จอห์น รอลส์: ว่าด้วยทฤษฎีความยุติธรรมและชีวิตของจอห์น รอลส์

by ศุภชัย ศุภผล

เรียบเรียงขึ้นเพื่อเป็นพื้นฐานให้นักศึกษาที่ไม่เคยรู้จัก "รอลส์" มาก่อนได้อ่านเป็นพื้นฐาน ตลอดจนสำหรับผู้ที่ใฝ่รู้ หรืออยากรู้เกี่ยวกับความรู้ประเภทปรัชญาการเมือง และความคิดทางการเมือง

นำเสนอประวัติชีวิตและแนวคิดทฤษฎีที่สำคัญของ "จอห์น รอลส์ (John Rawls)" ศาสตราจารย์ทางด้านปรัชญาการเมืองของมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด นักปรัชญาการเมืองสายเสรีนิยมชาวอเมริกันคนสำคัญที่สุดคนหนึ่งในคริสต์ศตวรรษที่ 20 งานชิ้นสำคัญของเขา ได้แก่ A Theory of Justice, Political Liberalism, The Law of Peoples ซึ่งผลงานเหล่านี้ เป็นที่ยอมรับและถูกนำไปโต้แย้งถกเถียงอย่างกว้างขวางโดยเฉพาะในโลกตะวันตก โดยหนังสือเล่มนี้ได้เรียบเรียงขึ้นเพื่อเป็นพื้นฐานให้นักศึกษาที่ไม่เคยรู้จัก "จอห์น รอลส์" มาก่อน ได้อ่านเป็นพื้นฐาน ตลอดจนสำหรับผู้ที่ใฝ่รู้ หรืออยากรู้เกี่ยวกับความรู้ประเภทปรัชญาการเมือง และความคิดทางการเมือง

227 pages, Paperback

First published February 1, 2015

Reviews

[Attasit Sittidumrong · Rating 5 out of 5]

อ่านเล่มนี้จบด้วยความรวดเร็ว เป็นหนังสือที่อ่านสนุกดี เนื้อหาแบ่งสั้นๆได้สองส่วน โดยรวมแล้วชอบส่วนที่สองมากกว่าส่วนแรก ผู้เขียนเล่าประวัติชีวิตของรอลส์ได้สนุกสนานมากๆ อย่างไรก็ตาม โดยส่วนตัวแล้วคิดว่ามีข้อสังเกตที่ต้องพิจารณาใหญ่ๆอยู่สองจุด 1. การแปล Fairness ว่าความเที่ยงธรรม ซึ่งคนที่อ่านงานของรอลส์มาบ้างน่าจะทราบดีว่าแนวคิดสำคัญของรอลส์คือการยืนยันถึงเนื้อหาของ Justice ว่าต้องตั้งอยู่บน Fairness หรือก็คือ Justice as Fairness ซึ่งถ้าพูดกันให้ถึงที่สุดแล้วก็คือการยืนยันว่า Justice หรือปทัสถานที่กำกับการอยู่ร่วมกันของผู้คนในสังคมการเมืองควรเน้นไปที่ความเสมอภาคเท่าเทียมในการมีเสรีภาพและได้รับโอกาสเพื่อแสดงออกถึงความสามารถของตนอย่างเต็มที่ ในแง่นี้คำว่า Fairness จึงไม่ควรแปลว่า “เที่ยงธรรม” เพราะประเด็นมันไม่ได้อยู่ที่ความ “เที่ยง” เท่ากับ การกระจายทรัพย์สินอย่างเท่าเทียม ตรงกันข้ามคำแปลของ Fairness ที่น่าจะเหมาะกว่าคือคำว่า “เท่าเทียม” ที่สำคัญ คำว่าความเที่ยงธรรมนั้น ว่าไปแล้วก็น่าจะเป็นคำแปลถึงความหมายดั้งเดิมของ Justice เสียมากกว่า เพราะถ้าพิจารณารากศัพท์ในภาษากรีกของคำว่า Justice ซึ่งมีนัยของการเป็นคำสั่งและการสั่งภายใต้การตัดสินอย่างเป็นธรรม ถูกต้อง เหมาะสมมากกว่า

