Η τιμή και το χρήμα

by Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Το διήγημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη μας παρουσιάζει τις συνθήκες διαβίωσης των Ελλήνων, λίγα χρόνια πριν από τους Βαλκανικούς Πολέμους, όταν στα ηνία της χώρας βρισκόταν ο Γεώργιος Θεοτόκης.

Genres: Classics, Fiction, Audiobook

85 pages, ebook

First published January 1, 1914

About the author

Ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης γεννήθηκε στην Κέρκυρα και υπήρξε γόνος αριστοκρατικής οικογένειας, τα μέλη της οποίας ασχολήθηκαν με την πολιτική και τη διπλωματία ήδη από τον 14ο αι.. Παρακολούθησε στο Παρίσι φιλολογία, μαθηματικά, ιατρική και χημεία, χωρίς ωστόσο να λάβει κανένα δίπλωμα. Εκτός όμως της γαλλικής γλώσσας σπούδασε αγγλική, γερμανική, ιταλική και λατινική, καθώς και σανσκριτική. Έτσι πολύγλωσσος από νεαρά ηλικία, ασχολήθηκε πέραν της πεζογραφίας με τη μετάφραση και την ποίηση. Σε ηλικία 19 ετών έγραψε στη γαλλική το πρώτο του έργο, το «Η ζωή των ορέων», που δημοσιεύθηκε και από τον Ερμή της Γαλλίας.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε στη Κέρκυρα, στον εξοχικό πύργο των Καρουσάδων. Συνδέθηκε με τον ποιητή Μαβίλη και προσχώρησε από τους πρώτους στο κίνημα του δημοτικισμού. Από τότε φαίνεται ότι ασπάστηκε τις πρώτες σοσιαλιστικές ιδέες, από τις οποίες και διακρίνονται τα έργα του. Συμμετείχε στην επανάσταση της Κρήτης το 1896 ως εθελοντής και στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 στη Θεσσαλία, επικεφαλής δικού του σώματος. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έλαβε ενεργό μέρος στο κίνημα της Θεσσαλονίκης. Τότε και απώλεσε ολόκληρη την προικώα περιουσία του στην Αυστρία (1917) οπότε και αναγκάσθηκε να δουλέψει αναλαμβάνοντας το γραφείο λογοκρισίας παντός εντύπου και αλληλογραφίας, θέση που διατήρησε για λίγο χρόνο.

Στην ελληνική λογοτεχνία η πεζογραφία του Κ. Θεοτόκη είχε σημαντική προσφορά. Στα εκτενή διηγήματά του: Η τιμή και το χρήμα, Η ζωή και ο θάνατος του Καραβέλα, Ο κατάδικος και Οι σκλάβοι στα δεσμά τους διακρίνεται η δραματικότητα της αφήγησης και η ρεαλιστική απόδοση της ζωής σε μια ηθογραφική ατμόσφαιρα, που διαπνέεται και από φιλοσοφική διάθεση. Τα σύντομα διηγήματά του, τα οποία δημοσιεύτηκαν στην αρχή στο περιοδικό Τέχνη του Κ. Χατζόπουλου και στον Νουμά, και που αργότερα κυκλοφόρησαν με τον τίτλο Κορφιάτικες ιστορίες, αποδίδουν με απλότητα και λιτότητα την κερκυραϊκή ζωή της εποχής, με εικόνες αδρές και σκληρές. Γεγονός είναι ότι υπήρξε επηρεασμένος από τον Νίτσε από την πρώιμη περίοδο της συγγραφικής του δραστηριότητας, όταν έγραψε πεζογραφήματα όπως Το Πάθος (1899) και διηγήματα όπως το Πίστομα. Στη ποιητική του συγγραφή κυριαρχούν οι μεταφράσεις του Σαίξπηρ που απέδωσε έμμετρα την Τρικυμία, τον Μάκβεθ, τον Βασιλιά Ληρ και τον Οθέλλο. Επίσης μετέφρασε τα Γεωργικά του Βιργιλίου, τον Έρμαν και Δωροθέα του Γκαίτε, τον Φαίδωνα του Πλάτωνα, και από τη σανσκριτική τα: Σακούνταλα, Μαλαβίκα και Αγνημίτρα. Έγραψε επίσης και μερικά σονέτα που διακρίνονταν για τη λεπτότητα αισθήματος.

