อะไรคือ 'ประชาชน': จากโรมันโบราณจนถึง เอ็มมานูเอล โจเซฟ ซีเยส

by ธเนศ วงศ์ยานนาวา, ปิยะวิทย์ เทพอำนวยสกุล (Editor)

การชำแหละความหมายของคำว่า 'ประชาชน' ซึ่งถูกนำมาใช้จนแทบจะเรียกได้ว่าเป็นการ 'สำรอก' ของบรรดานักการเมืองไม่ว่าจะชาติใดๆ ทำให้ผู้อ่านเข้าใจพัฒนาการของคำคำนี้ได้อย่างถึงรส 'ประชาชน' เป็นคำที่มีความย้อนแย้งในตนเอง เพราะขณะที่มันถูกเชิดชูในปัจจุบันอย่างกับเป็นคำศักดิ์สิทธิ์เทียบได้กับ 'พระเจ้า' ทว่าในอดีต มันหมายถึงคนชั้นต่ำที่ไร้ค่าทางสังคม เมื่อใกล้ปัจจุบันเข้ามา 'ประชาชน' ก็ยังไม่ได้รวมคนจนหรือผู้หญิงเข้ามาด้วย

ON PEOPLE (ว่าด้วยประชาชน) เป็นแผนที่เดินทางเพื่อสืบเสาะหาความหมายของคำว่า 'ประชาชน' ตั้งแต่โรมันโบราณ จนถึง เอ็มมานูเอล โจเซฟ ซีเยส

----------------------------------
[..] แม้ความหมายของคำว่าประชาชนจะไม่มีความชัดเจนขนาดไหนก็ตาม แต่ทั้งหมดก็ล้วนแต่ต้องสร้างอำนาจของระบอบการปกครองที่หลากหลายเหล่านี้จากอำนาจเพียงอย่างเดียว นั่นก็คือ ‘อำนาจประชาชน’ ประชาชนจึงเป็นสิ่งที่ถูกอ้างอิงด้วยความรัก การยกย่อง และความหลงใหลคลั่งไคล้มาโดยตลอด จนกล่าวได้ว่า ‘ใครๆ’ หรือ ‘อะไรๆ’ จึงเป็นไปเพื่อประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในรัฐธรรมนูญ [..]

บางส่วนจาก บทที่ 1

Genres: Politics

152 pages, Paperback

Published October 1, 2015

About the author

เป็นนักวิชาการชาวไทยด้านสังคมศาสตร์ที่มีความถนัดและผลงานทางด้านปรัชญา, ทฤษฎีสังคม, อาหาร, เพศ และ ประวัติศาสตร์สังคม มีฉายาที่เป็นที่รู้จักกันในวงการวิชาการด้านสังคมศาสตร์ว่า "เจ้าพ่อโพสต์โมเดิร์น" ปัจจุบันเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำสาขาการเมืองการปกครองคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และเป็นบรรณาธิการ "รัฐศาสตร์สาร" มีคอลัมน์เกี่ยวกับดนตรีและภาพยนตร์ในสยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ โดยใช้นามปากกา "ธนา วงศ์ญาณณาเวช" และผลิตผลงานทางวิชาการมาอย่างต่อเนื่อง

จบการศึกษาระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาที่โรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก และสำเร็จการศึกษาสาขาสังคมวิทยาในระดับปริญญาตรีจากคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจบการศึกษาในระดับปริญญาโทสาขา Sociology จาก มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน แมดิสัน และสาขา Social & Political Theory จาก มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์

Reviews

[Nuttawat Kalapat · Rating 5 out of 5]

On People: ว่าด้วยประชาชน
ผู้เขียน: ธเนศ วงศ์ยานนาวา
สำนักพิมพ์: สมมติ
จำนวนหน้า: 124 หน้า ปกอ่อน
พิมพ์ครั้งที่ 2 — มิถุนายน 2563
.
"กรอบความคิดในเชิงบวก"(การ มองโลกในแง่ดีเกินไป)ที่นิยมในปัจจุบันนี้ ไปด้วยกันได้ดีมากกับแนวคิดปัจเจกชนนิยม ทำให้ประชาชนมีความหวังในการดำเนินชีวิต เพราะเป็นผู้กำหนดชะตาชีวิตตนเอง แต่ละคนต้องรับผิดชอบชีวิตตนเอง จนลืมปัจจัยและตัวแปรอื่นๆที่เกี่ยวข้อง เช่น โครงสร้างทางเศรษฐกิจสังคมการเมือง ทำให้การวิพากษ์วิจารณ์น้อยลง การมองโลกเชิงบวก อันเป็นรากฐานของการมีความหวัง ย่อมทำให้สิ่งเลวร้อยต่างๆ ดำรงอยู่ต่อไปได้

