Σαλονικάι, δηλαδή Σαλονικιός

by Αλμπέρτος Ναρ

15 διηγήματα - μαρτυρίες σαν αυτά που σου διηγείται ο πατέρας σου για να συμπληρώσεις κάποια κενά, σαν ένα παλιό οικογενειακό φωτογραφικό άλμπουμ, σαν ξεθαμμένες καρτ - ποστάλ από το πατάρι. Μέσα για να περισυλλέξεις τα θραύσματα, για να ξαναχτίσεις τους ανθρώπους που σε σημάδεψαν...

185 pages, Paperback

First published January 1, 1999

About the author

Ο Αλμπέρτος Ναρ (1947-2005) γεννήθηκε τη Θεσσαλονίκη όπου πέρασε όλη τη ζωή του, γιός σεφαραδιτών Εβραίων, επιζώντων του Ολοκαυτώματος.

Παρακολούθησε μαθήματα στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ και εργάστηκε ως γραμματέας της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης. Διηύθυνε το Κέντρο Ιστορικών Μελετών Εβραϊσμού Θεσσαλονίκης και ήταν μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του Κέντρου Ιστορίας του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1985 με το βιβλίο "Οι συναγωγές της Θεσσαλονίκης. Τα τραγούδια μας", με πρόλογο του Γιώργου Ιωάννου. Τις μελέτες λαογραφικού και όχι μόνο ενδιαφέροντος, με τις οποίες επιχειρεί να φωτίσει το χαρακτήρα της Εβραϊκής κοινότητας στην ιστορική διαδρομή της, τις συνέχισε ο Ναρ και μετά το 1985, συγκεντρώνοντας το σύνολο της δουλειάς του στο βιβλίο "Κειμένη επί ακτής θαλάσσης" (1997). Αναφορά πρέπει οπωσδήποτε να γίνει και στο βιβλίο "Προφορικές μαρτυρίες Εβραίων της Θεσσαλονίκης για το Ολοκαύτωμα" (1998), που κυκλοφόρησε μαζί με την Έρικα Κούνιο Αμαρίλιο. Ως πεζογράφος εμφανίστηκε επίσης το 1985 με διήγημα από το περιοδικό "Το δέντρο", αλλά συνεργάστηκε στενά και με τα περιοδικά "Παραφυάδα" και "Το τραμ" (Τρίτη διαδρομή).

Κυκλοφόρησε τις συλλογές διηγημάτων: "Σε αναζήτηση ύφους" (1991, δεύτερη έκδοση το 1997 εμπλουτισμένη με πέντε ακόμα διηγήματα), και "Σαλονικάι, δηλαδή Σαλονικιός" (1999).

Ήταν τακτικός συνεργάτης των εφημερίδων "Μακεδονία" και "Θεσσαλονίκη". Κείμενά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γερμανικά, ισπανικά, γαλλικά και εβραϊκά.

Πέθανε, μετά από μακρόχρονη μάχη με τον καρκίνο, την Τετάρτη 2 Μαρτίου 2005.

Reviews

[Dimitris · Rating 4 out of 5]

Το διάβασα επ΄ευκαιρίας της Παγκόσμιας ημέρας μνήμης του Ολοκαυτώματος, κάθε χρόνο διαβάζω κάτι παρόμοιο. Ο Ναρ ήταν Έλληνας Εβραίος βέρος Σαλονικιός, «Σαλονικάι» στα Λαντίνο των σεφαραδιτών, από μια κοινότητα 500 ετών που εξολοθρεύθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά το 1944.

Ήταν επίσης πολύ μεγάλος συγγραφέας! Οι περισσότερες μαρτυρίες επιζώντων ή παιδιών τους είναι μεγάλου ενδιαφέροντος μα δεν καυχόνται για κάποια λογοτεχνικά ύψη. Ο Ναρ είναι λιτός, δεν αναλύει, δεν εκβιάζει το συναίσθημα, δεν κλαίγεται, δεν γίνεται διδακτικός. Μιλά για προσωπικά του μεταπολεμικά βιώματα στην Θεσσαλονίκη πηγαίνοντας μπρος-πίσω στον χρόνο, παρεισφρύοντας αδιόρατα παλαιότερες φωνές της Ισραηλιτικής Κοινότητας και, αν δεν είσαι πολύ προσεκτικός, μπορεί να μην καταλάβεις καν πως ήταν εβραϊκού θρησκεύματος. Εξάλλου τα «εβραϊκής» θεματολογίας διηγήματα περιορίζονται στα δύο πρώτα μέρη της συλλογής, ώς την σελίδα 95 περίπου. Τα υπόλοιπα είναι για την επιστράτευση το Καλοκαίρι του ΄74, την αρρώστεια, τη μετανάστευση, το ποδόσφαιρο (ήταν παθιασμένος φίλαθλος του Ηρακλή!), κοινά Ελληνικά μα υπέροχα και αυτά.

Ένα πολύ σημαντικό βιβλιαράκι και υπέροχη έκδοση της Νεφέλης.

[Konstantinos Paschaloudis · Rating 4 out of 5]

Επ’ευκαιρία της επανέκδοσης της συλλογής αυτής από τον Ιανό, αγόρασα τη συλλογή διηγημάτων για ν’ανακαλύψω κρυφές πτυχές την πόλης μου. Είχα την τύχη να έχω ως καθηγητή μου στην εφηβεία το γιο του συγγραφέα και τώρα κατάλαβα από που πήγαζε το ήθος και η καλλιέργειά του…
Το πρώτο μισό των ιστοριών που περιγράφονται στο βιβλίο ήταν αρκετά προσωπικές του συγγραφέα, χωρίς ιδιαίτερα να φωτογραφίζεται το τοπίο της Θεσσαλονίκης, σ’αντίθεση με τις υπόλοιπες, οι οποίες μ’άγγιξαν αρκετά και μπόρεσα σε μερικές να ταυτιστώ κιόλας, παρόλο που αρκετές δεκαετίες χωρίζουν την εφηβεία μου με την αντίστοιχη του συγγραφέα και δεν έχω κάποια συγγενική σύνδεση με την εβραϊκή κοινότητα.
Θα χαρακτήριζα το συγγραφέα και το βιβλίο ως πρώιμα λογοτεχνικά κείμενα με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη από τα σύγχρονα μυθιστορήματα του Σκαμπαρδώνη.