Ο Κ. Θεοτόκης γνωρίζοντας τον σοσιαλισμό, συμμετείχε επίσης στην ίδρυση του Σοσιαλιστικού Ομίλου και του Αλληλοβοηθητικού Εργατικού Συνδέσμου Κερκύρας (1910-1914), ενώ παράλληλα υποστήριξε το κίνημα για τη χειραφέτηση των γυναικών.

Πέθανε στην Κέρκυρα σε ηλικία 51 ετών, τον Ιούλιο του 1923, από καρκίνο.

Reviews

[Anja Karenjina · Rating 5 out of 5]

2025: “Cenu časti” sada možete da čitate na srpskom u mom prevodu u izdanju Ključ izdavaštva. Ipak znam da održim obećanja.😄

2024: I made a promise and im sticking to it!

2021: 4.5 zvezdice, ali vau! Fenomenalno.

Bilo mi je teško dok se nisam navikla na jezik, s obzirom da se radi o narodnom jeziku s početka 20. veka i sa krfljanskim idiomima. Ali priča koja govori o dvoje zaljubljenih kojima se mnogo šta nalazi na putu, me je opčinila. Priča je s početka malo sporija, ali pred kraj je bilo toliko emocija, uzbuđenja i ljutnje. Mislim da je sjajno prikazana cela problematika miraza i koliko siromaštvo može da izazove najgore u ljudima. Prevešću vam ovo jednom obećavam!

[Paradoxe · Rating 3 out of 5]

Πρώτα απ' όλα θεωρώ άθλο ότι εισχώρησα στους ιδιωματισμούς του συγγραφέα, το οποίο ωστόσο ούτε πρόσθεσε ούτε αφαίρεσε κάτι απ' την αξία του βιβλίου. Κυρίως γιατί ο συγγραφέας παίζει με τον ιδιωματισμό, όσο και με τη δημοτική και την καθαρεύουσα, δημιουργώντας ένα κράμα προσωπικό που δεν είναι απορριπτέο, απαραίτητα.

Γνώρισμα του καλού αυτού βιβλίου είναι πως καταφέρνει ο συγγραφέας να γίνει αρεστός κι αποδεκτός για τις προθέσεις και τις απόψεις του, χωρίς όμως να τις ανακοινώνει, παίρνοντας φανερή θέση. Αποσκοπεί σε όχι ένα, αλλά πολλαπλά κοινωνικά σχόλια, χρησιμοποιώντας αδύναμους χαρακτήρες και καθαρή υπεραπλουστευμένη πλοκή.

Κάνει όμως ένα λάθος. Απαξιεί να δώσει βάθος στους χαρακτήρες ακριβώς επειδή είναι αδύναμοι ως και ανώριμοι.

Χαρακτήρισα το βιβλίο καλό όμως για τον εξής λόγο: το ισοζύγιο, δηλαδή εκτίμησα το συγγραφέα και όσα προσπαθεί να πει, αλλά εκνευρίστηκα πολύ και πολλές φορές με τους χαρακτήρες, την πλοκή και τις καταστάσεις, χαρακτηριστικές της εποχής του στο μεγαλύτερο μέρος και άλλες λιγότερο εντοπισμένες στον τόπο, στην κοινωνία ή στο χρόνο. Παράλληλα βέβαια, το βιβλίο δείχνει την ηλικία του.

Το πρόσωπο του έρωτα, ο οικογενειακός εκβιασμός, ο κοινωνικός εκβιασμός, οι μονοσήμαντες τιμή και υπόληψη, η αξία του χρήματος, το πάντα παρόν μάτι, ανοιχτό για να καταδικάζει, κλειστό για τις αφέσεις, το ρουσφέτι, η παραοικονομία και οι φόροι, η αντίληψη πως η γυναίκα πρέπει να κάθεται σπίτι, το γενικότερο πλαίσιο του τι θα πει ο κόσμος, η πρώτη έδρα δίνεται στο γάμο, είναι ο προορισμός και άρα επιτρέπεται ακόμη και ''στο σπίτι τες δουλειές της Ρηνιώς τες έκανε τώρα η δεύτερη θυγατέρα που γι' αυτό την είχε βγάλει απ' το σκολείο'', η κορύφωση έρχεται σαν αποτέλεσμα μιας δημόσιας δίκης που απειλεί ηθικά μόνο εκείνον που έχει καταφέρει στη ζωή να βγάλει μερικά τάλαρα με προσωπική δουλειά, με οικονομίες, με επενδύσεις ειδικά όταν είναι γυναίκα και βλέπει πως το μέλλον της κόρης της είναι κολλημένο και εξαρτώμενο απ'την κοινωνική συνθήκη και αποδίδεται τελικά μόνο με εργαλείο την ηχηρή συμπάθεια του κόσμου και ποιό όπλο έχει ο άνθρωπος αυτός του οποίου η θέση στην κοινωνία είναι ο παραπάνω, ένα ισχυρό έρμαιο, ψηλό - ευθυτενές κι ωστόσο ζαρωμένο; Το έγκλημα. Ο αναβρασμός που τελικά ανοίγει τα μάτια όσων θέλουν να δουν.