ธเนศ วงศ์ยานนาวา
แอดอ่านประโยคนี้จบเห็นด้วยอย่างยิ่งครับ
.
หนังสือ อ. ธเนศ วงศ์ยานนาวา เป็นหนังสือที่ต้องตั้งใจอ่าน และ คิด คิด คิด คิด ตาม และ ทำให้หลังอ่านจบคิดต่อไปอีกหลายชั่วโมง จะว่าอ่านง่ายก็ง่าย จะยากก็ยาก ครับ 55 แต่มั่นใจว่า หยิบมาอ่านในช่วงวัยที่แตกต่างกัน ความคิดความเห็นต่อหนังสือก็จะเปลี่ยนแน่นอน
.
ประชาชน คือ อะไร นิยาม คืออะไรกันแน่ นิยาม ในประวัติศาสตร์ แตกต่างกับปัจจุบันอย่างไร ในประวัติศาสตร์ แต่ละสถานที่ นิยามประชาชนเหมือนกันรึเปล่า ศาสนามีอิทธิพล กับคนไหม หรือคำว่าประชาชน มีจุดเริ่มต้น จากอะไร เพราะ อะไร หนังสือเล่มนี้ให้คำตอบ ผ่าน การย้อนอดีต พาไปดู แนวคิดและ ผลงานของหลากหลายท่าน หลายประเทศ ไม่ว่าจะของ ฝรั่งเศษ อิตาลี กรีก
ระบบ ระบอบต่างๆ เกี่ยวข้องกับประชาชน อย่างไร ประชาชน เชื่อมโยงกับอะไรบ้าง ความแตกต่าง ของ ฝูงชน ม็อบ กรรมชีพ กับ ประชาชนแยกยังไง
ซับซ้อนและ ละเอียดมากครับ ไม่สามารถสรุปได้ จะพูดถึงเนื้อหาเพียงเท่านี้
.
ยกตัวอย่างเกร็ดความเล็กน้อยจากเล่มนี้
- ผู้หญิง ไม่เคยมีสิทธิ์ เลือกตั้ง จนกระทั่ง หลังสงครามโลกครั้งที่ 1
- การต่อสู้เพื่อสิทธิการเลือกตั้ง เป็นการต่อสู้ที่ยาวนานที่สุด ในประวัติศาสตร์ ยุโรป สมัยใหม่
- สภาวะที่ทำให้รู้สึกว่าไม่ดีพอ ตลอดเวลา ทำให้ธุรกิจการศึกษา ดำเนินไปไม่มีที่สิ้นสุด ซึ่งเป็นแนวคิดทุนนิยม สุดๆ
- ความเท่าเทียมทางด้าน ศาสนา จิตวิญญาณ เกิดขึ้นก่อนความเท่าเทียมทางการเมือง
*ยกตัวอย่าง*
คนเราทำดีได้ขึ้น สวรรค์ ทำเลวตกนรก เหมือนกันทุกคน
แต่
นักบวชในชีวิตจริง มีลำดับ ขั้น สูง-ต่ำมี ชนชั้น
และ มีระดับของ พระเจ้าสูงสุด และ รองลงมาเสมอ
.
.
ความเห็น
- หนังสือทำให้เรา มองมนุษยชาติ ผ่านประวัติศาสตร์ ในมุมกว้างขึ้น
และ หนังสือ กระตุ้น ให้เราอยากศึกษา หาความรู้ต่อได้ไม่ยากครับ

คะแนน 9/10
ชอบครับ สนุก ได้ความรู้ อ่านไม่ยาก
เป็นเหมือนงานวิชา ที่มีวรรณศิลป์ ในการเล่าเรื่องพอสมควร

[Thanapon Ngamkittisongkun · Rating 4 out of 5]

"ว่าด้วยประชาชน" ของ ธเนศ วงศ์ยานนาวา ตั้งคำถามไว้ที่หน้าปกว่า "อะไรคือประชาชน" นั่นสิ ประชาชนประกอบไปด้วยใครบ้าง องค์ประกอบอะไรที่ทำให้เราได้เป็นประชาชน ประชาชนเหมือนกลุ่มคนหรือเปล่า เหมือนฝูงชนหรือเปล่า ธเนศได้พาเราย้อนกลับไปตั้งแต่สมัยโรมันในยุคที่ประชาชน คือกลุ่มคนที่ต้องมีเสรีภาพในการ 'Provocatio' ข้ามเวลามายังยุคของโทมัส ฮอบส์ ผ่านไปยังยุคการปฏิวัติฝรั่งเศส ไล่มาจนถึงการนิยามคำว่าประชาชนของนักวิชาการสมัยใหม่อย่างอิมมานูเอล โจเซฟ ซีเยสต์ เราจะได้เห็นการเปลี่ยนแปลงของคำว่าประชาชนจากสิ่งชั่วร้ายโสมม มาจนเป็นคำศักดิ์สิทธิ์ในหลักประชาธิปไตยในปัจจุบัน
นอกจากนี้เมื่อเราท่องโลกแห่งการเวลาไปกับธเนศ สิ่งที่เราได้ไม่เพียงความหมายของประชาชน แต่เป็นเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่มีความสัมพันธ์ เกื้อหนุน ส่งเสริมให้ความหมายของประชาชนเป็นดั่งเช่นที่มันเป็น เราจะได้พบแนวคิดของนักวิชาการต่าง ๆ ในแต่ละยุคสมัยที่มีการอ้างอิงอย่างน่าสนใจทำให้เรายิ่งสนใจมากขึ้นไป

[addie · Rating 2 out of 5]

(4/10) nice concept with a poor execution