Kayıp Söz

by Oya Baydar

Artık yazamaz olmuş, sözü yitirmiş bir yazar. Kendisine dayatılan başarı ölçütlerini reddedip, dünyayı saran şiddetten kaçmak için uzak adalara sığınan tutkulu bir bilim kadını ve oğulları. Destanların çağrısı ve ezilmişliğin isyanıyla çıktığı dağların şiddetinden kaçan bir Kürt genci. Töreden kaçan gencecik bir kız. Bir itirafçı. İstanbul'da, bir canlı bombanın kör saldırısında parçaları dört bir yana dağılan bir yabancı. Güneydoğu'da bir şehir, özel bir kadın, özel bir yaşam. Norveç'te küçücük bir ada, hiç gelmeyecek masal prensesi annesini bekleyen bir çocuk.
Şiddet nerede başlar? Laboratuvarda deney hayvanlarını keserken mi, savaşta ölürken, öldürürken mi? Çocuğuna kendi değerlerini dayatırken mi, insanın acısının fotoğrafını çekerken mi? Töreyi uygularken mi, sevişirken mi, yoksa yabancıyı ötekileştirirken mi?

Bir söz arıyordu: kaynağı kurumuş, yitik sözü. Bir ses duydu: "Zarok Kuştin! Çocuğu öldürdüler!" Çığlığın peşine takıldı, uzaklara gitti, insana ulaştı ve sözü buldu.
Oya Baydar'ın yeni yapıtı Kayıp Söz'de, roman, insanla ve vicdanla buluşuyor.
(Tanıtım Yazısından)

Genres: Fiction, Novels, Turkish

443 pages, Paperback

First published October 1, 2007

Reviews

[Yosum · Rating 4 out of 5]

Oya Baydar bir aydın olarak “aydın sorumluluğunu” sık sık sorgulayan bir yazar. Bu romanda da kahramanlarından biri olan ve artık söyleyecek sözü kalmadığı için yazamayan romancı ve yazar Ömer Eren üzerinden bu sorgulamayı yapmış. Bunu yaparken de Türk aydının Kürt sorununa bakışını ya da bakamayışını, kendini ötekinin yerine koymanın zorluğunu çok güzel irdelemiş.Diğer yandan bir bilim kadını ve yazarın karısı olan Elif Eren üzerinden bilim etiği, yaşamın anlamı ve değerini tartışmış. Doğu neresidir, yabancı kimdir, nerede güvendeyiz gibi soruların yanıtlarını aramış. Akıcı bir dil, güzel bir anlatım. Çok beğendim. Dört yıldızın iki nedeni var. Birincisi kitap kapağı kitabın içeriğini doğru anlatmıyor. Kitabı okumayan biri tarafından yazılmış gibi. İkincisi, kitapta bazı çelişkiler var. Örneğin bir yerde Ulla’nın İstanbul’u görmeyi çok istediği, Sultan Ahmet Camii’nin adının Blue Mosque olarak yazılmasından dolayı caminin mavi olduğunu düşündüğü yazarken, sonraki sayfalarda Ulla’nın kocası Deniz, " İstanbul’a gitmeyi hiç istememişti” diyor. Buna benzer birkaç çelişki daha var. Kitap 2007 yılında yayımlanmış. Bu zamana kadar kimsenin dikkatini çekmemiş olamaz değil mi?

[Cosmin · Rating 5 out of 5]

La a doua lectură, acest roman mi se pare și mai profund și mai plin de semnificații. O carte ce trebuie citită, din nenumărate motive!