Αυτό είναι το βιβλίο. Σε κάποια θέματα τα καταφέρνει υπέροχα, σε άλλα λιγότερο. Κοιτάει όμως περήφανα την εποχή του και την εποχή μας και μόνο ο τόνος της πλοκής, είναι απλοϊκός.

[Vassilis MJ · Rating 4 out of 5]

Είτε το αντιμετωπίσει κανείς ως μεγάλο διήγημα, είτε ως μικρή νουβέλα, Ο Θεοτόκης, εκ των πρώτων δημοτικιστών πεζογράφων και ιδρυτής κατά πολλούς του κοινωνιστικού μυθιστορήματος στην Ελλάδα, καταφέρνει να υπερβεί τα στεγανά αυτού του τίτλου και να αποδώσει ένα μεστό, καλογραμμένο κοινωνικό ρομάντσο, με (υπόρρητες) πολιτικές και ηθογραφικές προεκτάσεις.

Το σκηνικό είναι η Κέρκυρα των αρχών του 20ου αιώνα και το υλικό τις αφήγησης προέρχεται από το αναχρονιστικό έθιμο της προίκας και το χρήμα, τα «τάλαρα» τα οποία είναι απαραίτητα? για να τροφοδοτούν τη φλόγα της αγάπης σε μια ανδροκρατούμενη και συντηρητική κοινωνία. Η γυναικεία χειραφέτηση, η κοινωνική διαστρωμάτωση και το λαθρεμπόριο ως μέσο πολιτικής χειραγώγηση, χρησιμοποιούνται (στις σωστές δόσεις) για να σφίξουν τους αρμούς της αφήγησης.

Ο Θεοτόκης δε φημίζεται για την καλλιέπεια των εκφραστικών σχημάτων, ούτε και για το απύθμενο ηθογραφικό βάθος ενός Παπαδιαμάντη. Διδάσκει όμως το πώς μέσα από λίγες σελίδες (περίπου 100) μπορείς να χαρίσεις αναγνωστική τέρψη με πειστικούς, ολοζώντανους χαρακτήρες και ρέουσα πλοκή χωρίς σκαμπανεβάσματα. Η ιδιόλεκτός του ίσως δυσκολέψει τους νεότερους αναγνώστες (υπάρχει βέβαια και υποβοηθητικό γλωσσάρι), αλλά το συγκείμενο βοηθά πάρα πολύ ώστε οι άγνωστοι όροι της νησιωτικής και ναυτικής αργκό να γίνονται κατανοητοί και να νοστιμίζουν την αφήγηση.

Ο παντογνώστης αφηγητής δεν υποβαθμίζει καθόλου το αναγνωστικό ενδιαφέρον, αφού, ακόμη και όταν η μηδενική εστίαση προοικονομεί την εξέλιξη της υπόθεσης, η στρωτή και ζωντανή γραφίδα σε παρακινεί να διαβάσεις το βιβλίο μονορούφι. Στοιχεία από αρχαιοελληνικές τραγωδίες είναι παρόντα και εδώ, κυρίως στη βάση της αντιστικτικής παρουσίασης των χαρακτήρων που υποτάσσονται στη μοίρα, απέναντι σε όσους την καθορίζουν οι ίδιοι.

Ενδιαφέρον θα είχε κατά τη γνώμη μου μια συγκριτική μελέτη των 4 βασικών πρωταγωνιστών (πατέρας, μητέρα, ερωτευμένο ζευγάρι), με τους αντίστοιχους στην «Ευγενία Γκραντέ» του Μπαλζάκ. Τέλος, για περαιτέρω αναδιφήσεις, κυκλοφορεί μία πολύ αξιόλογη μελέτη της καθηγήτριας Έρης Σταυροπούλου. Ενδιαφέρον και το επίμετρο των εκδόσεων «Νεφέλη».

