostiek, heeft mijns inziens veel raakvlakken met het Boeddhisme, want ook het Boeddhisme kent geen geloofsbelijdenis. Vrede vinden met alle facetten in het leven, niet oordelen of labelen, maar alles echt en in alle eerlijkheid en rauwheid omarmen. Hoe broodnodig is dit in de huidige wereld!! Geen angst voor elkaars verschillen, uiterlijkheden, wijze van leven etc., maar vrede vinden in de acceptatie van het AL. Daarin geen verwachtingen koesteren, met een open hart van ochtend tot avond leven, niet denken dat het leven altijd zonder pijn gepaard gaat. Ik ben, net zoals mijn broeders en zusters, onderweg naar nog meer innerlijke rijkdom, om een waarachtig mens te worden. Daarnaast zal ik blijven zoeken naar de schat (Christusbewustzijn) in mijzelf en daaropvolgend ook in anderen.
Het Evangelie van Thomas kan ik ieder mens op deze prachtige planeet van harte aanbevelen!
March 21, 2024
Warm aanbevolen door een vriendin, maar dit boek wil me maar niet bekoren. De toon is prekerig en geeft de lezer weinig kans zijn of haar troon te bestijgen.
Gnosis staat of valt bij innerlijk werk. Niet bij dogma’s die je links en rechts om de oren worden geslagen.
Tenslotte de laatste bijdrage dat Jezus Maria tot mens maakt door zich aan haar te verbinden, krijgt een wonderlijke uitleg. Zodat het duidelijk wordt dat Jezus ook om vrouwen gaf. We zouden ook gewoon kunnen accepteren dat veel oude teksten misogyn zijn.
Gnosis staat of valt bij innerlijk werk. Niet bij dogma’s die je links en rechts om de oren worden geslagen.
Tenslotte de laatste bijdrage dat Jezus Maria tot mens maakt door zich aan haar te verbinden, krijgt een wonderlijke uitleg. Zodat het duidelijk wordt dat Jezus ook om vrouwen gaf. We zouden ook gewoon kunnen accepteren dat veel oude teksten misogyn zijn.
February 23, 2021
Dit boek biedt een verfrissend perspectief op Jezus vanuit het evangelie van Thomas. Er wordt gedacht dat dit waarschijnlijk het oudste evangelie is waardoor het onze opvatting over hem kan doen veranderen. Het boek bestaat uit een verzameling vaak nog duistere teksten die Moerland vervolgens toelicht. Soms voelt het alsof zijn interpretatie van de tekst weggaat, maar tegelijk heeft hij mij op meerdere momenten echt geraakt door zijn eenvoudige en scherpe manier van schrijven.
June 29, 2023
Ik heb hem 3/5 sterren gegeven.
Tja!
Ik geloof dat Papa Jezus en de Heilige Geest deze prachtige aarde hebben ontworpen. Deze relatie is voor mij belangrijk. Uiteindelijk blijft bij met dit boek deze relatie helemaal buiten beeld. Er bijft een Bron over waarvan ik geen idee heb wat hier mee bedoeld wordt. Uteindelijk een boek dat mij niet dichter bij mijn Schepper heeft gebracht.
Tja!
Ik geloof dat Papa Jezus en de Heilige Geest deze prachtige aarde hebben ontworpen. Deze relatie is voor mij belangrijk. Uiteindelijk blijft bij met dit boek deze relatie helemaal buiten beeld. Er bijft een Bron over waarvan ik geen idee heb wat hier mee bedoeld wordt. Uteindelijk een boek dat mij niet dichter bij mijn Schepper heeft gebracht.
July 11, 2025
In de uitleg van Bram Moerland over het evangelie van Thomas proef ik veel samenhang en diepgang. Zijn terzijdes vertellen me hoe gedegen hij thuis is in de oude geschriften. Dit evangelie blijkt een zorgvuldig opgebouwd handboek voor spirituele groei te zijn. Echt een aanrader voor wie vanuit liefde in vrijheid zijn of haar eigen waarheid wil ontdekken.
Hieronder een soort van samenvatting door het leesbaar aan elkaar plakken van zinsneden uit zijn boek.
