Cami Baykurt'un Anılarıyla Son Osmanlı Afrikası'nda Hayat Çöl İnsanları, Sürgünler ve Jön Türkler

by Cami Baykurt, Arı İnan (Editor)

Trablusgarp ya da günümüzdeki adıyla Libya, Osmanlıların Afrika’daki son toprağı ve sürgün yeri… Zorlu coğrafyasında, çölün koşullarına ayak uydurmuş halkları ve sürgün Jön Türkleriyle uzak ve bilinmez bir diyar…

Burada gönüllü sürgün olarak orduda görev yapan Cami Bey, Trablusgarp’ın 1898–1908 arasındaki hayatını bir belgeselci titizliğiyle kayıtlara geçiyor. Sadece yazarak değil, çizerek ve fotoğraflayarak da:

Liman şehirlerinden Fizan çöllerine, Araplardan Tuareglere, çöl seferindeki asker kafilelerinden Jön Türk sohbet meclislerine, uçsuz bucaksız taşlık çöllerden yeşil vahalara tüm zıtlıklarıyla… Kuma gömülerek saklanan yabancı sevmez Devvadeleri, yanık türküler okuyan ırgat Cebbadları, birbirinden hoşlanmayan Zencileri ve Bedevileri ile Filistin'den, Suriye'den, Anadolu'dan gelmiş askerleriyle rengârenk bir tablo…

364 pages, Paperback

Published July 1, 2009

Reviews

[Mustafa · Rating 5 out of 5]

Müthiş bir etnografik çalışma. Harp Okulu'nu bitirmesinin ardından II. Abdülhamid rejimince Fizan'a tayin-sürgün edilen Cami Baykurt kitapta 1908'e giden yolu ve devrimin fikri organizasyonunu, bölgenin dini, siyasi, idari ve ekonomik durumunu ve sınıflar arası ilişkileri oldukça iyi okumuş. Özellikle küçük çiftçilerin bürokrasiyle ortaklık kuran tüccarlar tarafından topraksızlaştırılarak işçileştirilmesi ve kentlere göç sürecini anlattığı kısım Kapital'den çıkma bir pasaj gibiydi. Bunun yanında yemekler, inanışlar, davranışlar, farklı toplum yapıları, Berberilerin matrilinealliği, Gat'ta erkeklerin göç etmesiyle kadınların sosyal hayatta etkinliği ve Nav(Kentte kadına karşı saygısızlıklarda yaptıkları genel grev) dikkatimi çeken detaylardı ve elbette hayatın her detayını belirleyen kum denizinin ortasında birbirine kervanlarla bağlanan vaha adacıklarında verilen hayat mücadelesi. Ekilebilir arazilerden ve meralardan, denizden ve ticaretten uzaklaştıkça artan fakirlik,eski çağlara dönüş, feodalite ve kapanan bir ticaret yolunun şehirleri hayalete çevirmesi de dikkate değerdi.