[Ian D · Rating 4 out of 5]

Είμαι δουλεύτρα· ποιόνε έχω ανάγκη;

Αν και γράφτηκε το 1912, θα μπορούσε κάλλιστα να έχει γραφτεί χτες (με μικρές διορθώσεις έστω). Φεμινισμός, γυναικεία ενδυνάμωση και ένας κόσμος που εξακολουθεί να υπολειτουργεί κάτω από το βάρος της πατριαρχίας. Όμως το βιβλίο δεν σταματά εκεί. Αποτυπώνει με ακρίβεια σχεδόν χειρουργική το ελληνικό διαχρονικό τρίπτυχο: διαφθορά, πελατειακό σύστημα, ρουσφέτια. Πανταχού παρούσα η μικροαστική, μίζερη θεώρηση της ζωής, αυτή που ψιθυρίζει Μην ταράζεις τα νερά αλλά πάντα βρίσκει τρόπο να σε πνίξει.

Η γυναικεία φωνή εδώ δεν ζητά μόνο χώρο. Τον διεκδικεί και εντέλει τον κερδίζει, πληρώνοντας όμως ένα τίμημα δυσβάσταχτα ακριβό.
Ένα έργο βαθιά πολιτικό, κοινωνικό, και ταυτόχρονα σπαρακτικά επίκαιρο.

Το μόνο που αλλάζει είναι τα πρόσωπα. Οι ρόλοι και οι μηχανισμοί αν και δε μένουν ακριβώς οι ίδιοι, φαίνεται να έχουν εξελιχθεί ελάχιστα και οπωσδήποτε πολύ λιγότερο απ' όσο θα θέλαμε.

[Paola · Rating 5 out of 5]

Ζηλεύω όποιον το διαβάζει για πρώτη φορά και θα αισθανθεί τα πρωτόγνωρα συναισθήματα που δημιουργεί αυτό το βιβλίο. Δεν υπάρχει χαρακτήρας που να μην μου αποτυπώθηκε σαν αρχέτυπο για όλα τα βιβλία που διάβασα μετέπειτα. Δεν αναφέρομαι καν στην εξαιρετική ανθρωπογραφία, την κοινωνική ακτινογραφία, τα σοσιαλιστικά ιδεώδη, γιατί υπάρχουν εκτενείς μελέτες από φιλολόγους που αναλύουν εξαίσια αυτές τις πτυχές του έργου. Θα πω μόνο για την απίστευτη τόλμη του συγγραφέα να αναδείξει μία έφηβη αμόρφωτη κοπελίτσα της επαρχίας σε σύμβολο αξιοπρέπειας και χειραφέτησης. Ένα αριστούργημα.

[Ρένα Λούνα · Rating 5 out of 5]

"Δουλευτάδες είμαστε, ποιόνε έχουμε ανάγκη;"

Εκτενές διήγημα ή νουβέλα, δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1912, σοσιαλιστικό και φεμινιστικό.

Ενώ χαρακτηρίζεται ως κοινωνική ρομαντική ιστορία, νομίζω πως το πολιτικό ζήτημα του φύλου είναι η κεντρική ιδέα. Αχ πόσο μεγάλωσε η Ρήνη μέσα σε λίγες σελίδες! Τιμή μου να μοιραζόμαστε το ίδιο όνομα.

Πολύ ενδιαφέρουσα η Κέρκυρα των αρχών του 20ου αιώνα. Οι ήρωες ολοζώντανοι και ευτυχώς ανέπτυξε κυρίως την σιόρα Επιστήμη, την Ρήνη και τον Ανδρέα – οι υπόλοιποι είναι βοηθητικές φιγούρες – τόσο ο πατέρας της Ρήνης, όσο και ο Σπύρος, ο θείος του Ανδρέα.
Η ιδιαίτερη γλώσσα της εποχής, πόσο μάλλον το κερκυραϊκό ιδίωμα, καταλαβαίνω πως μπορούν να εξαντλήσουν κάποιον σήμερα, κι εγώ στην αρχή κλωτσούσα σε κάθε σελίδα αλλά άπαξ και τη συνηθίσει κανείς, νομίζω περισσότερο προσθέτει στο κλίμα, παρά αφαιρεί στην κατανόηση.
Το κεντρικό θέμα της αφήγησης αφορά την προίκα, τα λεγόμενα τάλαρα που θα πάρει όποιος φορτωθεί τη Ρήνη, η οποία υφαίνεται ως ζεστή, έξυπνη, ��μορφη και δουλευταρού. Οι πρώτες μου σκέψεις ήταν πως η Σιόρα Επιστήμη δεν είναι παρά ο τσιγγούνης πατέρας της Ευγενίας Γκραντέ, αλλά με μεγάλη έκπληξη είδα να σχηματίζεται μια χειραφετημένη μάνα πο�� δουλεύει ολημερίς στο εργοστάσιο, μεγαλώνει μόνη της τα παιδιά της, ενώ παρασιτεί δίπλα της ο μεθύστακας σύζυγος, περισσότερο βάρος, παρά σύμμαχος στα δεινά της ζωής. Η Ρήνη παίρνει μαθήματα για την αγάπη, την εκμετάλλευση και τη χειραφέτηση, ταχύρρυθμα και πολύτιμα.

