Jump to ratings and reviews
Rate this book

Requiem voor een vriend

Rate this book
In Requiem voor een vriend beschrijft J.J. Voskuil, die in deze roman voor het eerst zijn alter ego Maarten Koning heeft losgelaten, de geschiedenis van een vriendschap. Een vriendschap die haar oorsprong vindt op de middelbare school, vorm krijgt op de universiteit en in de jaren daarna steeds hechter wordt.
Hoofdpersoon is ditmaal niet de schrijver zelf, maar de vriend, Jan Breugelman. Een sceptische man, onafhankelijk in zijn oordeel, hardnekkig in het zoeken naar waarheden, maar ook illusieloos en relativerend. Als jonge man aarzelt hij op de drempel van de maatschappij, is niet bij machte ergens in te geloven of zich aan iemand te binden en lijkt hij aan het begin te staan van een leven zonder illusies.
Wanneer hij uiteindelijk trouwt met een vrouw die er uitgesproken meningen op na houdt, verliezen zijn standpunten hun voorlopigheid. Hij begeeft zich op het terrein van de politiek en toont op dat gebied een ambitie die hem zelfs in de Tweede Kamer brengt. Dat vervreemdt hem van zijn vrienden, de schrijver en zijn vrouw. Ze groeien politiek van hem weg en herkennen hem niet meer in het fanatisme waarmee hij zijn standpunten naar voren brengt. De bezoeken over en weer worden schaarser, de tegenstellingen scherper, de contacten plichtmatig. Het heeft er jarenlang alle schijn van dat de vriendschap, zoals zoveel jeugdvriendschappen, in de volwassenheid zal doodbloeden. Totdat het leven van de hoofdpersoon onverwacht een dramatische wending neemt, die ten slotte zal leiden tot een tragisch einde.
Requiem voor een vriend is een poging om, door alle feiten op een rij te zetten, achteraf greep te krijgen op een leven dat bij herhaling onvoorspelbaar is gebleken.

491 pages, Paperback

First published January 1, 2002

Loading...
Loading...

About the author

J.J. Voskuil

43 books59 followers
J.J. (Johan Jacob / Han) Voskuil (1926–2008) publiceerde in 1963 de 1207 pagina's tellende roman Bij nader inzien. Het boek, dat zowel een roman van een generatie als een psychologische roman is, gaat over een groep vrienden, studenten Nederlands in de periode 1946–1953, die een aantal jaren samen optrekken en in de traditie van Du Perron en Ter Braak discussiëren over leven, literatuur en politiek. Aan het eind van de roman moet de hoofdpersoon Maarten Koning, Voskuils alter ego, erkennen dat de vriendschap die er leek te zijn, niet meer dan een illusie was. Bij nader inzien werd in 1991 door Frans Weisz verfilmd voor de VPRO. De serie werd met drie gouden kalveren bekroond.

In 1996 keerden Voskuil en Maarten Koning terug in de kolossale roman Het Bureau die in totaal zeven delen telt: Meneer Beerta, Vuile handen, Plankton, Het A.P. Beerta-Instituut, En ook weemoedigheid, Afgang, De dood van Maarten Koning. De roman beschrijft het leven van Maarten Koning als medewerker van het Bureau: het Amsterdamse Instituut voor Dialectologie, Volkskunde en Naamkunde. Kern van de roman is de vraag hoe mensen die dag in dag uit met elkaar moeten samenwerken zich tot elkaar verhouden.

