Heidegger. Denken en danken, geven en zijn

by Samuel IJsseling

Heidegger. Denken en danken, geven en zijn is een klassieker in de Nederlandstalige filosofie. Dit boek, waarmee Samuel IJsseling in 1964 promoveerde, heeft velen geïntroduceerd in het denken van de ‘latere Heidegger’. IJsseling benadert het denken van Heidegger niet als een kritische buitenstaander, maar probeert het van binnenuit te doorgronden.
In eenvoudig maar fraai Nederlands tracht hij de kern van Heideggers vaak ingewikkelde gedachtegang op het spoor te komen, zonder hem daarbij klakkeloos te volgen. IJsselings enkele jaren later verschenen artikel ‘Het zijn en de zijnden’ vormt hierop een natuurlijke aanvulling en is daarom opgenomen in deze heruitgave van Heidegger. Denken en danken, geven en zijn. Beide teksten zijn onmisbaar voor wie zich een eigen standpunt wil vormen over het denken van Martin Heidegger.

Samuel IJsseling (1932) heeft theologie gestudeerd in Rome en filosofie in Leuven, Freiburg en Parijs. Van 1969 tot zijn emeritaat in 1997 was hij hoogleraar aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte en sinds 1974 ook directeur van het Husserl-archief. Hij is vertrouwd met het werk van Heidegger, maar ook van Lacan, Foucault en vooral Derrida.

Genres: Philosophy

208 pages, Paperback

First published November 1, 2014

Reviews

[Peter A. van Tilburg · Rating 5 out of 5]

Naar aanleiding van het lezen van Vertroostingen van Dirk de Wachter heb ik dit boek aangeschaft omdat ik meer over Heidegger wilde weten maar terug schrok van de onbegrijpelijkheid die altijd met hem in verband gebracht wordt. Door het boek van Ijsseling ben ik zeker meer gaan begrijpen van Heidegger en ook waarom hij vaak niet begrepen wordt. Voor mij was interessant om het volgende te begrijpen: Heidegger maakt onderscheid tussen verklarend en voorstellend denken en wat hij noemt het ‘andenkende Denken’. De eerste vorm van denken tracht verbanden vast te stellen tussen de zijnden onderling, het hele huidige Westerse denken en het wetenschappelijke denken, denkt op deze wijze. Hierbij wordt niet stil gestaan bij het feit dat het zijnde ‘is’, het zijn van het zijnde. Als men de zijns vraag wil stellen moet men weg van dit denken naar een ander denken wat Heidegger het ‘andekende Denken’ noemt. Dat noemt hij het echte denken. Omdat bij dit echte denken het gevaar steeds dreigt om weer te vervallen in het verklarende denken ontwikkelt Heidegger ook een eigen begrippenkader wat hem zo moeilijk te begrijpen maakt. De taal is voor Heidegger dan ook zeer belangrijk, onze moderne talen zijn ontstaan vanuit het verklarende denken en dat maakt het dan ook lastig om de andere denkvorm te omschrijven. Taal beperkt omdat je gebonden bent aan de conventies daarvan. Storig schrijft naar aanleiding van Heidegger’s denken op dit gebied:’ in de wetenschap ligt de tendens het eigen handelen en de eigen werkwijze belangrijker te vinden dan het domein van het object zelf’. Ijsseling zegt het zo: wanneer men het zijn in zijn zijn wil begrijpen schiet het verklarende denken wezenlijk tekort. (Blz 132). Het echte filosoferen gaat over het zijn en niet over het ene zijnde uit het andere afleiden. Je kunt namelijk niet los komen van je denken oftewel het zijn loskoppelen van het zijnde.
Wat betekent dit voor het leven? Mens zijn is bestaan oftewel in de wereld zijn. We kunnen dit bestaan waarderen of afwijzen, dit ervaren noemt Heidegger de ‘Befindlichkeit’. Zoiets van je ervaart de wereld. Het andenkende Denken is dan het zich verwonderende en vragende verwijlen, het herdenkende denken, het niet grijpende maar ontvangende vernemen (blz 72). Het is aandacht schenken aan het meest oorspronkelijk gebeuren geheel open voor het geheim, bereid te ontvangen, geheel en al oor, luisterend naar de oudste boodschap die op ons toekomt. Het gaat niet achteloos voorbij aan het gegevene maar verwondert zich over het gegevene van het gegevene. Dit klinkt als het tegenwoordige mindfullness. Niet redeneren maar gewoon zijn. Dat maakt je vaak ook dankbaar en open om te ontvangen. En eerlijk gezegd zo ervaar je het leven ook vaak, het denken van Heidegger staat zo dichterbij dan je denkt en maakt je bewust van de beperkingen en het geclaimde monopolie van het verklarende denken. Prachtig hoe Ijsseling het denken van Heidergger dichtbij brengt !

