De kip die over de soep vloog

by Frans Pointl

De verhalen uit De kip die over de soep vloog laten zich lezen als een roman. Het ondraaglijke onderwerp van de holocaust wordt draaglijk gemaakt door Pointls laconieke, ironische stijl. De kip die over de soep vloog werd zowel in Nederland - het werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs - als in het buitenland lovend ontvangen.

Genres: Short Stories, Fiction, Dutch Literature, Roman, Literature, Historical Fiction, World War II

148 pages, Paperback

First published January 1, 1989

About the author

Frans Pointl werd op 1 augustus 1933 in Amsterdam geboren als zoon van een Joodse moeder, Rebecca van Dam, en een Oostenrijkse vader, de kunstschilder, cineast, fotograaf en muzikant Christian Pointl. Frans groeide op in Heemstede. Zijn ouders scheidden toen hij vijf jaar was.

In 1942 ging Rebecca van Dam bij familie in Amsterdam wonen, aan de Waalstraat. Frans werd bij een pleeggezin in Krommenie ondergebracht. Later verhuisde hij naar een kindertehuis. Meteen na de oorlog werd Frans herenigd met zijn moeder, die bijna haar gehele familie verloren had. Samen betrokken zij een eenvoudige huurkamer aan de Stalinlaan, de latere Vrijheidslaan. Frans begon aan een MULO-opleiding en bleef na het behaalde examen bij zijn moeder wonen. Rebecca overleed op 5 januari 1958 aan de gevolgen van de ziekte van Parkinson.
Na haar dood zwierf Frans door Amsterdam – van hospita naar hospita. Hij had allerlei kantoorbaantjes, maar hield het nergens lang uit. Ook zijn pogingen om als schrijver aan de bak te komen haalden weinig uit. Wel verschenen er twee kleine dichtbundels bij De Beuk.

Pas toen hij al halverwege de vijftig was, kreeg hij succes. Het tijdschrift De Tweede Ronde drukte zijn verhalen af. En daarna verscheen in het voorjaar van 1989 bij Nijgh & Van Ditmar zijn prozadebuut De kip die over de soep vloog. Deze verhalenbundel, over een jongen die op moet groeien met een getraumatiseerde Joodse moeder, kreeg uitstekende kritieken maar behaalde pas na een interview door Frits Abrahams in het kerstnummer van NRC Handelsblad een tweede druk. Het boek werd vervolgens genomineerd voor de AKO Literatuurprijs, waarna Adriaan van Dis de schuchtere auteur uitnodigde in zijn televisieprogramma. In een paar weken tijd verkocht De kip meer dan honderdduizend exemplaren.

In de jaren daarna publiceerde Pointl verhalenbundels als De aanraking, Rijke mensen hebben moeilijke maten, De hospita’s en De Heer slaapt met watjes in zijn oren. Voorts publiceerde hij gedichten en kattenverhalen, zoals Poelie de Verschrikkelijke. Zijn meest recente bundel is getiteld De laatste kamer en verhaalt onder andere over zijn belevenissen in het verpleeghuis waar hij sinds 2009 woonde. Hij overleed op 1 oktober 2015.

Reviews

[Jan · Rating 3 out of 5]

De eerste keer dat ik kennismaakte met Frans Pointl, was in een aflevering van een reeks uitzendingen, waarin schrijver en presentator Adriaan van Dis, auteurs interviewde over hun werk. Pointl kwam over als een bescheiden man, die nauwelijks leek te beseffen dat veel van wat hij in alle nuchterheid en schuchterheid naar voren bracht, hilariteit veroorzaakte bij het studiopubliek. Een beetje navrant was dat gelach wel, want Pointl vertelde over de armoede waarin hij en zijn joodse moeder op een kleine kamer aan de Stalinlaan (nu Vrijheidslaan) leefden en over de genocide die de joden in de oorlog trof.
Deze debuutbundel kent vele autobiografische elementen, veel van de verhaleninhoud zijn werkelijke belevenissen en gevoelens van de auteur. Dat maakt de verhalen, en dat is te merken ook zonder kennis te hebben van het hiervoor bedoelde interview dat hem op slag bekend maakte in Nederland, authentiek en goed invoelbaar. Dat geldt ook voor de ‘droefgeestige spanning’ die Pointl in huis voelde, waar hij samen met zijn door WOII getraumatiseerde en gescheiden moeder in één kamer woonde. Een stijl die ‘in de verte’ iets van die van Bordewijk weg heeft, maar met iets soepeler lopende zinnen, past erg goed bij de verhaalde inhoud. (3,5*) JM

[Floris Leest · Rating 4 out of 5]

Een verschrikking, in de goede zin.