In 2002 verscheen Requiem voor een vriend, waarin Voskuil voor het eerst zijn alter ego Maarten Koning loslaat. De hoofdpersoon van het boek is niet de schrijver zelf, maar Jan Breugelman. Het boek is een geschiedenis van een vriendschap, die haar oorsprong vindt op de middelbare school, vorm krijgt op de universiteit en in de jaren daarna steeds hechter wordt. In februari 2004 verscheen het eerste deel van de Voettochten: Terloops. Het bevat tien verslagen in dagboekvorm van wandelingen door Frankrijk. Het tweede deel, Buiten schot verscheen in 2005, en het derde en laatste deel, Gaandeweg, is in de zomer van 2006 verschenen. In maart 2007 verscheen Onder andere, een verzameling portretten en herinneringen. Voskuil overleed op 1 mei 2008 na een kort ziekbed. Postuum verschenen zijn romans Binnen de huid en De buurman en de essaybundel Ik ben ik niet, ingeleid door Detlev van Heest.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
7 (7%)
4 stars
34 (36%)
3 stars
36 (39%)
2 stars
12 (13%)
1 star
3 (3%)
Displaying 1 - 12 of 12 reviews
Profile Image for Marco.
720 reviews36 followers
October 9, 2024
Vrij onleesbare maar tragische brievenroman van een levenslange vriendschap, waarbij de manische depressiviteit van één van beiden langzaam de overhand neemt. Het aanvankelijk studentikoos getheoretiseer over actualiteit wordt steeds onsamenhangender gewauwel en de namenlijst van passanten in de brieven is schier eindeloos. De leukste fragmenten zijn die van de wandelingen, gelukkig ook redelijk veelvuldig tussendoor.
Profile Image for maarten mellegers.
265 reviews2 followers
May 17, 2026
na bij nader inzien en het bureau geschreven.
Op het karakter Maarten Koning is mijn naam gebasseerd.
Dus ik ga het euvre van Voskuil maar eens lezen.
Dit boek gaat vooral veel over de VVD en homoseksualiteit.
Het is wel goed geschreven en het neemt je wel nee.
In Requiem voor een vriend beschrijft J.J. Voskuil, die in deze roman voor het eerst zijn alter ego Maarten Koning heeft losgelaten, de geschiedenis van een vriendschap. Een vriendschap die haar oorsprong vindt op de middelbare school, vorm krijgt op de universiteit en in de jaren daarna steeds hechter wordt.

Hoofdpersoon is ditmaal niet de schrijver zelf, maar de vriend, Jan Breugelman. Een sceptische man, onafhankelijk in zijn oordeel, hardnekkig in het zoeken naar waarheden, maar ook illusieloos en relativerend. Als jonge man aarzelt hij op de drempel van de maatschappij, is niet bij machte ergens in te geloven of zich aan iemand te binden en lijkt hij aan het begin te staan van een leven zonder illusies.

Wanneer hij uiteindelijk trouwt met een vrouw die er uitgesproken meningen op na houdt, verliezen zijn standpunten hun voorlopigheid. Hij begeeft zich op het terrein van de politiek en toont op dat gebied een ambitie die hem zelfs in de Tweede Kamer brengt. Dat vervreemdt hem van zijn vrienden, de schrijver en zijn vrouw. Ze groeien politiek van hem weg en herkennen hem niet meer in het fanatisme waarmee hij zijn standpunten naar voren brengt. De bezoeken over en weer worden schaarser, de tegenstellingen scherper, de contacten plichtmatig. Het heeft er jarenlang alle schijn van dat de vriendschap, zoals zoveel jeugdvriendschappen, in de volwassenheid zal doodbloeden. Totdat het leven van de hoofdpersoon onverwacht een dramatische wending neemt, die ten slotte zal leiden tot een tragisch einde.

Requiem voor een vriend is een poging om, door alle feiten op een rij te zetten, achteraf greep te krijgen op een leven dat bij herhaling onvoorspelbaar is gebleken.

ISBN 9789028205239
ebook
486 pagina's
Profile Image for Niels.
11 reviews1 follower
February 26, 2023
Het is een Voskuil boek: hele boeiende stukken gecombineerd met vaak filosofische en prachtige reflecties op een mensenleven en vriendschap, afgewisseld met veel te veel informatie, brieven, herhaling en zaken waarin door een redacteur flink geknipt had kunnen worden. Een flinke pil om doorheen te komen.
Profile Image for Hanneke Römelingh.
62 reviews2 followers
August 19, 2020
Heb uit de kringloop: J.J.Voskuil, “Requim voor een vriend”.Voskuil’s laatste boek. Had er nooit van gehoord. Heel minitieus verhaald. Schrijver wilde het verhaal kennelijk nog kwijt. Herken er in het begin het leven in van mijn gewezen man, vanwege dat Haagse. En ook die tijdgeest.
- - -

Requiem voor een vriend van J.J. Voskuil

Over Jan Breugelman, alias Jan Bruggeman.

September 2020.

Een omstreden boek, zo bleek. (Zie recensies in dbnl.org. Van Heldring onder andere en interview met Voskuil van Elsbeth Etty).

Heb het bijna uit en er met plezier in gelezen. Sommige stukken waren me te lastig, te warrig en voor mij oninteressant, daar las ik wat overheen. Ik kende de schrijvers niet, waarover het ging, noch de staatslieden uit heden en verleden waar vooral Jan in zijn schrijven mee kwam. Toen we verder kwamen in de tijd werden ze wel bekender. Jan werkte toen op het ministerie en Voskuil zelf natuurlijk op het Meertens instituut.