[Ilkay · Rating 4 out of 5]

'' Şiddet nerede başlar? Laboratuvarda deney hayvanlarını keserken mi, savaşta ölürken, öldürürken mi? Çocuğuna kendi değerlerini dayatırken mi, insanın acısının fotoğrafını çekerken mi? Töreyi uygularken mi, sevişirken mi, yoksa yabancıyı ötekileştirirken mi? ''

[Rümeysa · Rating 1 out of 5]

Çok satsın ya da çok beğenilsin kaygısıyla tüm hassas konulara değinilmiş gibi geldi bana açıkçası. Savaş, terör, hayvan hakları, darbe… Bu tarz kitaplardan hoşlanmıyorum. Allahtan storytelden dinledim de satın almadım. Yazardan okuduğum ilk kitaptı. Bir süre tekrar okuyacağımı sanmıyorum.

[Yoy · Rating 4 out of 5]

De plot
Het boek speelt zich af in Turkije, op een moment dat de Koerden vechten voor hun eigenheid, en op een eiland in Noorwegen. Het draait om drie familieleden die op zoek zijn naar zichzelf, of zichzelf denken te hebben gevonden: vader, bekende schrijver met een writer’s block. Moeder, befaamde wetenschapster. Allebei waren ze activisten in hun jonge jaren, tegen het regime, Turken die betoogden voor de Koerden. Ze hebben hun zoon opgevoed om minstens even idealistisch en succesvol in het leven te zijn als zijzelf. Maar de jongen slaagt nergens in. Hij vindt zijn geluk ver weg, op een Noors eiland, waar het leven nog uiterst eenvoudig is. Hij is er visser.
De drie hoofdpersonages zijn ieder op zoek naar zichzelf, stellen ook hun relatie met elkaar in vraag, dat alles tegen de achtergrond van het geweld van Koerden, het geweld tegen de Koerden, aanslagen.

Uiterst mooi geschreven, maar leest langzaam
Van bij het begin pakte de stijl me enorm. Dat bleef zo duren. Veel landschapsbeschrijvingen, en een prachtige manier om met levensvragen om te gaan: de auteur stelt voortdurend vragen, of laat haar personages vragen stellen. Er volgen geen antwoorden, hoogstens ‘misschien’, maar dan meestal in de betekenis van vertwijfeling, het moet dus steeds somber blijven. Ook vind ik het jammer dat, als er zoveel vragen zijn, de auteur af en toe ook ruimte laat aan ‘tekenen’, zaken als ‘ik had het gevoeld’, kortom zaken die naar geloof neigen. Vragen verdragen geen geloof.
Typisch Oosters?
En hoewel het verhaal interessant is, evolueert het erg langzaam. Ik vraag me af of dit niet thuishoort in de Oosterse vertelkunst. Wij kennen ook dikke boeken, maar dan gebeurt er van alles. Hier verandert er slechts mondjesmaat iets aan de setting. De evolutie is duidelijk, maar het gaat voor ons westerlingen waarschijnlijk erg langzaam. Ik kreeg toch de indruk dat ik al wel wist wat er stond, verlangend naar snellere evolutie.

Een klaagzang
Niet alleen evolueert het verhaal langzaam, het lijkt op den duur ook een onafgebroken klaagzang. Donker, pessimistisch. Er worden veel vragen gesteld, jazeker, maar steeds vanuit het lijden van de mensen. Niet veel leuks onder de zon.

Geweld
Sommige passages zijn ook uiterst gewelddadig. Niet zozeer omwille van het geweld, maar omdat de auteur zo goed kan schrijven. Ik raakte er helemaal door van de kaart. Gelukkig beseft de auteur wel degelijk hoe zwaar deze passages zijn. Ze maakt ze nooit erg lang.

Landschapsbeschrijvingen
Wat we wel meekrijgen tussen al die klaagzangen door zijn prachtige landschapsbeschrijvingen. Dat is het enige wat opbeurt in dit sombere boek, daarom kon ik er ook niet om lachen toen de auteur in een passage de bergen (prachtige fenomenen toch?) vereenzelvigde met geweld en kwaad. Dat komt omdat de Koerden vechten in de bergen. De zee is dan symbool van vrijheid en zachtheid. Alsof er geen oorlogsvaartuigen bestaan, drenkelingen. Nee, natuur mag je geen persoonlijkheid geven.

