Ζωές του φθινοπώρου

by Θοδωρής Παπαθεοδώρου

Αθήνα, 1966
Η πλατεία Ηρώων, η οδός Ήβης, η οδός Νυμφών, τόποι και δρόμοι σαν όλους τους τόπους και δρόμους της Αθήνας, μικροί, ασήμαντοι, λυπημένοι, τυραννικοί, μα κι απέραντα τρυφεροί. Έχουν πολλή σκόνη, πολύ βάσανο, πολλές γυναίκες, πολλά παιδιά, πολλή φασαρία και πολλή σιωπή. Σ’ αυτούς τους δρόμους γεννιούνται και πεθαίνουν οι επιθυμίες και τα όνειρα των ανθρώπων που έρχονται κάθε δειλινό με το γλυκό αεράκι και χάνονται κάθε αυγή με τη θλιβερή σειρήνα της φάμπρικας.
Οι ελπίδες του νεαρού Λουκά, η νοσταλγία του ξεπεσμένου «Κόμη», ο αδιέξοδος έρωτας του μεσόκοπου Αγησίλαου, η γονατισμένη ζωή της εργάτριας Αργυρούλας, ο σκληρός Βλάσης και η εξαπατημένη Φρόσω, η απογοήτευση της Άννας που ικετεύει για δυο λέξεις τρυφερές, ο φιλότιμος Σπύρος κι ο γοητευτικός Αλέκος που την πολιορκούν, αλλά κι η θεατρίνα, ο χαφιές, ο τραμπούκος, οι παπατζήδες, οι πόρνες, οι ιδρωμένοι άντρες στα μηχανουργεία και οι γυναίκες που βρίζονται στα κεφαλόσκαλα, προτού αγκαλιαστούν και σταυροφιληθούν ξανά αλλάζοντας λόγια συγγνώμης κι αγάπης.
Ζωές γλυκές και ζωές φαρμακωμένες, αξιοπρεπείς και μικρόψυχες, τραχιές και τρυφερές. Άλλες εύκολες, άλλες δύσκολες, άλλες ακύμαντες κι άλλες φουρτουνιασμένες. Ζωές ασπρόμαυρες, γρατζουνισμένες, φθαρμένες, μα και ζωές ανυπόφερτα νοσταλγικές.

…και δυο λόγια από τον συγγραφέα

Έχουν κουραστεί πια τα μάτια μας τον τελευταίο καιρό, έχει γονατίσει η ψυχή μας. Βαρυθυμιά, καταχνιά κι αποξένωση γύρω μας.
Μια εποχή άλλη γύρευα για το επόμενο μυθιστόρημά μου, μια εποχή να ψιθυρίσει γλυκά στην καρδιά μου, παρά τις δοκιμασίες της βιοπάλης και του μόχθου που μπορεί να κουβαλούσε στη ράχη της. Με ανοιχτές πόρτες κι ανοιχτές αγκαλιές. Με χέρια απλωμένα, με χείλη που γελούσαν και μάτια που δάκρυζαν. Με πρόσωπα που κοιτούσαν με θέρμη και γνοιάση άλλα πρόσωπα, κι όχι πανάκριβες, παγερές οθόνες. Αυτή τη γλυκόπικρη μα ανθρώπινη εποχή γύρευα να στήσω στις σελίδες μου λέξη τη λέξη. Να νιώσω τα βάσανα και τις χαρές της, να τη ζήσω ξανά, σαν μια ασπρόμαυρη ελληνική ταινία που χίλιες φορές την έχεις δει, κι όμως, χίλιες φορές θα την ξανάβλεπες. Σ’ αυτές τις τόσο μακρινές μα και τόσο κοντινές μέρες ήθελα να χαθώ. Μ’ αυτές τις τόσο μακρινές, μα και τόσο κοντινές ζωές να ονειρευτώ.
Τούτο το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, αγαπητοί αναγνώστες, είναι περισσότερο μια μυθοπλασία, παρά μια ιστορική αναπαράσταση. Αν και διατήρησα την ιστορική ακρίβεια στα μεγάλα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα, αλλά και την περιρρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής, οφείλω να επισημάνω πως δεν πρόκειται για ένα καθαρό ιστορικό μυθιστόρημα όπως η Τετραλογία του Εμφυλίου που έχει προηγηθεί.
Σε μεγάλο μέρος της αφήγησης έχω αλλάξει τα ονόματα των δρόμων και των πλατειών αυτής της αθηναϊκής γειτονιάς για να συνάδουν με τη σκηνογραφία του ονείρου που είχε στηθεί μέσα μου όσον καιρό έγραφα αυτό το βιβλίο.
Το κτίριο Δουρούτη, εμβληματικό οικοδόμημα της πόλεως των Αθηνών, που τώρα στεγάζει την Πινακοθήκη του Δήμου, δεν περιγράφεται με ιστορική ακρίβεια. Επίσης, το κομμάτι της αφήγησης που αφορά τον ιδιοκτήτη και ιδρυτή της Μεταξουργίας Δουρούτη έχει τροποποιηθεί για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς της αφήγησης.
Παρά ταύτα, συγχωρήστε μου την αυθαιρεσία, κράτησα το όνομα για τη συμβολική του σημασία, σαν ένα κέντρο αναφοράς στην ιστορική αυτή γειτονιά της Αθήνας. Για να την αποδώσω έτσι όπως την ονειρεύτηκα και την «έζησα».
Αν έχω καταφέρει να ζήσετε και να ονειρευτείτε κι εσείς μέσα σ’ αυτό το γλυκόπικρο και νοσταλγικό σκηνικό, θα έχω αξιωθεί περισσότερα από όσα προσδοκούσα.
Αλλά αυτό… εσείς θα το κρίνετε.

