MỘT KHOẢN THUẾ LẠ KHIẾN SÁU HUYỆN NỔI LOẠN. MỘT NGỌN NÚI KHIẾN DÂN CHÚNG VÀ SĨ THÂN ĐỐI ĐẦU. MỘT NGÔI MỘ ĐẨY HAI PHE VÀO CUỘC CHIẾN PHÁP ĐÌNH. VÀ NHỮNG VỤ ÁN OAN ĐỦ ĐỂ PHƠI BÀY CẢ MỘT ĐẾ CHẾ.
Ở Huy Châu, một khoản thuế tơ lụa bị phân bổ bất thường đã châm ngòi cho một cuộc xung đột dân sự biến thành bạo loạn. Ở Vụ Nguyên, những lò nung vôi đụng vào “long mạch” kéo theo cuộc đấu giữa niềm tin, quyền lực và miếng cơm của dân nghèo. Tại Dương Can viện, một ngôi mộ tổ và một ngôi chùa đã khơi mào vụ kiện dai dẳng. Kho hoàng sách khổng lồ vốn là nơi lưu giữ dấu vết của hàng triệu con người nhưng cũng dần mục ruỗng cùng bộ máy cai trị. Ở huyện Bành, vài tư lại nhỏ bé lại có thể thao túng cả nha môn bằng sổ sách và những kẽ hở quyền lực. Và trong một vụ án oan thời Chính Thống, bốn con người vô tội đã phải trả giá bằng mạng sống.
Qua sáu câu chuyện có thật từ sáu điểm nhìn khác nhau, Mã Bá Dung đã cho thấy một Đại Minh hoàn toàn khác với sử sách. Hãy thử lật trang đầu tiên, để xem một Đại Minh được “soi dưới kính hiển vi” hiện ra chân thực đến thế nào.
Ma Boyong (born 14 November, 1980) is a Chinese novelist, columnist and blogger. In the year of 2010, he won People's Literature Prize, one of China's most prestigious honors.
His short story The City of Silence was translated into English by science fiction writer Ken Liu.
Đây là tuyển tập 6 truyện đều lấy bối cành thời Minh. Trái với hình dung ban đầu, đây không phải là kiểu các án mạng bí ẩn được phá giải tài tình mà lại là các án dân sự: kiện tụng thuế, tranh chấp đất đai, gian lận sổ sách, ăn hối lộ… Tất cả là những lát cắt giúp cho người đọc hình dung một cách sinh động về Minh Triều với mạng lưới quan lại, tổ chức hành chính đầy phức tạp.
Quan lại địa phương nhà Minh là khổ nhất trong số các triều đại, lương lậu hẻo mà phải xử lý bao việc. Họ vừa phải đón ý thượng cấp, tránh gây mất hoà khí với đồng liêu, xoa dịu sự bất bình của người dân để họ không kiện cáo làm loạn. Sự khắc nghiệt chốn quan trường khiến cách thức xử lý án của họ đầy màu sắc thực dụng và tính toán. Ví dụ hay ho nhất là vụ 3 “Ai động vào miếu tổ của ta?”. Một vụ kiện tranh chấp vị trí đặt mộ phần giữa một gia tộc và đám sư sãi, trải qua bao cấp kiện với hàng loạt phán quyết khác nhau không khác gì plot twist trinh thám thực thụ.
Truyện 5 là một ví dụ khác khi khắc hoạ tầng lớp tư lại: không tính là quan nhưng thông qua quen biết chạy chọt trở thành công chức huyện nha. Chức vụ nhỏ nhưng bọn chúng nhiều kẻ lợi dụng việc quản lý giấy tờ sổ sách để hành hạ, bòn rút dân lành khiến nhiều người điêu đứng, thậm chí còn chèn ép cả quan huyện. Mà suất tư lại nhiều lúc còn là cha truyền con nối, không khác gì tác giả mượn truyện để nói bọn con ông cháu cha bất tài vô dụng trong xã hội hiện đại.
Nhà Minh là triều đại có tính chuyên chế cao, được phản ánh qua truyện dài nhất “Sự minh bạch của thiên hạ”. Không nói về một vụ án cụ thể nào mà chủ yếu phân tích cách nhà Minh quản lý chặt chẽ người dân đến mức nghẹt thở thông qua hệ thống hộ tịch và sổ sách. Sự suy tàn hủ bại của triều đại khiến chính sách này ngày càng bất cập khiến người dân thống khố, phải trốn tránh và cuối cùng là sự sụp đổ không thể tránh khỏi.
Tổng kết cuốn này có thể xếp vào dòng truyện lịch sử- quan trường. Lối viết trần thuật kèm phân tích hơi khô khan nhưng nhờ tài năng của tác giả vẫn thể hiện được sự ly kì. Đọc mấy đoạn phân tích sắc sảo kèm giọng văn châm biếm của bác Mã cảm giác như muốn lấy việc xưa để nói chuyện thời nay. Nếu bạn quan tâm đến lịch sử thì sẽ bắt nhịp được và thấy cuốn hút. TQ tư liệu lịch sử phong phú và lưu trữ tốt như vậy nhìn sang nước ta mà chạnh lòng. Muốn sáng tác truyện lịch sử mà tư liệu ít lại kiểm duyệt gắt, thật khó cho tg Việt.