Zie filmpje

[Folko · Rating 4 out of 5]

Het boek is bijna net zo goed als de titel

[Gusta ebbeling · Rating 4 out of 5]

Autobiografische roman bestaande uit losse verhalen over de (naoorlogse) jeugd van de joodse schrijver. Over zijn getraumatiseerde en zeer dominante moeder. Ondanks alle treurigheid toch ook veel momenten waarop je in de lach schiet.

[Aymée Sollet · Rating 4 out of 5]

Dit is het boek dat ik gelezen heb, De kip die over de soep vloog. Het boek is geschreven door Frans Pointl, een Nederlandse schrijver. Het boek werd uitgegeven in 1989, kort daarna werd het boek al heel bekend. “De kip die over de soep vloog” behoord ook tot een bekende reeks van verschillende literaire boeken, die reeks was vooral bekend in Nederland en België.

Over het algemeen kon ik het boek vlot lezen, er waren niet echt momenten waarop ik dacht dat het een saai boek was. Ik vond het ook wel interessant om te lezen hoe mensen zich gevoeld zouden moeten hebben na zo een zware oorlog.

Het begon allemaal net nadat de oorlog was afgelopen. De meeste mensen waren blij, maar sommigen wisten niet goed hoe ze zich moesten voelen. Ze waren opgelucht maar ze waren ook boos, bang en verdrietig. Velen verloren geliefden, mensen waarvan ze niet wisten hoe ze zonder hen zouden moeten leven. Tussen die mensen die niet goed wisten hoe ze zich moesten voelen behoorde de moeder van David, een Joodse vrouw. Het enige lid van haar familie die de oorlog overleefde was haar broer Simon. Na de oorlog werd David zijn moeder depressief en had ze het vaak over het plegen van zelfmoord, vooral nadat er een vriendin van haar dat ook had gedaan. Het enige wat haar tegenhield was haar zoon David, hij was nog een jong kind, ze wilde hem niet alleen achterlaten dus wilde ze wachten tot hij volwassen was. Het gezin leefde ook in armoede en hebben dus bijna niets te eten. Vaak kwamen er mensen bij hun langs en vroegen of ze een persoon herkende die was overleden tijdens de oorlog, ze namen dan hun fotoboek erbij en zochten tussen al de foto`s. Meestal herkenden ze de persoon wel en dan viel er een stilte, achteraf bezochten David en zijn moeder de mensen op die de oorlog wel hadden overleefd, gingen daar langs en hadden ze het over de mensen die ze mistten of over hoe het leven eruit zag voor de oorlog. Later in het verhaal gebeurt er nog iets met de moeder van David, maar wat dat is ga ik nog niet verklappen. Daarvoor zal je het boek zelf moeten lezen.

De invloed van de tweede wereldoorlog spreekt me erg aan, ik vind het interessant om verschillende kanten van het leven na de oorlog te lezen. Het tempo van het boek vond ik ook goed aangegeven, er stond altijd bij in welk jaar we zaten en waar we waren. Daardoor was het goed te volgen en wist ik altijd waar ik zat in het verhaal. Het is ook bijzonder dat het verhaal zich zo dicht bij ons afspeelt, het speelde zich steeds af in Amsterdam, daar kom ik zelf ook vaak. Daardoor kan ik mij ook goed inbeelden hoe het er daar uitzag. Het verhaal werd ook altijd verteld uit het perspectief van David, dat was heel fijn, zo kon je je helemaal verdiepen in zijn verhaal en hoe hij alles heeft meegemaakt.

Het boek vond ik erg mooi. Ik zou het zeker aanraden aan de mensen die over de oorlog willen lezen, en die dat thema interessant vinden.