560 pages, Paperback

First published November 1, 2014

About the author

Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου γεννήθηκε στα Δίκαια του Έβρου και κατοικεί στην Αθήνα. Έχει δημοσιεύσει δεκαέξι μυθιστορήματα ενηλίκων, τέσσερα μυθιστορήματα για παιδιά και δύο βιβλία για παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας, ενώ έχει συμμετάσχει σε τρεις συλλογές διηγημάτων.

Ασχολείται επίσης με τη συγγραφή σεναρίων και θεατρικών έργων. Το μυθιστόρημά του Το αστρολούλουδο του Βοσπόρου τιμήθηκε με το Βραβείο Καλύτερου Έργου Μνήμης 2003-2004 στο πλαίσιο του 20ού Πανελλήνιου Συμποσίου Ποίησης και Πεζογραφίας. Επίσης, το μυθιστόρημα Οι κόρες της λησμονιάς ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών – ΕΚΕΒΙ 2010, ενώ το Οι καιροί της μνήμης υποψήφιο για το ίδιο βραβείο το 2012, όπου και κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις ψήφους των αναγνωστών και των Λεσχών Ανάγνωσης.

Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου έχει γράψει και τα πολιτικά θρίλερ Sφαγείο Sαλονίκης και Μαύρη αυγή με το ψευδώνυμο Θάνος Δραγούμης.

Reviews

[Vicky Ziliaskopoulou · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο "Ζωές του φθινοπώρου" είναι το πρώτο μέρος μιας διλογίας που διαδραματίζεται τα χρόνια πριν τη δικτατορία στην Αθήνα. Τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν είναι πολλά, όλοι ο ένοικοι μιας πολυκατοικίας και κάποιοι ακόμη που σχετίζονται με τους ενοίκους. Η αφήγηση είναι στο τρίτο πρόσωπο, με τον συγγραφέα να μας εξιστορεί γεγονότα, σκέψεις και συναισθήματα για λογαριασμό των ηρώων του.
Μια πολύ όμορφη εικονική αναβίωση της ζωής στην μεταπολεμική Αθήνα, όπου οι περισσότεροι άνθρωποι πάλευαν για ένα πιάτο φαγητό και ένα κατάλυμα για να κοιμούνται. Οικογένειες ρημαγμένες από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και (κυρίως) από τον εμφύλιο, παιδιά που αναγκάστηκαν να πάρουν πρόωρα τη ζωή στα χέρια τους και να γίνουν κηδεμόνες για τα αδέρφια τους, γονείς που θυσιάζονται μια ζωή για να αναθρέψουν το παιδί τους. Πόρνες, κλέφτες, ξεπεσμένοι αριστοκράτες... Όλοι μας ανοίγουν την πόρτα και μας αφήνουν να παρακολουθήσουμε τη ζωή και τον καθημερινό αγώνα τους για επιβίωση αλλά και τις ελπίδες τους για ένα καλύτερο αύριο.
Φυσικά δεν θα μπορούσε να λείπει από την αφήγηση η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα της εποχής. Οι "αριστεροί" έχουν σταματήσει να διώκονται (επίσημα) αλλά τα κοινωνικά φρονήματα παίζουν ακόμη σημαντικό ρόλο στην επαγγελματική αποκατάσταση και τις διαπροσωπικές σχέσεις. Δεν υπάρχει μέσα στο βιβλίο παράθεση γεγονότων, δεν είναι ιστορικό το μυθιστόρημα, δίνονται όμως τα στοιχεία που πρέπει ώστε να μπορούμε και εμείς που δεν τα ζήσαμε εκείνα τα χρόνια να καταλάβουμε τις συνθήκες.
Ο τίτλος "Ζωές του φθινοπώρου" ταιριάζει απόλυτα με την πλοκή και την ατμόσφαιρα που δημιουργεί το μυθιστόρημα πάντως, μπράβο σε όποιον το σκέφτηκε.

https://kiallovivlio.blogspot.gr/

B.R.A.C.E. 2018, Ένα βιβλίο που με κάποιο τρόπο συνδέεται με ένα κτίριο

[Georgette Nanou · Rating 5 out of 5]

