Atatürk'ü Anlamak ve Tamamlamak

by Cavit Orhan Tütengil

“Tütengil bir bilim adamı, bir toplumbilimci ve bir yazardı. Ülkemizin yaşadığı toplumsal değişimi anlamak, sorunlara çözüm önermek onun en önemli özelliklerinden biriydi. Tütengil 58 yaşında öldürüldüğünde, geride çok sayıda araştırma ve yapıt bıraktı.
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’nın, listesine Cavit Orhan Tütengil çapında bir düşünürü alması pek isabetlidir. Yayını, onun Atatürk’ü Anlamak ve Tamamlamak’ıyla başlatmak ise daha da yerindedir. Eser Tütengil’in 1953 yılından başlayarak Atatürk ve Cumhuriyet Türkiyesi üzerine yazıp yayınladığı makalelerle yanıtları ve onlara eklenen belgesel yazıları kapsıyor.
Bunu yaparken, yazar, okuyucuların karşısına bir kez daha ve topluca çıkmak istiyor: ‘Atatürk’ü Anlamak’, Atatürkçü düşünceyi canlı tutmanın ilk basamağı; ‘Atatürk’ü Tamamlamak’ ise Atatürkçü eylemi geliştirmenin ilk koşuludur. Şöyle diyor düşünürümüz: ‘Düşünce-eylem bütünlüğü içinde ele alınıp değerlendirilmedikçe, Atatürk’ün yüklendiği mission’un ulusal ve evrensel tarih sahnesindeki yeri açıklıkla belirlenemez”.”
Server Tanilli

Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil, 1921 yılında İçel’in Tarsus ilçesinde doğdu. Haydarpaşa Lisesi’nden sonra 1944 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nü bitirdi. 1944-1953 yılları arasında Antalya ve Diyarbakır Liselerinde felsefe, Kepirtepe ve Aksu Köy Enstitülerinde meslek dersi öğretmenliği yaptı. Tütengil 1950-51 yılları arasında Fransa’da doktorasını tamamladı. Doktora konusu da olan Montesquieu’nün Siyasi ve İktisadi Fikirleri adlı kitabı 1957 yılında Türk Dil Kurumu’nun bilim ödülünü kazandı.
1953’de İktisat Fakültesi’ni de bitiren Tütengil 1960 yılında İçtimai ve İktisadi Bakımdan Türkiye’nin Karayolları adlı çalışmasıyla doçent oldu. 1962-63 öğretim yılında İngiltere’de British Museum’da çalışmalar yaptı, İngiliz yaşamını tanıma olanağı buldu. 1970 yılında ise profesör oldu.
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Sosyoloji Enstitüsü Başkanı olan Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil, 7 Aralık 1979 sabahı, üniversiteye gitmek için otobüs durağında beklerken karanlık güçlerce katledildi.
Geride Azgelişmenin Sosyolojisi, 100 Soruda Kırsal Türkiye’nin Yapısı ve Sorunları, İngiltere’de Türk Gazeteciliği ve Türkçe Basın, Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Metod, vd. gibi pek çok önemli eser bıraktı.

155 pages, Paperback

First published November 1, 1998

About the author

Cavit Orhan Tütengil (d. 1921 Tarsus, ö. 7 Aralık 1979 İstanbul) Türk akademisyen.

İlk ve ortaokulu Tarsus'da bitirdi. Lise eğitimini 1940 yılında İstanbul Haydarpaşa Lisesi'nde tamamladı. 1944 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünden mezun oldu. 1944-53 arasında Antalya ve Diyarbakır liselerinde Felsefe Grubu Dersleri öğretmenliği yaptı. Kepirtepe ve Aksu Köy Enstitülerinde çalıştı. MEB tarafından iki yıllığına incelemelerde bulunmak üzere İngiltere'ye gönderildi. 1953 yılında Sosyoloji asistanı olarak İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde akademik yaşamına başladı. Doktorasını "Montesquieu Siyasi ve İktisadi Düşünceleri" üzerine yaptı. 1960 yılında doçent oldu. 7 Aralık 1979 tarihinde evinden üniversiteye giderken silahlı saldırıya uğradı ve öldürüldü.

Temel ilgi alanı "Gelişme Sosyolojisi" idi. Tütengil'e göre, Türkiye, bir geçiş ülkesidir. Bu geçişte pusula ise Atatürk'ün düşünceleridir. Atatürk'ün gençlere öğütleri arasında yer alan "benim yapmak istediklerimi tamamlayınız" sözü onun için özel bir yere sahip olmuştur. 10 yıla varan öğretmenliği sırasında, eğitim sorunlarına sadece kuramsal değil, pratik düzeyde de öneriler getirmiştir. Tütengil, yıllarca Cumhuriyet Gazetesi'nde denemeler yazmıştır.

He was born in Sebil, a village of Tarsus, in Mersin province of Turkey. Following his primary education in his hometown, he attended Haydarpaşa High school in Istanbul finishing in 1940. Tütengil studied philosophy at Istanbul University and graduated with a degree in 1944.

Between 1944 and 1953, Tütengil served as a high school teacher for philosophy in Antalya and Diyarbakır, and worked in village institutes as well.

In 1953, Cavit Orhan Tütengil started his academic career by entering Faculty of Economics at Istanbul University as an assistant for sociology. He conducted his Ph.D. research on "Political and Economic Opinions of Montesquieu", which won him the 1957 Science Award of the Turkish Language Association. He became an associate professor in 1960, and from 1970 on, he served as professor. In 1962, the Turkish Ministry of National Education sent him to England for two years.

He was one of the most original Turkish sociologists. His basic field of interest focused on development sociology. To his opinion, Turkey is a transition country and the compass should be Atatürk's thoughts. Having excellent command of Turkish language, he wrote his Kemalist opinions in his column in the leftist newspaper Cumhuriyet for many years.

Cavit Orhan Tütengil was murdered early in the morning on December 7, 1979 on the way to university at a city bus stop in Levent, Istanbul. The four assassins gunned him down in crossfire and left a notice signed "Anti Terör Birliği" (Anti Terror Unit) at the crime scene.[1] The assassination remained unsolved.

Cavit Orhan Tütengil (1921–1979) was a Turkish sociologist, writer and columnist, who was murdered by civil fascists.