Ik was meteen geboeid aan de start. Tien jaar voor dat de oorlog begon. Twee jongens, Han en Jan, die opgroeiden in Den Haag, achter de duinen bij de Vogelwijk. Ben daar enigszins bekend. De oorlog scheidt hen ten dele van elkaar, maar wordt door briefwisseling in stand gehouden. Voskuil bewaard de correspondentie. Dit gaat door, met tussenpozen tot aan de dood van Jan in 1992.
Uit de boeken van “het Bureau” herkenbare droogkomieke beschreven interacties doen me goed. De herkenbare voorbije tijdgeest van toen eveneens.

De brieven van Jan worden kennelijk letterlijk weergegeven. Dat hoofd van hem moet barstens vol zijn. Vaak snapt ook Han hem niet en leest de brieven en bijgestuurde stukken vaak slecht. “Twee gaten erin en bergt ze op”. Ze schrijven allebei. Voskuil is hierin succesvoller. Beiden zijn het zoekers en lopen te “sleuren aan hun levens en vele intellectuele bagage. (Han: “Terugrijdend naar Amsterdam had ik het gevoel dat het leven zinloos was en dat het dat veertig jaar geleden ook al was geweest”) -blz. 401. Maar ze fietsen ook en wandelen veel.
Vraag me af of “Topie”, een vriendin van Jan, dezelfde is als de Topie die ik gekend heb. Voskuil gebruikt, zo goed als de echte namen in dit boek? Stad en jaren kloppen. Maar ik kan het haar niet meer vragen. Haar zoon Jan laat ik er ook maar beter buiten.

Die vriendschap tussen de twee mannen is ongekend. Te meer ook dat Voskuil vreselijk links is en Breugelman, als lid van de VVD en even zelfs kamerlid, behoorlijk rechts. Niks geen strijd tussen die twee, al heeft Lousje wel af en toe last van die “rechtse praatjes” van Jan.

“Als je dat zo leest, zou je verdomme zelf wel eens zo’n Tour willen meerijden”, zei hij.
“Maar dan wel op gewone fietsen!”
“Natuurlijk!”
“Zonder versnellingen!”
“En met zo’n dubbele stang!”
“Regenjas en trommeltje met brood op de bagage drager”
Hij grijnsde.

“En in onze gewone kleren dan toch zeker, das om, hoed op!”
“En niet net die hele troep tegelijk weg, maar eerst rustig ontbijten!”
Hij knikte instemmend. “Dat geeft ze meteen een voorsprong en bovendien is het voor ons wat rustiger. Dan zie je ook nog wat van het landschap,
Het omstredene zit ‘m denk ik in dat letterlijk citeren van Jan’s post. Diens vrouw en kinderen zouden zijn ingelicht en hebben de publicatie toegestaan. Jan komt er wel heel duidelijk “op te staan”. Wat zou Jan er zelf van hebben gevonden? En zou Voskuil er niet een betere draai aan hebben moeten kunnen geven? Voskuil zelf zou ook niet helemaal gelukkig er over zijn geweest, aldus Etty.

Maar het ligt er nu en het zal er blijven liggen. Mij persoonlijk stoort het niet. Het is gewoon een eerlijk verhaal. Jan was/werd manisch depressief. En dat had Voskuil pas aan het eind van Jan’s leven door. Voskuil overleeft Jan zestien jaar en sterft zelf in 2008
Practisch onbeschreven blijft Jan’s deelnemen na de oorlog aan de politionele acties in voormalig Ned. indië. Mijn broer heeft er tengevolge daarvan zijn hele verdere leven last van gehad. En Jan?

Het boek toont ons een akelig einde. In het begin staat ook hoe boos Han was. Lousje schreef zijn afscheids speech. Hij kon dat toen niet, er zat te veel boosheid in hem. Of er na het schrijven van dit boek nog enige verzoening kwam, vanwege dat einde denk ik niet.

Ik vond het in elk geval een mooi verhaal waarin een leven werd beschreven van een moeilijk levend, maar sympathiek mens, waarin die vriendschap tussen Han en Jan centraal staat.