Ενα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται σε μια άλλη εποχή με φόντο την Αθήνα του 1960 και παρ'όλο που δεν έχουν περάσει χρόνια την φανταζόμαστε μακρινή και που θεωρείται μια περίοδος απελευθερωτικής ζωντάνειας και αμφισβήτησης με πρωταγωνιστή τη νεολαία και την δράση των διαφόρων ομάδων της.Και αυτή η εικόνα αποτυπώνεται στο συγκεκριμένο βιβλίο περίτεχνα και με την εξαιρετική γραφή του συγγραφέα που διακρίνουμε νοσταλγία,συγκίνηση και μια βαθιά αγάπη για την πόλη με την αναλυτική περιγραφή των δρόμων και των παλιών γειτονιών και μαζί με τις ζωές των ηρώων την ζεις και εσύ πραγματικά.Μια εποχή με ανοιχτές αγκαλιές με όλες τις δυσκολίες και την φτώχεια.Ένα βιβλίο που μιλά για τις ελπίδες αλλά και τα όνειρα των ανθρώπων.

[Marianna Vasile · Rating 4 out of 5]

Αθήνα της δεκαετίας του 60 και άνθρωποι βασανισμένοι, της εργατιάς και του μεροκάματου στις φτωχογειτονιές του Μεταξουργείου. Όπως σημειώνει ο συγγραφέας στο εισαγωγικό σημείωμα, δεν πρόκειται για ένα καθαρά ιστορικό μυθιστόρημα καθώς κάποια στοιχεία έχουν αλλαχτεί για τους σκοπούς της αφήγησης, παρόλα αυτά σε μεταφέρει εξολοκλήρου σε εκείνη την εποχή, των αντιθέσεων, της πολιτικής αστάθειας και των έντονων πολιτικών διχασμών. Αν είσαι και γέννημα θρέμμα Αθηναίος καλή ώρα, νιώθεις πως περπατάς στην Αθήνα μιας άλλης εποχής. Σίγουρα θα ήθελα να διαβάσω και το δεύτερο μέρος "ζωές του ανέμου".

[Eleftherios Mandalianos · Rating 5 out of 5]

Μετά την τετραλογία του εμφυλίου ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου παρουσιάζει στο αναγνωστικό κοινό το πρώτο μέρος μιας διλογίας που πραγματεύεται τις πολιτικές αναταράξεις στην μετεμφυλιακή Ελλάδα.

Οι ΖΩΕΣ ΤΟΥ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟΥ είναι ένα κοινωνικοϊστορικό μυθιστόρημα στο οποίο ο συγγραφέας υφαίνει με μαεστρία και ρεαλισμό όλο το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι της Αθήνας τη δεκαετία του '60. Με σεβασμό μπρος στην ιστορία, ρεαλισμό και σαφήνεια παραθέτει τα ιστορικά γεγονότα -λίγα σε ποσότητα- δένοντας τα άριστα με τον ρου της ιστορίας.

Οι άριστα ψυχογραφημένοι χαρακτήρες του, απτοί, αληθινοί και τραγικοί συνάμα, κοινωνοί των πολιτικών αναταράξεων της χώρας παλεύουν για τον επιούσιο κάθε μέρα και περισσότερο. Δεν υπάρχει κεντρικός ήρωες, οπότε ιστορίες πολλές ξεπηδούν μπρος στα μάτια του αναγνώστη για ζωές φουρτουνιασμένες. Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου παρουσίασε μια πιστή αναπαράσταση της καθημερινότητας της αστικής τάξης της Αθήνας πλάθοντας παράλληλα μύθους για κάθε ήρωα.

Λόγος κοφτός, ρεαλιστικοί διάλογοι, σε σημεία λυρικός που ρέει ευχάριστα με σωστή χρήση λεξιλογίου και με πλήθος καλολογικών στοιχείων η ανάγνωση του βιβλίου οδηγεί τον αναγνώστη σε ένα ντελίριο ονειροπόλησης. Οι συγκλονιστικές περιγραφές τοπίων, χώρων, προσώπων αλλά και καταστάσεων δίνουν την εντύπωση στον αναγνώστη πως παρακολουθεί μια ασπρόμαυρη ταινία.

Στο πρώτο μέρος της διλογίας του Θοδωρή Παπαθεοδώρου, στην πρώτη γνωριμία με τους ήρωες και τις ζωές τους, αξίες και ιδανικά που εκλείπουν εμφανίζονται και πάλι στον αναγνώστη κάνοντας τον να νιώθει μια νοσταλγία για εκείνες τις αλλοτινές εποχές όπου μπορεί το ψωμί και το κρέας να ήταν προϊόντα πολυτελείας αλλά η αθωότητα, ο σεβασμός και η ανιδιοτελής αγάπη προς τον διπλανό ήταν αξίες απαράβατες.

ΟΙ ΖΩΕΣ ΤΟΥ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟΥ, ένα βιβλίο σαν ασπρόμαυρη ταινία. Σαν στο κινηματογραφικό πανί να προβάλλονται οι ζωές των ηρώων του Θοδωρή Παπαθεοδώρου. Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα, με γρήγορη πλοκή, χωρίς ανατροπές αλλά και χωρίς περιττές επαναλήψεις, τεκμηριωμένο, διδακτικό και ψυχαγωγικό ταυτόχρονα.

Ελευθέριος Α. Μανδαλιανός