Nhập môn Mã Bá Dung băng cuốn này thì không nên nhưng nếu đã là fan cứng thì đáng để trải nghiệm. Chấm cá nhân 7.75/10.
Mặc dù lấy nền tảng là các vụ án có thật thời nhà Minh, nhưng nội dung nổi bật lên qua từng trang sách chủ yếu là hai nội dung:
Một là đạo quan trường:
- Người làm quan trong nhiệm kỳ của mình luôn muốn sự ổn định nhằm thuận lợi thăng tiến. Nếu gặp việc khó xử đa số giết gà dọa khỉ để yên lòng dân.
- Nhiều vụ án là tai bay vạ gió, dân đen vô cớ chịu tội oan cũng chỉ là một mắt xích của các cuộc đấu đá chính trị. Lợi dụng vụ án nhỏ để tạo biến loạn nhằm tiêu diệt đối thủ.
- Phàm làm quan mà gặp vấn đề khó xử không đề ra giải pháp cụ thể mà chỉ giống trống khua chiêng làm đẹp báo cáo là quan không liêm, nhất định trong nhiệm kỳ của ông ta dân chúng khổ không sao kể xiết.
- Người ở chức càng cao lại càng không trực tiếp tham gia vào nghiệp vụ, qua đó dễ dàng bị cấp dưới qua mặt. Ngược lại, nếu dân mong kiện cao để được xử cho công bằng, tìm người chức cao để kiện người chức thấp thì cũng đừng mơ, việc khó chẳng ai thích dây vào, nên cuối cùng vẫn sẽ đẩy xuống cấp dưới thực hiện. Hơn nữa quan trường cái mạnh nhất là quan hệ, để tìm đúng để gửi đơn quả thực quá khó khăn.
Hai là giá trị của tài liệu:
Mã Bá Dung có viết một tình tiết trong Danh gia cổ vật là nhân vật chính trong quá trình tìm tài liệu liên quan đến Thanh minh thượng hà đồ thì bế tắc, không ngờ lại có thể gỡ được nút thắt nhờ một người chuyên thu mua tài liệu, sách cũ. Trong Đại Minh dưới kính hiển vi, có đoạn kể khi nhà Tần sụp đổ, khi Tiêu Hà đến Hàm Dương đã giữ lại tài liệu hộ tịch làm công cụ để thực hiện hậu cần hiệu quả, giúp Lưu Bang thắng Hạng Vũ. Sau Chu Nguyên Chương cũng lấy nền tảng cũ của triều trước để xây dựng Hoàng sách, lưu trữ thông tin hộ tịch cả nước. Nhưng đến khi nhà Thanh nhập quan thì Hoàng sách đã là một kiểu tài liệu đối phó của địa phương, không còn giá trị quản lý xã hội nên bị triều đình bây giờ thẳng tay dẹp bỏ. Nhìn về góc độ chính trị, có thể số Hoàng sách này không có giá trị, nhưng dưới góc độ nghiên cứu lịch sử thì số tài liệu này có thể nhìn thấy cuộc sống hàng ngày của người cổ đại, tình hình kinh tế, dân sinh cả những lỗ mối nhỏ làm sụp đổ chiếc đập lớn là cả một triều đại.
Cứ tưởng sẽ gặp lại Mã Bá Dung "tiểu thuyết", nhưng cuốn này lại là những ghi chép lịch sử, xoay quanh những vụ án thú vị, vừa cho thấy sự hưng thịnh vừa trình bày sự suy vong của triều Đại Minh. Nhìn chung thì dính tới luật lệ nên những tình tiết cũng lật giở liên tục, phù hợp cho ai thích twist, nhưng bởi trung thành với sử quá thành ra bị dài không cần thiết, nhiều khi bị mệt. Cuốn sách cũng có mấy phần chú thích dài dằng dặc, bỏ qua cũng không sao. Thích nhất là truyện xoay quanh 1 hòn đảo dùng để chứa sổ sách đất đai, tự nhiên nghe ra màu Borges đồ đó.
可能是马伯庸最有意义的作品,一改他以往因为过度关注宏大叙事而显得空洞又局促的格局,把目光放到大历史中的小人物悲喜身上。可惜的是一则这视角来自史料而非作者自身,二来作者对这种人本主义也不够熟悉,字里行间还是各种摇摆和拮据。马很好地证明了两点,everyone can write和读书千卷下笔千言,里面有很多生僻字词,但文笔并不出色(容易唬人倒是真的)。内容上,先用叙事性比较强的三个案子引进来,再系统介绍黄册机制的结构很好,但最后又追加的两则不咸不淡的小案即没有升华总结又没有推进主题,颇显赘余。部分词句我觉得比较敏感,庆幸竟能出版。今天还看了关于娃和塑料的两部关于瓷国的纪录片,都是豆瓣条目消失了的,和这本书对照之下,有种悲哀和寓言式的印证之感。
Với mình cuốn này thực sự rất hay. Nó mô tả được hầu hết các sự xấu xa, tàn nhẫn của con người qua 6 câu chuyện lịch sử. Giọng văn vừa kể, vừa chêm thêm 1 chút sự mỉa mai của tác giả nữa nên đọc rất vui.