Οι Αγελάδες

by Ε.Χ. Γονατάς

Genres: Greece

80 pages, Paperback

First published January 1, 1963

About the author

Ε. Χ. Γονατάς (1924-2006). Ο Επαμεινώνδας Γονατάς γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα. Η καταγωγή του ήταν από το Αϊβαλί. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και άσκησε τη δικηγορία. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1944 με τη δημοσίευση του ποιήματος "Η μικρή εξοχική μας πόλη" στο περιοδικό "Παλμός" με το ψευδώνυμο Ε. Γόνης. Ακολούθησε το 1945 η έκδοση του αφηγήματος "Ο ταξιδιώτης". Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα εξέδωσε τη συλλογή ποιητικών πεζών "Η κρύπτη". Ακολούθησαν αφηγηματικά έργα με έντονα ποιητική γλώσσα. Στη γραφή του διακρίνονται καταβολές στο ρεύμα του υπερρεαλισμού αλλά και στοιχεία ρομαντισμού και αισθητισμού με εξαιρετική επιμέλεια στις λεπτομέρειες της αφήγησης και στην ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο λόγος.

Ο Ε.Χ. Γονατάς παραμένει μια ιδιόμορφη όσο και παρασιωπημένη περίπτωση στα γράμματά μας. Το έργο του, που περιλαμβάνει ένα βιβλίο με ποιητικές πρόζες, την "Κρύπτη" (1959) δύο συλλογές πεζογραφημάτων, το "Βάραθρο" (1963) και τις "Αγελάδες" (1963), τρία αυτοτελή πεζογραφήματα, "Ο ταξιδιώτης" (1945), "Ο φιλόξενος καρδινάλιος" (1986), "Η προετοιμασία" (1991) και μεταφράσεις έργων συγγραφέων όπως οι Βολς, Γκολ, Φλωμπέρ, Κόλεριτζ, Πόρτσια, Μπετενκούρ, Λίχτενμπεργκ, κ.ά., αντιμετωπίστηκε με αμηχανία από την κριτική. Πρωτοπόρος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, παρόλο που δεν υπήρξε "ορθόδοξος" υπερρεαλιστής με την μπρετονική έννοια, συνεργάστηκε με τον Δ. Π. Παπαδίτσα στην έκδοση του βραχύβιου περιοδικού "Πρώτη Ύλη" (1959) και ανέπτυξε φιλίες με καλλιτέχνες όπως οι Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Καχτίτσης και Μίλτος Σαχτούρης. Ωστόσο, ο ίδιος κρατήθηκε πεισματικά στην αφάνεια, προκαλώντας μόνον εκ των υστέρων το δικαιολογημένο ενδιαφέρον για το έργο του, όπως, λ.χ. με μια από τις λίγες συνεντεύξεις που έδωσε ποτέ στο περιοδικό "Διαβάζω", τ. 444 (10/2003), καθώς και με το ντοκιμαντέρ "Επισκέψεις στο σπίτι του Ε. Χ. Γονατά", της Εύας Στεφανή (1998), που προβλήθηκε στην ΕΡΤ (παραγωγή της εταιρείας CINETIC).

(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ. & CINETIC)
(φωτογραφία: Στέλιος Σκοπελίτης)

Reviews

[Αντώνης · Rating 4 out of 5]

Πρέπει να πω ότι δε με ενθουσίασε ούτε το ομότιτλο ούτε τα δύο επόμενα της συλλογής· μου φάνηκε ότι λείπει μια πολύ λεπτή εσωτερική ισορροπία που υπάρχει σε άλλα κείμενα του Γονατά κι έτσι και οι "Αγελάδες" και οι "Κύκνοι" ρέπουν υπερβολικά προς το γκροτέσκο για τα δικά μου γούστα. Τα υπόλοιπα όμως τέσσερα διηγήματα, απ' την εκτεταμένη "Επίσκεψη" μέχρι τα πολύ μικρά "Δάσος", "Θα μας διώξουν" και "Ο νεκρός" είναι όλα για μένα αριστουργηματικά. Η "Επίσκεψη", μαζί με τον "Φιλόξενο Καρδινάλιο" μου δημιουργεί την αυθόρμητη επιθυμία να τη διαβάσω δυνατά--τόσο αγαπώ το λεπτό χιούμορ της, τις εικόνες και τη γλώσσα, την αφηγηματική της ενορχήστρωση. Τα υπόλοιπα τρία είναι όλα απίστευτα λεπτοδουλεμένα, απρόσμενα όσο οι κατευθύνσεις του Σαχτούρη σε κάθε ποίημα (όπου ενώ νιώθεις ότι ξέρεις πώς θα κινηθεί, υπάρχει πάντα ένα στοιχείο που σε βγάζει από τη "ζώνη άνεσης" σου ως αναγνώστη, κάτι που παρεισφρέει στο κάδρο πρόσληψης που έφτιαξες). Το άλλο ζήτημα σε ο,τι με αφορά με τα πεζά του Γονατά στα καλύτερά τους είναι ότι σε κάνουν να θέλεις να γράψεις--έχουν κάτι που θρέφει την φαντασία και το παιγνιώδες πνεύμα στον αναγνώστη με μεγάλη απλοχεριά.