Politiek-filosofisch
Ik had gehoopt op iets meer uitleg over de Koerdische en Turkse kwestie maar we krijgen al een goed beeld. Een onaangenaam beeld, met de idee ‘ik wist niet dat het zo erg was’. Tegelijk worden de Koerden zeker niet als lieverdjes afgebeeld. Ze zijn net als de Turken, net als alle mensen. Op dat vlak loopt het boek over van nuance en menselijkheid, en laat het de onnodige gruwel duidelijk zien.

Conclusie
Een prachtig boek dus, maar je moet het ervoor over hebben om het te lezen: ondanks de prachtstijl en de natuurbeschrijvingen is het lang, somber, en het windt geen doekjes rond geweld en menselijk verdriet. En ondanks alle nuance en psychologie, ondanks de stijl met veelvuldige vragen naar de lezer toe, krijg je toch geen écht diepgaande vragen om te kijken of de de ziekte van het menselijke brein, opgelost kan worden.

Quote ‘Do they kill children with tiny bulletjs, mummy?’

Quote: 'You hear the hum, the whisper, the shout, the talk, the music, the sounds and silence of nature, but you do not hear the scream.'

[C · Rating 4 out of 5]

"Zulüm görmek zalim olmaya hak kazandırmaz."

Kitabın dili o kadar güzeldi ki, hiçbir olay olmadığı zamanlarda bile sürükleyiciliğini ve ilgi çekiciliğini koruyordu. Amacı bir sonuca varmaktan öte insanların hayatlarını anlatmak, sorunlarına, kimlik çatışmalarına değinmekti. Ama yine de okurken nasıl bitecek acaba, diye düşünmedim değil. Bu birbirinden farklı insanları tanırken aslında tek bir sorunu okuyorduk, şiddetin her yerde her koşulda olması. Bu şiddete verilen tepkilerin farklılığı sebebiyle de genel resim farklı oluyordu. Tabii ki hiçbir sonuca varmaz, terör bir sonuca varıyor mu? Şiddet sona eriyor mu? Sadece bu hayatlara ışık tutmak ve belki de okurun empati yapmasını sağlamaktı hedef. Benim açımdan başarılı oldu da.
Sözün bittiği yerde, savaş başlar. Zaten sözü olmayanlar hep savaş halindedirler, karşıdakini anlamak gereksizdir onlara..

[Aymir Gamze Ünalır · Rating 4 out of 5]

"Bir söz arıyordum, bir ses duydum.
Bir çığlığın peşine takılıp uzaklara gittim.
Duyduğum sesin, şiddetten doğan acının sesi olduğunu bilmiyordum, öğrendim."
.
.
"Şiddet nerede başlar? Laboratuvarda deney hayvanlarını keserken mi, savaşta ölürken mi, öldürürken mi? Çocuğuna kendi değerlerini dayatırken mi, insanın acısının fotoğrafını çekerken mi? Töreyi uygularken mi, sevişirken mi, yoksa yabancıyı ötekileştirirken mi?"
.
.
Oya Baydar'ın kaleminden mükemmel bir eser. Ben şuracığa 2 alıntı ve okumanız tavsiyesini bırakmış olayım....
.

[Nesrin Mert · Rating 4 out of 5]

"Dışardaki fırtına kendinden başka bir şey olmaya yeltenmiyor,deniz de öyle;balıklar,kediler,martılar,şu kayalıklar,yani doğanın kendisi,mutlu olmak için kendi durumundan başka bir duruma özenmiyor,yeltenmiyor.Bir uyum var,büyük bir uyum.İnsan,hırsıyla bu uyumu zorluyor,bozuyor.Zorlama vahşete,savaşa,kana,şiddete varıyor.Şiddetin vahşetin parçası değil,uyumun titreşimi olmak istiyorum ben."

