Eldorado : werkelijkheid en droom

by Robert Lemm

160 pages, Unknown Binding

First published January 1, 1996

Reviews

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

De Nederlander Robert Lemm (°1945) bouwde zich een goede reputatie op als vertaler van Spaanse en Latijns-Amerikaanse literatuur en schreef zelf ook een aantal documentaire en essayistische werken die betrekking hebben op die leefwereld. Dit boekje is nogal hybride. Het begint met een kleurrijke beschrijving van de kolonisatie van Midden-en Zuid-Amerika door Spaanse kolonisatoren. Lemm zoomt vooral in op de overtrokken materiële en spirituele verwachtingen. Hij beschrijft de goudkoorts die in de 16de eeuw tot de meest beestachtige toestanden leidde, de spirituele koorts die katholieke missionarissen aanzette om een paradijs op aarde te stichten (de ‘reducciones’ van de Jezuieten), tot en met de Verlichtingsutopieën die ook de Latijns-Amerikaanse revolutionairen van de 19de en 20ste eeuw bezielden.

“El Dorado” blijkt oorspronkelijk te slaan op de mythe van een vergulde man, ergens in het Amazonewoud, waar tientallen jaren vruchteloos naar gezocht is, waarbij het door de Spaanse kolonisatoren ook de naam van een concreet omschreven gebied werd (ongeveer overeenkomend met het huidige Trinidad en Guyana).

Lemm verbindt de koortsige zoektocht naar eldorado met oude Griekse utopieën, christelijke eschatologie en seculiere Verlichtingsidealen. Hij trekt de spanning tussen utopie en realiteit almaar verder door, tot de Latijns-Amerikaanse literatuur van eind twintigste eeuw. Zijn betoog wordt almaar wranger, om te eindigen met de cynische vaststelling: “Eldorado is een illusie”. Interessant, erudiet en onthutsend, maar het boekje mist lijn, en het lijdt nogal aan overdaad, want Lemm slaat de lezer gewoon weg plat met grote en kleine weetjes.