Het Thomasevangelie is niet alleen maar een verzameling losse uitspraken. Het blijkt een zorgvuldig opgebouwd handboek voor spirituele groei. Er is een groot en wezenlijk verschil met Thomas en het credo tijdens het concilie van Nicea in 325. Want voor Thomas geldt dat niet alleen Jezus, maar ook elk mens twee naturen heeft, een goddelijke en een menselijke. Het gaat erom die twee naturen, mens en God, in de ervaring één te maken, met elkaar te verbinden. Het woord Christusnatuur verwijst in de gnostiek naar een universeel menselijke ervaringsmogelijkheid. In andere spirituele tradities heeft het een andere naam. De ervaring van de persoonlijke natuur van de mens en van de Christusnatuur dient men te verstaan als twee verschillende toestanden van het ene menselijke bewustzijn.
Er staat veel in Thomasevangelie wat nog nooit eerder is gezegd, en waarvan het dus aannemelijk is dat dat van Jezus zelf is. In onze tijd is er niemand meer die ons de symbolische betekenis van de geheime gnostische woorden kan leren. We zullen die op enigerlei wijze zelf moeten reconstrueren. Spirituele tradities zijn bewaarplaatsen van doorleefde wijsheid. Maar de mystieke kern van elke spirituele traditie, hoe zuiver ook, zal onherroepelijk verduisterd raken door allerlei niet ter zake doende aangroeisels. Dat geldt dus ook voor de gnostiek.
De vrede op aarde zal pas dan bereikt worden als we elkaar niet klein houden maar elkaar bemoedigen, als we elkaar ieders eigen licht gunnen. Liefde maakt van een massamens een individu.
Doel van de gnostiek als spiritueel pad is: mensen te maken tot vrije deelnemers aan de wereld en met die vrijheid tot medescheppers van de afspraken die we met elkaar over de wereld maken. Dus we laten niet de afspraken los, maar het geloof in de absolute waarheid daarvan.
Veel meer citaten vind je op mijn site (pieteronline.nl).
Hieronder een soort van samenvatting door het leesbaar aan elkaar plakken van zinsneden uit zijn boek.
Het Thomasevangelie is niet alleen maar een verzameling losse uitspraken. Het blijkt een zorgvuldig opgebouwd handboek voor spirituele groei. Er is een groot en wezenlijk verschil met Thomas en het credo tijdens het concilie van Nicea in 325. Want voor Thomas geldt dat niet alleen Jezus, maar ook elk mens twee naturen heeft, een goddelijke en een menselijke. Het gaat erom die twee naturen, mens en God, in de ervaring één te maken, met elkaar te verbinden. Het woord Christusnatuur verwijst in de gnostiek naar een universeel menselijke ervaringsmogelijkheid. In andere spirituele tradities heeft het een andere naam. De ervaring van de persoonlijke natuur van de mens en van de Christusnatuur dient men te verstaan als twee verschillende toestanden van het ene menselijke bewustzijn.
Er staat veel in Thomasevangelie wat nog nooit eerder is gezegd, en waarvan het dus aannemelijk is dat dat van Jezus zelf is. In onze tijd is er niemand meer die ons de symbolische betekenis van de geheime gnostische woorden kan leren. We zullen die op enigerlei wijze zelf moeten reconstrueren. Spirituele tradities zijn bewaarplaatsen van doorleefde wijsheid. Maar de mystieke kern van elke spirituele traditie, hoe zuiver ook, zal onherroepelijk verduisterd raken door allerlei niet ter zake doende aangroeisels. Dat geldt dus ook voor de gnostiek.
De vrede op aarde zal pas dan bereikt worden als we elkaar niet klein houden maar elkaar bemoedigen, als we elkaar ieders eigen licht gunnen. Liefde maakt van een massamens een individu.
Doel van de gnostiek als spiritueel pad is: mensen te maken tot vrije deelnemers aan de wereld en met die vrijheid tot medescheppers van de afspraken die we met elkaar over de wereld maken. Dus we laten niet de afspraken los, maar het geloof in de absolute waarheid daarvan.
Veel meer citaten vind je op mijn site (pieteronline.nl).
Displaying 1 - 6 of 6 reviews