[آلاء · Rating 4 out of 5]

جميلة جدا وثرية أيضا وتخرج منها بفوائد كثيرة
لكنها مليئة بالتكرار

[Isabella Di Giovanni · Rating 5 out of 5]

Very good book, since I’m not from the Turkey, I was not very familiar with the whole curd-turkish conflict, so I must say it was very interesting to learn more about its particularities.
A part from that, the dynamic Well Renowed Mom-“Failure” Exiled Son was very compelling.
I very much recommend it!

[Dejan Dukovski · Rating 4 out of 5]

⭐⭐⭐1/2

Originalna postavka - odnosi izmedju Turaka i Kurda. Sekundarna postavka - sociologija, ljubav, (ne)razumevanje drugog, dugi opisi (ponekad) nepotrebni, snažna reč i rečenica.
Interesantna zato što je drugačija u stilu i možda zbog toga neponovljiva ali ne i jedinstvena. Lepo čitalačko iskustvo.

[Göksel Bakaç Tümay · Rating 5 out of 5]

İnsanın yüreğine işleyen bir kitap. Çok beğendim.

[Spelayla · Rating 3 out of 5]

Prvih 100 strani zelo zanimivih, potem se mi je pa knjiga malo vlekla. Govori o številnih temah: politiki, Kurdih drugih političnih dogodkih.

[Özge · Rating 4 out of 5]

farklı bakış açılarını daha açık anlamama neden olduğu için ayrıca beğendim. genel olarak da tek bir konu üzerinde değil, birden fazla olayı içerdiği için de sürükleyici bir kitap.

[Hakan Guveli · Rating 2 out of 5]

Klasik Türk sol u aydınının vakit kaybı kitabı.

[Paula · Rating 3 out of 5]

Good writing, but some very questionable aspects

[Danijel · Rating 5 out of 5]

Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 467-469 | Added on Friday, February 27, 2015 9:07:50 PM

»Vsi prišleci ostanejo eno noč in se v zgodnjih jutranjih urah poslovijo,
nikoli ne vem, kam se odpravijo in če poznajo kakšen kraj, kamor lahko zbežijo,
edini kraj, kamor lahko greš, si ti sam,
čeprav te bo nasilje tega časa našlo tudi tam,
tvoj lasten otok je tvoj zadnji pristan,
in jaz, neznanec in begunec, sem že tisoč let tam.«
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 808-808 | Added on Monday, March 2, 2015 8:56:24 AM

‘Lažje je pobegniti pred vojno, kot pa pred življenjem.’ Podpis: Neznani dezerter.«
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 4200-4202 | Added on Thursday, May 7, 2015 11:08:18 AM

in identiteto? »To, da oblikujemo in utrdimo narodno identiteto, da si kot posamezniki pridobimo zaupanje vase in da gradimo identiteto na samozaupanju, je pomembnejše od neodvisnosti in oboroženega spopada,«
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 4204-4207 | Added on Thursday, May 7, 2015 11:08:44 AM

»Nobena identiteta ne sme nadvladati nad drugo. Če si Turek, ne smeš misliti, da je Kurd tvoj sovražnik, če si Kurd, pa tega ne smeš misliti o Turku. Nacionalizem je zlotvorni mikrob, zato ne smeš dovoliti, da ti zasužnji dušo. Lahko se boriš za svojo narodno identiteto in za neodvisnost, če je treba, vendar pri tem ne smeš kršiti pravic drugih identitet. Ne pozabimo, da prihajajo največji okrutneži izmed vrst zatiranih, ponižanih ljudi.«
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 4355-4356 | Added on Thursday, May 7, 2015 11:33:57 AM

Najslabše je čakati. Med čakanjem razmišljaš, in bolj ko razmišljaš, bolj se bojiš.
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 4524-4528 | Added on Thursday, May 7, 2015 1:23:51 PM