Διαβάζω το ενδιαφέρον επίμετρο της Έρης Σταυροπούλου και ανάμεσα σε άλλα, μαθαίνω πως ο Θεοτόκης ίσως να επιθυμούσε να εμπνεύσει την Ειρήνη Δεντρινού «με θαυμασμό και άπειρη φιλία», να πάρει τις καταστάσεις στα χέρια της. Ενδιαφέρον δεν είναι, πως οι λογοτεχνικοί έρωτες κάνουν κύκλους;

[sophia · Rating 3 out of 5]

η ρήνη είναι φέμινιστ ικον

[Milica]

Cena časti me je potpuno oduševila! Toliko snažna, iskrena i emotivna priča o ljubavi koja se bori protiv društvenih pravila i materijalnih interesa. Teotokis neverovatno realno prikazuje život na Krfu, likove koji dišu i pate, i taj večiti sukob između srca i onoga što „društvo očekuje“. Stil mu je jednostavan, ali svaka rečenica pogađa pravo u emociju. Knjiga me je držala do poslednje stranice, pročitala sam je u jednom dahu, a ostavila me u razmišljanju o tome koliko je ljubav zapravo vredna — i koliko nas čast zaista košta.
Moja velika preporuka!

[Labis · Rating 4 out of 5]

"(Αν) Δουλευτάδες είμαστε, ποιόνε έχουμε ανάγκη;"

[Mihailo Duric · Rating 4 out of 5]

Svako ima svoj odgovor na pitanje koliko košta čast. U ovoj knjizi dobićemo unikatan odgovor. Kroz vrtlog emocija, ljubavi i besa, dobićemo pogled u jednu borbu žene koja traži svoje mesto u svetu.

[Diamantis · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο “Η Τιμή και το Χρήμα” του Κωνσταντίνου Θεοτόκη αποτελεί ένα σπουδαίο έργο ηθογραφίας, που καταφέρνει να αποτυπώσει με μοναδικό τρόπο την κοινωνική πραγματικότητα της εποχής του. Μέσα από τις ζωές των χαρακτήρων του, αναδεικνύονται οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις ανάμεσα στις αξίες της τιμής και της αρετής από τη μια, και της πίεσης για οικονομική επιτυχία από την άλλη.

Ο Θεοτόκης σκιαγραφεί με ακρίβεια τη νοοτροπία της εποχής του, όπου η θέση του ατόμου στην κοινωνία οριζόταν σε μεγάλο βαθμό από τα οικονομικά δεδομένα. Η σύγκρουση του έρωτα με το χρέος και τη φτώχεια γίνεται καθρέφτης των ηθικών διλημμάτων που αντιμετώπιζαν τα άτομα στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.

Το έργο αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την κατανόηση των κοινωνικών δομών και των αντιλήψεων της εποχής, ειδικά σε θέματα όπως η προίκα, οι οικογενειακοί δεσμοί και η κοινωνική κινητικότητα. Παράλληλα, ο Θεοτόκης με τον ρεαλισμό του και την ανθρωποκεντρική ματιά του δίνει στο βιβλίο μια διαχρονική αξία, κάνοντάς το όχι μόνο κριτική της εποχής του, αλλά και μια υπενθύμιση των συνεπειών που έχει η απληστία και η κοινωνική αδικία στις ζωές των ανθρώπων.

[thefogweaver · Rating 4 out of 5]

Odlicno poentirana, mada je stil mogao biti ugladjeniji.

[Jelena · Rating 5 out of 5]

Divna priča koja je uspela što mnoge nisu - da u stotinu stranica probudi u meni mnogo osećanja i to suprotnih, od nežnosti i uzbudjenja zbog opisa i očekivanja ljubavi, do tuge, ljutnje i besa zbog postupaka jednog slabog muškarca, te na samom kraju osećaja olakšanja i ponosa.

Naziv novele je Cena časti, ali podnaslov mislim da bi mogao biti "Prokleti bili taliri!"