- - -

HJR (20-9-‘20)

J.L. Heldring, Dezer dagen. Columns in NRC Handelsblad 1991-2012 · dbnl wat een bijzondere toevoeging aan het boek van Voskuil dat ik nu aan het lezen ben. Weet niet of het me gaat lukken het uit te lezen, maar noem het voor mezelf al wel een ontdekking. dbnl.org/tekst/held004d…


HJR

19-8-‘20)
Profile Image for José.
10 reviews5 followers
February 13, 2017
Het ontroerde me. De jarenlange wisselend hechte vriendschap tussen Han en Lousje Voskuil en Jan Breugelman die steeds meer gekleurd werd door de toenemende bipolaire stoornis en aftakeling van Jan. Vaak komisch in de manische absurditeit van zijn brieven en kaarten en tegelijk zo tragisch. De wederzijdse bezoeken en de wandelingen die ze maken gedetailleerd beschreven. Ook daarin is het altijd maar afwachten hoe Jan zich gedraagt.
Het tijdsbeeld ook boeiend, er komen veel namen en (politieke) situaties langs.
Ik heb meer inzicht gekregen in het leven van Han en Lousje Voskuil die nu eens niet Maarten en Nicolien zijn. Er is veel over te zeggen maar iig een boek dat me nog dagen na het uitlezen bezig hield.
Profile Image for Marcel Uljee.
235 reviews1 follower
September 24, 2023
‘Half december ontwikkelde hij opnieuw een koortsachtige bezetenheid, die ditmaal veel langer zou duren en me al snel zou doen inzien dat alles wat zijn vriendschap vroeger waardevol maakte, verdwenen was. Wat overbleef was van mijn kant trouw aan een verleden waaraan hijzelf geen herinnering leek te hebben.’ (p. 268)
Profile Image for GerardNBorst.
19 reviews
December 9, 2024
Gelezen in 2011 en er in 2018 als volgt over geschreven op biografiebesognes.nl:

In deze onverbloemd autobiografische roman komen de echtelieden Han en Lousje Voskuil naar voren als mensen van wie er geen dertien in een dozijn gaan.

Het is in het boek 1980 als Han lid blijkt te zijn van een vereniging van middelbare en hogere ambtenaren die pleit voor een vrijwillige salarisverlaging teneinde dreigende massa-ontslagen te voorkomen. Zulke ambtenarenverenigingen waren ook in 1980 niet dik gezaaid.

Van 1980 bladeren we in ‘Requiem’ terug naar het jaar 1974. Ik neem u mee naar een kostelijke scène in het boek: twee jongens in spijkerpak zetten een VVD-echtpaar voor gek. Dit echtpaar, Jan Breugelman en zijn vrouw Elizabeth, is bevriend met Han en Lousje. In discussies met de Voskuiltjes doen Jan en Elizabeth zich kennen als VVD-denkers pur sang. Keer op keer draaien ze de hele riedel af:

‘Staatsbemoeienis is verderfelijk. Ontwikkelingshulp is weggegooid geld. Mensen bepalen zelf wat ze willen verdienen en uitgeven. Dat er veel geld gaat naar de collectieve sector, is onverdraaglijk. Van sociale voorzieningen wordt alleen maar misbruik gemaakt. De auto is een heilige koe. Voor het milieu hoeft de regering geen miljarden uit te trekken, want met het milieu komt het vanzelf wel goed.’

Weerzinwekkend, vindt duurzaamheidsdenker Han. Zeer met het milieu begaan, bepleit hij een mentaliteitsverandering:
‘Zolang ons stelsel de mensen in staat stelt te pakken wat ze krijgen kunnen, zal het alleen maar erger worden.’

Verandert die mentaliteit niet, dan gaat de wereld naar de bliksem.
Profile Image for Kay-Leigh.
124 reviews1 follower
March 4, 2020
Het laatste stuk aanzienlijk interessanter dan de uitvoerige en soms niet te volgen correspondentie in het eerste deel
Profile Image for Rini Braber.
1 review
May 15, 2012


Hoe een ongeleid projectiel Tweede Kamerlid voor de VVD kan worden. Voskuil beschrijft zijn vriendschap met de - naar later bleek - manisch depressieve Jan Breugelman op zijn Voskuils: treffend, geestig, met oog voor detail. Soms iets teveel detail.
Profile Image for Klaas.
69 reviews1 follower
November 16, 2020
Depressing af

-1 ster omdat het voor de helft uit wazige brieven bestaat die de schrijver ontving van de hoofdpersoon.

That's cheating man
Displaying 1 - 12 of 12 reviews