Mahmutu so se orosile oči. Kako lepo je, če človek doseže človeka, če deli z njim bolečino in smeh, ne glede na to, ali je Kurd ali Turek, vzhodnjak ali zahodnjak! Včasih zadostuje le beseda, ena sama beseda. To, da človeka, ki ga imaš za sovražnika, nagovoriš z besedo »brat«, da ga iskreno pozdraviš, da ga pogledaš, da se ga dotakneš, da ga primeš za roko in mu pomagaš preskočiti potok, da mu na krvaveči prst pritisneš pajčevino ali da mu na čelo položiš roko, je dovolj, da med vama nenadoma vzbrsti prijateljstvo. Čemu vse to sovraštvo? Česa si v tem minljivem svetu ne moremo deliti?
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 4569-4571 | Added on Thursday, May 7, 2015 1:29:00 PM

Ravno ko je odhajal skozi vrata, se je obrnil: »Nekje sem prebral, neki pisatelj je napisal, da ‘človek lahko doseže človeka’. Čemu služijo naše roke, če jih ne sklenemo z rokami drugih ljudi in jim pomagamo.«
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 5072-5073 | Added on Thursday, May 7, 2015 3:23:33 PM

Ne, ne pozabljate. Za to, da pozabite, morate vedeti. Tega, česar ne veš, ne moreš pozabiti. Človek globoko v sebi ne more začutiti nekaterih stvari, če jih ne doživi.
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 5929-5930 | Added on Thursday, May 7, 2015 4:37:36 PM

‘Edini kraj, kamor lahko greš, si ti sam, čeprav te bo nasilje tega časa našlo tudi tam.’
==========
Izgubljena beseda (Oya Baydar)
- Your Highlight Location 6934-6935 | Added on Thursday, May 7, 2015 8:59:33 PM

Ko se človek prestraši, pa postane sovražen in krut.

[Zeki Berk · Rating 3 out of 5]

Çok tırıvırı bir hikaye ama okuması keyifliydi. Herşey her yerde aynı zamanda gibi farklı hikayelerin farklı yerlerinden alıp güzel bir birleştirme ve yazar ustalığı. Oya baydar daha fazla okumalıyım.

[وضحى الخالدي · Rating 2 out of 5]

رصاصة قد لاتكون طائشة تخترق رحم امرأة كردية ..تلتقط اذن الكاتب المشهور تلك الصرخة .. توقظ به امر ما.. فيغادر شرقا بحثا عن مايلهمه في كتابة رواياته.
هناك في جبال القمم السوداء..حيث قرى الاكراد المحروقه..والهويات الضائعة..يبحث #عمر بين اشجار الحور والنزاع المسلح وتخبط القوميات ..عن العبارة المفقودة لكتابه.

بينما يرحل#عمر شرقًا تغادر زوجته العالمة المرموقة غربًا بحثًا عن ابن فضل العزلة في جزيرة في بحر الشمال على عالم يسوده العنف والدم.

تقيمي ٢،٥ رحلت شرقا وغربا مع الكتاب الا ان الاسئلة التي تركت مفتوحة والصراع المتذبذب بين الهويات ومفهوم العنف والألم والانسحاب..تركني ضائعة انا الاخرى دون قرار .

[!Tæmbuŝu]

KOBOBOOKS

Reviewed at The Guardian

[Roula Yasin · Rating 4 out of 5]

A t on vraiment le choix dans certains pays? Rapport parents enfants. Rapport dans le couple " moderne"

[Ruth · Rating 3 out of 5]

I wouldn't have read this if I wasn't reviewing it for Whichbook, but it ended up being an interesting, unusual read. By times disturbing but also beautiful, and interesting story...

[Didem Ozevin · Rating 5 out of 5]

Must read book. I wished the book would never end

[Eman Abdelrahman]

I didn't read it

[Burcu Basar · Rating 5 out of 5]

Her best one.

[Anwar · Rating 5 out of 5]

I read this book in arabic..

كتاب يشغل المخ.. تاريخ قوي مانعرف عنه

[Vladimir Vujinović]

http://sledecadobraknjiga.com/2016/05...