[Joostr · Rating 4 out of 5]

50ct boekenverkoop Rode Kruis.
Heel lang geleden, toen "Hier is Adriaan van Dis" furore maakte heb ik dit boek al eens gelezen. Maar ik herinnerde er me niks van bij deze herlezing. Niet omdat het gewoon maar een middelmatig boek is. Ik was simpelweg te jong om iets te begrijpen van de noodzaak van de "cirkel van stilte". Ik was te onderworpen om te zien hoe ikzelf leefde in de schaduw van mijn moeder. Ik was te geremd om de sexuele spanning (waar het boek vol van is) in me te herkennen. Ik vermoed dat ik het boek toen heb gelezen om de tragisch-komische anecdotes uit een moeilijk leven.
Ook blij met de herlezing omdat de "Vergangenheitsbewaltigung" van WOII altijd mijn interesse heeft.

[Erika · Rating 3 out of 5]

Al bij al een donker boek, wat niet moeilijk is gezien zijn eenzame, door zijn moeder beheerste leven en de afwezigheidvan een vader. De moeder van de schrijver wordt als liefhebbend en zorgend naar voren gebracht, maar de moederliefde kan zij niet uiten.Het boek leest niet echt als een roman, eerder, zoals hij aangaf bij Van Dis (snap echt niet waarom het publiek zo vaak lacht 😞) notities van korte verhalen die bij hem opkomen. Vrees dat Pointl geen gemakkelijke man was en niet veel blije momenten in zijn 82 jarige leven heeft gehad. De 2de WO komt niet in beeld met de gruwelijke getuigenissen die we in andere boeken terugvinden, maar het verlies van vele familieleden loopt als de rode draad doorheen heel het boek. Sobere, eenvoudige schrijfstijl, geen tralala, maar het boek blijft wel nazinderen....

[Fleur.Dionys · Rating 5 out of 5]

Zoals vaak als ik een titel niet mooi vind, heb ik veel te lang gewacht met dit prachtig werkje v Frans Pointl. Hij beschrijft zijn beladen jeugd in armoede, die in grote mate bepaald wordt door de zware trauma's waar zijn hele familie mee kampte als Joden na WOII. Ondanks de tragiek schrijft hij met zoveel humor, enerzijds maakt dat het lezen lichter en anderzijds raakt het soms nog meer, het verdriet in een leven zit vaak in details...

[Marlies Kluck · Rating 4 out of 5]

Triest, maar niet zwaarmoedig geschreven. Wat het in een bepaald opzicht juist triester maakt - in bepaalde stukken kijk je echt door de onschuldige ogen van een jonge jongen, en hoe hij de brokstukken van zijn jeugd moet aanschouwen.

[Sandra Smit · Rating 4 out of 5]

Zeer goed geschreven, vol humor terwijl het eigenlijk treurig is. Eerst dacht ik dat het korte verhalen waren, maar al snel werd duidelijk dat het dagboekfragmenten waren van een persoon, behoorlijk autobiografisch goed boek!

[Marieke Mens · Rating 3 out of 5]

Geeft bijzonder inkijkje in t brein van een jongen uit een Joods gezin net na WOll. Goed om stil te staan bij de keerzijde van de oorlog overleven. Ik moest wennen aan t taalgebruik en dat het niet chronologisch geschreven is.

[Mysterious Rainbow · Rating 4 out of 5]

GEEN CONCREET PLOT

Maar het ging voor mij om de herkenbaarheid van Poinlt en zijn jeugd die ik in de mijne zag. De titel is aantrekkelijk en suggereert een luchtige zit. Dat was het ook: leerzaam, grappig en rauw.

[Anita · Rating 5 out of 5]

Jan Donkers

[Ellen De ree · Rating 3 out of 5]

Indrukwekkend boek, zeker gezien het levensverhaal van de schrijver.

[Alicia · Rating 4 out of 5]

This is an autobiographical book of short stories, although it reads like a novel. Because of my personal situation and family history I'm always fascinated by books about WWII and growing up with a traumatised parent and this book is well-written.

I picked it up because I had to read one of the short stories in high school and didn't understand it, so when I encountered the book in a book store I was curious to finally find out what it was about.

[Margrit Belfi · Rating 4 out of 5]

Verbijsterend

[Bram De longhi · Rating 4 out of 5]

beschrijving van schokkende gebeurtenissen

[Menno Spiro · Rating 4 out of 5]

wat een triest prachtig aangrijpend boek