2. ไม่แน่ใจนักว่าทำไมช่วงต้นก่อนที่จะเข้าประเด็นใน Theory of Justice ผู้เขียนถึงไปเน้นหลักคิดของพวกประโยชน์นิยมด้วยถือว่าแนวคิดของพวกนี้เป็นเป้าที่รอลลุ์ต้องการปะทะ เพราะจากหลักฐานทั้งหลายโดยเฉพาะในช่วงที่สองที่ผู้เขียนนำเสนอไว้เอง ก็ไม่เห็นว่าพวกนี้จะมีอิทธิพลมากมายอะไรถึงขั้นที่ทำให้ตัวรอลส์เขียนหนังสือเพื่อซัดกับพวกนี้ ยิ่งกว่านั้น ความเข้าใจแนวคิดเรื่องประโยชน์นิยมของผู้เขียนก็ดูแปลกๆ เพราะเลือกที่จะใช้แนวคิดและข้อเสนอของ จอห์น สจ๊วต มิลล์ เป็นตัวแทนของแนวคิดสายนี้โดยเฉพาะข้ออ้างที่มองว่าพวกประโยชน์นิยมมุ่งทำทุกอย่างเพื่อเพิ่มความสุขมวลรวมของสังคมจนไม่สนใจเสียงข้างน้อยหรือสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล ซึ่งสำหรับคนที่ตามอ่านงานสายประโยชน์นิยมหรือแนวคิดของมิลล์แล้วถือว่าเป็นอะไรที่ค่อนข้างผิดฝาผิดตัวพอสมควร เพราะเอาเข้าจริงตัวมิลล์นั้นก็ปฏิเสธการอ้างประโยชน์มวลรวมเพื่อละเมิดสิทธิเสรีภาพของปัจเจกบุคคลเหมือนกัน ดังความเรียงชิ้นสำคัญของมิลล์อย่าง On Liberty ซึ่งมิลล์แก้ปัญหาที่ลัทธิประโยชน์นิยมโดนโจมตีมาก่อนหน้าว่าไม่สนใจเสรีภาพส่วนบุคคลมากเท่ากับประโยชน์โดยรวมของสาธารณะ โดยมิลล์ได้เสนออย่างชัดเจนว่าเสรีภาพส่วนบุคคลเป็นปราการสำคัญที่ต้องไม่มีใครล่วงละเมิดไปได้ ไม่ว่าจะเป็นการคิดต่าง ใช้ชีวิตไม่เหมือนชาวบ้าน หรือนำเสนอความคิดเหล่านั้นออกสู่สาธารณะ เพราะการเปิดให้มนุษย์แต่ละคนมีเสรีภาพส่วนบุคคลย่อมส่งผลต่อความก้าวหน้าของมนุษย์ชาติและนำมาซึ่งผลโยชน์สูงสุดของมนุษย์ชาติเอง ในแง่นี้การสรุปแนวคิดประโยชน์นิยมว่าเป็นแนวคิดที่เมินเฉยต่อเสรีภาพส่วนบุคคลจึงไม่ควรอ้างไปที่แนวคิดของมิลล์ ตรงกันข้ามแนวคิดแบบอรรถประโยชน์นิยมแบบที่ ผู้เขียนนำเสนอนั้นกลับปรากฏอย่างชัดเจนในงานของเจเรมี เบนแธมเสียมากกว่า

อย่างไรก็ตาม พ้นไปจากข้อสังเกตสองข้อนี้แล้ว งานชิ้นนี้เป็นงานที่ดีทีเดียว โดยเฉพาะถ้าพิจารณาว่างานชิ้นนี้เป็นงานพื้นฐานที่ช่วยแนะนำความคิดของรอลส์ให้กับนักศึกษาโดยทั่วไป

[Shinabhat Maneerin · Rating 3 out of 5]

Read the book quite a year back, forgetting to add this to the collection though, lol.

Nice mild introduction to the debate concerning the concept of justice. A great compilation to the 'Justice' by Michael J. Sandel.