Više ću pisati u osvrtu na instagramu ❤️

[Vasilis Kalandaridis · Rating 5 out of 5]

Αισθάνομαι τυχερός που έστω και στα πενηνταφευγα μου έμαθα για τα βιβλία του Θεοτόκη,ο τύπος γράφει υπέροχα,ωμά,σκληρά.Κι όσο σκέφτεσαι ότι όλα αυτά τα έγραψε 100 χρόνια πριν είναι να σε πιάνει ζαλάδα.

[Milan Trpkovic · Rating 5 out of 5]

Ne toliko bogata po broju strana, ali bogata opisom ostrvskog života i društa s početka prošlog veka. Cena časti nas vodi na Krf i otvara nam brojna socijalna pitanja i dileme dveju porodica i ljubavne jadi dvoje mladih.

Uskoro opširnije.

[Yamaguchi · Rating 4 out of 5]

I'm trying to broaden the spectrum of books I read and even though Greek classes is not really new to me, it had been a long time since I last read one.

I am definitely the type who prefers longer books, not just because I love getting lost in a new world, but also because I think it takes great skill to create fully shaped characters in such a short amount of space. Not impossible, but definitely much much harder.

And unfortunately, I feel like this book didn't change my mind on this. However, I did appreciate its simplicity and the overall message. I loved that the author didn't try to shove his opinion down your throat. He just presented a series of events and let the reader make up his/her own mind on some definitely not so easy concepts as honour, family, money and societal norms.

[Margaret · Rating 5 out of 5]

Όχι πεντε αστεράκια! ΕΞΙ *

[Marija · Rating 5 out of 5]

Odlicna knjiga koja se brzo cita i koja je nama sa Balkana izuzetno bliska. Sve pohvale prevoditeljki!

[luv · Rating 5 out of 5]

Poly atmosfairiko, se taksidevei se mia alli nootropia, se mia alli epoxh

[Μιχάλης Παπαχατζάκης · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετικό! Καυστικότατο! Αληθινό και ζωντανό. Όταν μιλάμε για ελληνική λογοτεχνία δεν γίνεται να μην τοποθετούνται σε περίοπτη θέση τέτοια πεζογραφήματα. Έτσι πιστεύω. Το βιβλίο "Η Τιμή και το Χρήμα", του Κωνσταντίνου Θεοτόκη (1914) έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
-Είναι γραμμένο στη δημοτική, στη γλώσσα του λαού (και μάλιστα στο κερκυραϊκό ιδίωμα) και όχι του κράτους τότε. Είναι γραμμένο έτσι που να ρέει αδιάκοπα και συνεχόμενα, χωρίς επιτηδευμένες λέξεις και επιτηδευμένη σύνταξη και σχηματισμό προτάσεων.
-Είναι σοσιαλίζον πεζογράφημα, νουβέλα για την ακρίβεια.
-Καυτηριάζει τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία της Κέρκυρας των αρχών του αιώνα, το θεσμό της προίκας. Μιλάει για τη γυναίκα που γεννήθηκε να υπηρετεί. Τη γυναίκα-εμπόρευμα. Πρωταγωνίστρια όμως είναι μια γυναίκα με όνομα που ο Θεοτόκης θεωρώ δεν διάλεξε καθόλου τυχαία, η Σιόρα Επιστήμη, που τα κάνει όλα: δουλεύει σε εργοστάσιο, κρατάει το σπίτι, νταντεύει τον μεθύστακα άντρα της, προικίζει την κόρη της. Μια γυναίκα δηλαδή χειραφετημένη, που οι δομές της κοινωνίας την κρατάνε σε υποδεέστερη θέση. Είναι όμως η ικανότερη όλων!

[ιφιγένεια παπούλη · Rating 3 out of 5]

[μια ολοκληρωμένη, πυκνή ανάγνωση για τη σχολή, μετά από την αποσπασματική και σχολική της δευτέρας λυκείου]

όχι ο αγαπημένος μου τύπος αναγνώσματος. ωστόσο, είχε ενδιαφέρον να το διαβάζω πάλι, αναζητώντας συγκεκριμένα πράγματα και διατυπώνοντας νέα ερωτήματα. σε κάποια σημεία - ναι, ειδικά στο τέλος -καταφέρνει εντελώς να σε συγκινεί, σε άλλα όχι και τόσο. ωραίες οι σκηνές του πλήθους, η ξενάγηση στη φτωχή γειτονιά της κέρκυρας (πεζογραφία της εντοπιότητας, λένε οι φιλόλογοι), το μοτίβο των βλεμμάτων και το milieu που υπάρχει, αόρατο και παντοδύναμο, συνεχώς, σχεδόν σαν ξεχωριστή φιγούρα, πλάι στη σιόρα επιστήμη, στη ρήνη, στον ανδρέα ξη.