[Jonne · Rating 4 out of 5]

Fijne samenvatting van Heideggers werken. Heidegger is een beetje die vage oom die je niet begrijpt maar ergens toch wel en die je best cool vind maar als iemand vraagt "waarom" je eigenlijk niet echt tot een onderbouwd antwoord kan komen. El
Een uitgebreidere uitleg van Heideggers termen had ik wel nog fijn gevonden. Af en toe stond het er ook wat vaag maar ik begrijp dat sommige zinnen letterlijk zijn over genomen en daarbij open voor interpretatie

[Martijn van Duivenboden · Rating 4 out of 5]

"Denken en Danken, Geven en Zijn" van Samuel IJsseling staat bekend als een klassieker in de literatuur over de filosofie van Martin Heidegger. Als lezer die al enige tijd geïnteresseerd is in Heidegger's werk, was ik aanvankelijk terughoudend om dit boek op te pakken vanwege de reputatie van Heidegger als een complexe en moeilijk te lezen filosoof. Echter, IJsseling's diepgaande analyse en heldere uitleg hebben me aangenaam verrast.

Wat dit werk onderscheidt, is niet alleen de grondige analyse van Heidegger's ideeën, maar ook de manier waarop IJsseling erin slaagt om deze complexe concepten toegankelijk te maken. Hoewel het boek niet noodzakelijkerwijs geschikt is voor een breed publiek, is het zeker een waardevolle bron voor degenen die serieus geïnteresseerd zijn in Heidegger's filosofie.

Een aspect van IJsseling's werk dat me bijzonder aansprak, was zijn erkenning van de beperkingen van onze taal als het gaat om het uitdrukken van complexe filosofische ideeën. Deze observatie sloot naadloos aan bij mijn eigen reflecties over Heidegger's talige filosofie en de grenzen van ons begrip. Het bracht me terug naar een persoonlijke ervaring na een EMDR-sessie, waarin ik merkte dat sommige gevoelens zich niet gemakkelijk in woorden lieten vatten. Veel ervaringen laten zich niet vangen in taal en dat aanvaarden doet niets af aan onze ervaring. We leren omgaan met onze beperkingen. Waarvan Heidegger er overigens genoeg had. Zijn denken is ondanks dat humaan en helpt ons mens te zijn te midden van wetenschap en technologie.

Hoewel het lezen van "Denken en Danken, Geven en Zijn" geen lichte kost is, vond ik het de moeite waard om langzaam door de tekst te gaan en de rijkdom van Heidegger's gedachtegang te verkennen. Het boek heeft mijn persoonlijke perspectief op filosofie verrijkt en heeft me aangemoedigd om dieper na te denken over de aard van ons bestaan en de betekenis van taal in ons begrip van de wereld.

Al met al kan ik "Denken en Danken, Geven en Zijn" van Samuel IJsseling ten zeerste aanbevelen aan degenen die serieus geïnteresseerd zijn in de filosofie van Heidegger. Dit boek zal niet alleen je begrip over het denken van Heidegger verdiepen, maar wellicht ook je kijk op de wereld veranderen.

[Roos · Rating 4 out of 5]

Kennis is macht, maar macht is altijd macht tegen een horizon van onmacht. [p. 44]

Het zich kunnen terugtrekken, het zich kunnen afwenden en het afstand bewaren maken dat wij niet verpletterd liggen op de werkelijkheid en niet ondergedompeld zijn in een ondoordringbaar duister, waarin niets te onderscheiden is. De taal schept de afstand die noodzakelijk is om mens te zijn. [p. 62]

[Owl · Rating 2 out of 5]

interessant boek. alleen de auteur quote constant andere auteurs in hun originele taal, zonder daar een een vertaling aan toe te voegen. waardoor, als je voornaamst geen Duits, maar secundair ook geen Frans spreekt/leest. Het boek soms erg moeilijk te volgen is.

[Liesleest · Rating 4 out of 5]

Moeilijke stof