*το φαντάζομαι να διδάσκεται πετυχημένα στις σχολικές τάξεις με τα παιδιά να αναλαμβάνουν από έναν χαρακτήρα και να το διαβάζουν δυνατά. η αφηγηματική του απλότητα προσφέρεται και ζωντανεύει πολύ ουσιαστικά με αυτόν τον τρόπο.

[Ephie · Rating 5 out of 5]

I will write my review in English even though I read the book in Greek, in case non-Greek speakers are thinking about reading it (all the other reviews on Goodreads are currently in Greek).

I struggled with the language in the beginning as the story is written in an island dialect.

This is a very interesting book to read for anyone who would like to become familiar with the issue of dowry for a girl to get married in Greece. The story is also well-written and unfolds at a good pace; I found myself getting stressed and angry reading it and looked forward to finishing work to pick it up and find out what happens next! The ending was a big surprise...

I would give this book 4.5 stars overall, but recommend people read it.

[Yannis · Rating 5 out of 5]

Η γραφή του Θεοτόκη και σε αυτην την ηθογραφική νουβέλα ειναι άμεση, ρευστή και γεμάτη ρεαλισμό. Παρά την αγάπη του για τη Ρήνη ο Ανδρέας, αναλογιζόμενος τις οικονομικές δυσχέρειες της κάποτε πλουσιας οικογένειας του, αναγκάζεται να ζητήσει απο την μεροκαματιάρα μητέρα της μια προίκα πολύ μεγαλύτερη από αυτή που τους αναλογεί.
Με αυτήν την αφορμή ξετυλίγεται όχι μόνο η ιστορία που περιγράφει την δραματική θέση της γυναίκας στην επαρχία των αρχών του περασμένου αιώνα, αλλά και ένα πλήθος από αξιομνημόνευτους χαρακτήρες και κοινωνικά σχόλια.
Η γλώσσα είναι ζωντανή και φροντισμένη, ο ρυθμός προσεγμένος και γρήγορος.
Η συγκριτική ανάλυση της Έρης Σταυροπούλου που έχει προστεθεί στην έκδοση μετά τη νουβέλα και εστιάζει στους γυναικείους χαρακτήρες και τη χειραφέτησή τους στο έργο του Θεοτοκά, είναι εξίσου ενδιαφέρουσα και αποκαλυπτική ως προς την προοδευτικότητα του συγγραφέα και του έργου του.

[Ifigenia · Rating 4 out of 5]

Φοβερό βιβλίο για την εποχή του και δυστυχώς παραμένει άκρως διαχρονικό. Οι χαρακτήρες της Ρήνης και της κα.Τρινκούλαινας θα μου μείνουν αξέχαστοι με τον δυναμισμό, την αξιοπρέπεια και την καλοσύνη τους! Ακόμη και ο πατέρας της Ρήνης στο τέλος του βιβλίου αναδείχθηκε για εμένα ως χαρακτήρας. Ο Ανδρέας μου έσπασε τα νεύρα αλλά ήπια μέλι με το τέλος!

[DESPINA · Rating 3 out of 5]

2,5⭐️

[viv.liophile · Rating 5 out of 5]

Ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης γεννήθηκε στη Κέρκυρα το 1872 και θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς.

Η τιμή και το χρήμα δημοσιεύθηκε το 1912 και πρόκειται για μια νουβέλα η οποία με φόντο το ειδύλλιο της Ρήνης και του Αντρέα θίγει πολλά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα της τοτε εποχής.

Η ιστορία διαδραματίζεται στη Κέρκυρα, στο Μαντούκι, μια κλειστή κοινωνία όπου για να παντρευτεί ένα ζευγάρι θα πρέπει η οικογένεια της νύφης να δώσει την ανάλογη προίκα. Υπεύθυνη για την προίκα της Ρήνης είναι η μητέρα της η κυρά Επιστήμη η οποία μόνη της προσπαθεί να βγάλει πέρα όλη την οικογένεια. Από την άλλη ο Αντρέας βασίζεται στην κυβέρνηση και την επανεκλογή της η οποία θα ευνοήσει την παράνομη διανομή προϊόντων με την οποία ασχολείται. Ωστόσο, θα έρθουν τα άνω κάτω στις ζωές όλων.

Ο Θεοτόκης ως υποστηρικτής της δημοτικής χρησιμοποιεί στο σύγγραμμα του την κερκυραϊκή διάλεκτο.

Η κυρά Επιστήμη εμφανίζεται ως μια γυναίκα δυναμική που στους ώμους της στηρίζεται όλη η οικογένεια αφού ο άντρας της είναι αλκοολικός. Ωστόσο, γέννημα θρέμμα και αυτή μια κλειστής κοινωνίας την βλέπουμε να έχει διάφορες προκαταλήψεις και φόβους. Στο τέλος την αγάπησα διότι παρόλα τα δεινά στάθηκε δίπλα στη κόρη της Ρήνη και της θυμησε ότι θα είναι πάντα δίπλα της.

Από την άλλη βλέπουμε την Ρήνη να μεταμορφώνεται από ένα αθώο κορίτσι σε μια δυναμική γυναίκα που παίρνει στα χέρια της τη ζωή της, δεν την νοιάζει τι θα πει ο κόσμος και κυνηγάει τα όνειρα της.

Τέλος, ο Αντρέας όπως και ο θείος τους 'μπαρμπας' όπως αναφέρεται στο βιβλίο είναι δύο χαρακτήρες που δεν συμπάθησα από την αρχή. Φιλοχρηματοι, καιροσκόποι νοιάζονται για τον εαυτό τους. Τον Αντρέα θα τον χαρακτήριζα ως έναν αδύναμο χαρακτήρα που χάνει τον εαυτό του με αποτέλεσμα να διώχνει μακρυά όσους τον αγαπούν και να κυνηγά τα 'τάλαρα'.

95 σελίδες γεμάτες νόημα και συναίσθημα. Χαρακτήρες πλήρως σκιαγραφημενοι και λόγος γεμάτος. Σας το προτείνω.

[Louiza · Rating 5 out of 5]

Honor and Money by Konstantinos Theotokis published in 1914. A great book, a novella I would say at just 124 pages, about the times when families had to give dowry to the man who would marry their daughters.

It was more of a business sale contract than a marriage and it had dire consequences for the girl and often for her whole family also.

Honor and Money is a short book, but its characters carry on their shoulders the heavy social problems of the time period it represents.
It is thought-provoking with a powerful ending that even if you saw it coming you would be glad to have been right.

I had never read this before, and I feel fortunate to have been able to listen to the Greek audiobook as it is nearly impossible to find Greek books in their physical form here in the U.S.A.

[Drak · Rating 3 out of 5]

Σύντομο και από μια άλλην εποχή, αλλά γεμάτο με νοήματα που αντανακλούν και συμπεριφορές του σήμερα. Όπως όταν γεύεσαι ένα παραδοσιακό φαγητό δοσμένο επιτυχώς μεσα από μια σύγχρονη γαστρονομική προσέγγιση, έτσι και το ανάγνωσμα αυτό σε κάνει να νιώθεις σύνεγγυς με τα τεκταινόμενα μιας άλλης εποχής και να τα αφουγκράζεσαι στις σύγχρονες διαφορετικές εκφάνσεις τους. Σαφώς τα πράγματα έχουν αλλάξει αλλα αυτό που εμεινε αναλλοίωτο και ισως επιδεινώθηκε είναι εκεί ακριβως που ο κεντρικός ήρωας νιώθει πάλι αγάπη για τον κόσμο τη στιγμή που σκέφτεται ότι θα γίνει πλούσιος και πάλι. Ποσό λάθος τότε ποσό περισσότερο σήμερα.

[Anisa · Rating 4 out of 5]

Αν και δύσκολο στην ανάγνωση λόγω της κερκυραϊκής διαλέκτου, το διήγημα είχε αρκετό ενδιαφέρον. Μου άρεσαν οι χαρακτήρες του, συμπασχήσα με τους Τρίνκουλους και μίσησα τελείως τον Αντρέα. Εκτός αυτού θίγει θέματα της τότε εποχής όπως την προίκα, τη τιμή και γενικά τα τυπικά στερεότυπα των τότε γυναικών. Όμως έχουμε την επαναστατική Ρήνη, η οποία αν και η μοίρα δεν της φέρθηκε καλά αποφασίζει να σταθεί στα δικά της πόδια. Ένα ωραίο διήγημα το οποίο ανακάλυψα στο μάθημα της Λογοτεχνίας και μου προκάλεσε το ενδιαφέρον.

[Linda · Rating 4 out of 5]

Excellent as Greek reading practice. In terms of actual content (and of course reminding myself of the time period when it was written), my only response is a huge eyeroll and this: