«Διηγήματα που συνομιλούν με γνωστά λογοτεχνικά κείμενα σ’ ένα παιχνίδι διακειμενικότητας και διαρκών μεταμορφώσεων φιλοξενεί το βιβλίο της Έλενας Μαρούτσου «Οι χυδαίες ορχιδέες» (εκδ. Κίχλη). Σπονδυλωτή σύνθεση που αναμετριέται με τις διαφορετικές εκδοχές της σεξουαλικότητας, τα πολλά πρόσωπα της οικογένειας, αλλά και τον ρόλο της τέχνης και την σχέση της με την πραγματικότητα.»
Η Έλενα Μαρούτσου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967. Σπούδασε Ιστορία στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών κι έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Λογοτεχνία και στις Εικαστικές Τέχνες στο Reading University της Αγγλίας. Ασχολήθηκε ερασιτεχνικά με τη φωτογραφία και το κολάζ. Ζει και εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην Αθήνα.
Οι συλλογές διηγημάτων φοριούνται πολύ τελευταία. Ποιές είναι οι τάσεις που επανέφεραν την φόρμα του διηγήματος; Ίσως να είναι οι γρήγοροι ρυθμοί της ζωής μας που καλλιεργούν την τάση για μικρά αναγνώσματα. Ίσως να είναι η αδυναμία στην συνείδηση πολλών του μεγάλου μυθιστορήματος να δικαιολογήσει το μέγεθός του και να καλύψει τις μυθοπλαστικές προσδοκίες. Κάπου εκεί συνδράμουν και οι κριτικοί που τελευταία εκθειάζουν τις αρετές τις μικρής φόρμας, όπου χαρακτήρες προλαβαίνουν να αναπτυχθούν όσο χρειάζεται για να αφήσουν χώρο στους συμβολισμούς και τις αναπάντεχες καταλήξεις. Στο διήγημα δεν χρειάζεται όλα να απαντιούνται, ο αναγνώστης μένει μετέωρος δίχως να ζητάει τα ρέστα. Κι έτσι ο συγγραφέας λέει αυτά που θέλει σε μια πιο παραμυθιακή προσέγγιση.
Ναι, κάπως έτσι το κάνει κι η Μαρούτσου σε τούτη την συλλογή της. Οι ως επι το πλείστον γυναικείοι χαρακτήρες βασανίζονται από μικρά πάθη, αγάπες, το παρελθόν τους, τα φαντάσματά τους. Μεταξύ Ελλάδος και Αγγλίας (όπου η συγγραφέας σπούδασε και γνωρίζει το τοπίο), οι λογής χαρακτήρες περιφέρονται. ΚΥρίως περιφέρονται στις σκέψεις τους, μιλάνε με τον εαυτό τους. Αιθεροβατούν δίχως να είναι μουρλοί και δίχως να αντιλαμβάνεται κανείς. Συνήθως παίζουν με επικίνδυνες σκέψεις, παρότι οι ίδιοι είναι ακίνδυνοι. Αυτή η ονειροπόληση έχει κάτι από την ταυτότητα του συγγραφέα στον καθένα τους. Αυτός ο τρόπος να μπλέκεται η πραγματικότητα με τις παρδαλές προσωπικές φαντασίες των ηρώων μου έφερε στο νου τον Αλεξάκη με τον οποίο η Μαρούτσου μοιράζεται αυτό το τόσο χαρακτηριστοκό γνώρισμα.
Από την μέση του βιβλίου οι ιστορίες μπλέκονται μεταξύ τους χρονικά και τοπολογικά. Έτσι έχει την ευκαιρία ο αναγνώστης να δει μια ιστορία από κάθε πλευρά. Στις τελευταίες ιστορίες έχω την εντύπωση πως συγκλίνουν τα στραβοπατήματα και τα όνειρα όλων των χαρακτήρων μέσα από τις εμπειρίες μιας γέφυρας και των νιφάδων του χιονιού που παίρνουν την σκυτάλη της αφήγησης.
Δεν ενθουσιάστηκα με το βιβλίο, δεν με άγγιξε. Το βιβλίο έχει έναν νηφάλιο ρυθμό και απευθύνεται σε άλλες ψυχές. Θα μιλήσει κυρίως σε γυναίκες, των οποίων τα καταπιεσμένα πάθη αλλά και η ονειροπόληση καμιά φορά για κάτι άπιαστο, μη-χειροπιαστό στα μάτια ενός άντρα, μπορεί να αντιπροσωπεύει τον κόσμο όλο για αυτές. Και για αυτό η Μαρούτσου μιλάει πολύ όμορφα, μπλέκοντας την πραγματικότητά της σε έναν διάλογο με γνωστά λογοτεχνικά έργα.
Καιρό είχα να απολαύσω τόσο ελληνικά διηγήματα ! Τα βρήκα εξαίσια τόσο σε δομή, όσο σε θεματολογία. Δύσκολα βέβαια θα τα πρότεινα, όπως πάντα μου συμβαίνει με διηγήματα. Αν τα διαβάσετε, κάντε το με τη σειρά, μιας και υπάρχει νοηματική συνάφεια. Κορυφαίο για μένα το ομώνυμο, η Κορδέλα στο στόμα και το Γιατί πριν ήταν γεφύρια.
Ενα βιβλίο για κορίτσια όλων των ηλικιών...κυρίως όμως για μας τις 40 και κάτι (και πάντα φευγάτοι). Και όμως φτάνει μια ηλικία (από αυτές τις άπειρες εποχες που διανύουμε εμεις οι γυναικες) που λες τι κανω, που πάω, έχω παιδί, δεν έχω παιδι, η μαμα μου θα με σώσει, μισω τη μανουλα, να παω στον ψ. αυτη τη βδομαδα ή να το αναβαλω, να κανω pilates....ναι δυστυχως ή ευτυχως η καθε μια απο εμας εχει τα παραπανω προβληματα..και καπου εκει ερχονται και οι εφηβικες ανησυχιες μας και οι ηρωιδες των βιβλιων που διαβασαμε και θα θελαμε να γινουμε αυτες..Δεν θα πω οτι η ιδεα ηταν κακη, ουτε η γλωσσα με δυσκολεψε ή δεν υπηρχαν "λαμπερες"στιγμες (αυτο θα ηταν μεγαλο ψεμα), ομως καπου εκει εντοπισα: πολυ αθωοτητα, σελιδες νεανικων ημερολογιων, ψυχαναλυση και ηρωιδες και ηρωες που πραγματικα εκει που πηγαιναν να ζωντανεψουν εμεναν στο χαρτι στατικοι. Φωτεινες εξαιρεσεις: Σελιδοδεικτης από μαλλιά, Το κράξιμο, Κορδέλα στο στόμα. Το προτεινω μονο σε κοριτσια και/ή δώρο αγοριων σε κοριτσια (μηπως σκοτωσουν τη Μαντα που κρυβουν μεσα τους).
Στα δυνατότερα σημεία του βιβλίου ο τρόπος με τον οποίο συμπλέκονται και δένουν σταδιακά μεταξύ τους οι ιστορίες. Τι δεν μου άρεσε και έβαλα 2,5*: - το α’ πρόσωπο σε όλα τα διηγήματα ώρες-ώρες ήταν εξαιρετικά άβολο και με έκανε να μη μπορώ να απορροφηθώ από την αφήγηση και να ξεχάσω ότι πρόκειται για φτιαχτές ιστορίες - οι ορχιδέες-ιστορίες καθόλου χυδαίες δεν ήταν, ίσα-ίσα σε κάποια σημεία ένιωθα ότι αναπαράγονται διαχρονικά κλισέ - οι πράξεις των ηρώων μου φάνηκαν επιτηδευμένες και δήθεν -χωρίς να μπορώ να εξηγήσω ακριβώς πώς το εννοώ - η δεύτερη ιστορία («Σελιδοδείκτης από μαλλιά») μου θύμισε τη «Μορφίνη» της Ρούσσου, αλλά τη μαεστρία της συγκάλυψης της Ρούσσου, αντικατέστησε εδώ η εξαπάτηση
Οι ορχιδέες ήταν πράγματι χυδαίες ώρες ώρες. Δεν εντυπωσιάστικα! Το μόνο ενδιαφέρον κ ρηξικέλευθο στο βιβλίο ήταν το ότι οι ιστορίες των ήρωων του μπλέκονται κ μπαινοβγαίνουν στα διάφορα διήγηματα. Θα το χαρακτήριζα γυναικείο ανάγνωμα κ ολίγον ΜΟΔ αλλά με μια ιδιαίτερη λογοτεχνική πινελιά. Επ' ουδενί όμως δεν θα ήταν στην λίστα των βιβλίωνπου θα πρότεινα προς ανάγνωση.
11 διηγήματα, τα περισσότερα μεγάλου μεγέθους, τα οποία συνδέονται μεταξύ τους μέσω κοινών ηρώων - παρότι στη πραγματικότητα οι πλοκές δεν επηρεάζονται άμεσα από αυτή τη σύνδεση.
Η πρώτη ιστορία βρίσκεται στο κέντρο των υπολοίπων, αλλά και της βασικής ιδέας του βιβλίου, που είναι η αυτοδιάθεση του γυναικείου ερωτισμού. Ωραίοι ήρωες. Σε πολλές περιπτώσεις ("Κορδέλα στο στόμα", "Η μοναδική απόχρωση του μαύρου", "Γιατί πριν ήταν γεφύρια") οι χαρακτήες οδηγούνται ρεαλιστικά από τη ροή των γεγονότων και τις αδυναμίες τους.
Στα συν του βιβλίου: - πάρα πολύ καλή γραφή, χωρίς όμως να γίνεται κουραστική ή επιτηδευμένη - εύστοχο χιούμορ - ανατροπές σε αρκετές ιστορίς, απρόσμενες όσο και αναπόφευκτες
Μου άρεσε περισσότερο το "Σελιδοδείκτης από μαλλιά" (νομίζω το μόνο που δεν είχε σύνδεση με τα υπόλοιπα), "Κορδέλα στο στόμα" και φυσικά οι δύο ιστορίες που έχουν την πιο κεντρική θέση, οι "Χυδαίες ορχιδέες" και οι "Η μοναδική απόχρωση του μαύρου".
Πριν πιάσω τις χυδαίες ορχιδέες είχα ξεκινήσει ένα άλλο βιβλίο, το οποίο αν και διαθέτει μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περίληψη, όσον αφορά εμένα τουλάχιστον, δεν "τσουλάει" με αποτέλεσμα να έχω κομπλάρει αναγνωστικά και να το διαβάζω διεκπεραιωτικά και με κόπο. Αυτό μέχρι που αποφάσισα να το αφήσω στην άκρη και να πιάσω αγαπημένη Μαρούτσου που γνώριζα το ύφος και την γραφή της από τα Μεταξύ συρμού και αποβάθρας και Θηριόμορφοι. Βέβαια οι Χυδαίες Ορχιδέες δεν με ξεμπλόκαραν απλώς, αφού τις διάβασα σε μιάμιση μέρα, αλλά μαζί με το Οδηγίες για οικιακές βοηθούς της Μπερλίν, έγιναν από τις πιο αγαπημένες μου συλλογές διηγημάτων, που όπως και οι Οδηγίες μοιάζει κατά κάποιο τρόπο και εκείνο με σπονδυλωτό μυθιστόρημα κι αυτό γιατί όλες οι ιστορίες μοιάζουν να συνδέονται μεταξύ τους. Εντέλει μία συλλογή που πραγματικά απόλαυσα.
Όχι ακριβώς my cup of tea που λένε κι εδώ. Ο τρόπος αφήγησης δεν ήταν του γούστου μου αλλά οι περισσότερες ιστορίες είχ��ν ενδιαφέρον. Ωραία πινελιά και οι συνδέσεις μεταξύ των ιστοριών
Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψεις την ομορφιά αυτού του βιβλίου. Ολοκληρώνοντάς το επιβεβαίωσα ένα πράγμα που ένιωσα από το πρώτο κιόλας διήγημα: Η Έλενα Μαρούτσου δεν είναι απλή συγγραφέας, είναι λογοτέχνις. Αγαπάει πάρα πολύ τις λέξεις και τη λογοτεχνία. Το βιβλίο περιέχει έντεκα αριστουργηματικά διηγήματα, έντεκα κομψοτεχνήματα γραφής. Αφορμή για να γραφτεί ήταν όπως λέει η ίδια η συγγραφέας η ανάθεση που της έγινε να γράψει ένα διήγημα με έναν ήρωα δανεισμένο από κάποιο άλλο λογοτεχνικό έργο. Αυτό έχει πει σε συνέντευξή της. Και πράγματι έτσι κυλάει το βιβλίο όπου ήρωες επινοημένοι από την ίδια μπλέκονται τόσο γλυκά με άλλους ήρωες λογοτεχνικών έργων. Ήρωες και καταστάσεις επανεμφανίζονται από το ένα διήγημα στο άλλο ή κάποια ηρωίδα ή ήρωας που περνούν φευγαλέα από ένα διήγημα έχουμε την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε καλύτερα τόσο τον ίδιο όσο και τη ζωή του σε κάποιο επόμενο διήγημα. Αυτό το βρίσκω εξαίσιο. Μόνο ένας άνθρωπος με εξαιρετικό λογοτεχνικό ταλέντο θα μπορούσε να φτιάξει μια τόσο καλά δομημένη, άρτια συλλογή διηγημάτων. Μπορεί να διαβαστεί και ως σπονδυλωτό μυθιστόρημα; Ίσως. Στο πρώτο διήγημα με τον ομώνυμο τίτλο γοητευόμαστε ήδη από τις πρώτες σελίδες με τον ευφάνταστο τρόπο που η συγγραφέας ξεδιπλώνει το ταλέντο της. Μας μιλάει η εγγονή της Κόνι και του Μέλλορς, του ζευγαριού από τον ''εραστή της λαίδη Τσάτερλι''. Το όνομα αυτής Λίλι. Η Μέλανι, η κόρη δηλαδή που έκανε το αγαπημένο ζευγάρι από το γνωστό μυθιστόρημα του Λώρενς έχει κάνει δικό της παιδί , την Λίλι κι αυτή μας μιλάει στο πρώτο διήγημα. Δεν μπορείς παρά να υποκλιθείς στην ευφάνταστη αυτή λογοτεχνική συνθήκη που δημιουργεί η οξυδερκής φαντασία της Έλενας Μαρούτσου. Δανείζεται ήρωες από άλλα λογοτεχνικά έργα αλλά πλάθει απογόνους αυτών καθώς κι ένα ολόκληρο μυθοπλαστικό σύμπαν. Στα διηγήματα επίσης δεν μιλούν μόνο άνθρωποι. Δεν έχει νόημα να αναλύσω ξεχωριστά το κάθε διήγημα, θα χαλάσω την απόλαυση της ανάγνωσης. Είναι ένα βιβλίο που θέλω παθιασμένα να ξαναδιαβάσω με ένα μικρό όμως παράπονο: Δεν θα εκπλαγώ ευχάριστα τόσο πολύ όσο στην πρώτη ανάγνωση. Κι έτσι όμως αξίζει. Οι σχέσεις των ηρώων συμπλέκονται με τόσο ευφυή τρόπο από διήγημα σε διήγημα. Κάποιους ήρωες επίσης που τους συναντάμε στην αρχή του βιβλίου μαθαίνουμε τελικά πώς έζησαν ή τι απέγιναν προς το τέλος, όσο προχωράει δηλαδή το βιβλίο στα επόμενα διηγήματα. Γενικά όλο το βιβλίο είναι ένα εξαιρετικό λογοτεχνικό εγχείρημα, πρωτότυπο κι ευφάνταστο. Εξαιρετική ανάπτυξη χαρακτήρων, κινηματογραφικές σκηνές δοσμένες όμως με απόλυτα λογοτεχνικό τρόπο χωρίς να χάνει τίποτα από τη γοητεία του το κείμενο, αναπάντεχες συναντήσεις, υψηλής αισθητικής ερωτικές σκηνές που συνιστούν υπόδειγμα του πώς μπορείς να γράψεις ερωτική λογοτεχνία με απαράμιλλη αισθητική, κοινωνικός προβληματισμός, σκιαγράφηση καταστάσεων αλλά και ανάλυση όπου πρέπει χωρίς ίχνος περιττολογίας, όλα αυτά τα στοιχεία συνιστούν ένα ευχάριστο ανάγνωσμα για τους λάτρεις της λογοτεχνίας. Γιατί πάνω απ' όλα αυτό αποτελεί το συγκεκριμένο βιβλίο. Ένα ερωτικό γράμμα προς την ίδια τη λογοτεχνία. Άψογο από κάθε άποψη.
Το βιβλίο αυτό δικαίωσε τη συνήθειά μου να μην παρατάω στη μέση -το άφησα στην άκρη και το έπιασα ξανά από την αρχή 2 ή 3 φορές- αναγνώσματα που μου προκαλούν αμφίθυμα συναισθήματα, ιδιαίτερα αν προηγουμένως έχω διαβάσει θετικές κριτικές από ανθρώπους που εμπιστεύομαι. Ενώ αρχικά το ψυχαναλυτικό υπόστρωμα του κειμένου προσέκρουε στις αναγνωστικές μου προσδοκίες, η σταδιακή αποκάλυψη των αφηγηματικών αρμών του πεζογραφήματος -συλλογή διηγημάτων ή σπονδυλωτό μυθιστόρημα;- έκανε την ανάγνωση απολαυστική και οδήγησε στην τελική επανεκτίμησή του. Θα μπορούσε να αποτελέσει μυθοπλαστικό επίτευγμα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, αν μετριαζόταν ένα σημαντικό κατά τη γνώμη μου μειονέκτημα: σχεδόν όλοι/ες οι ήρωες/ηρωίδες φθέγγονται ή/και αφηγούνται τις ιστορίες τους με τον ίδιο, κάπως στοχαστικό, τρόπο, ανεξαρτήτως της ηλικίας ή του κοινωνικού και μορφωτικού τους στάτους, γεγονός που καθιστά κάποιους χαρακτήρες όχι τόσο πειστικούς.
Η Έλενα Μαρούτσου είναι μια συγγραφέας που ακολουθώ πιστά από τότε που διάβασα τους «Θηριόμορφους» και η αλήθεια είναι ότι δεν με έχει απογοητεύσει ούτε στο ελάχιστο. Στο βιβλίο της «Οι Χυδαίες Ορχιδέες» πραγματεύεται τον έρωτα, τη φιλία, τις ανθρώπινες σχέσεις γενικότερα, χρησιμοποιώντας ως κέντρο του κύκλου τους ένα γνωστό λογοτέχνημα. Με απαράμιλλη μαεστρία ενώνει τις, φαινομενικά ανεξάρτητες, ιστορίες μεταξύ τους, συνδέοντας κάποιους από τους χαρακτήρες, ώστε στο τέλος να σχηματιστεί μια πλήρης εικόνα. Οι χαρακτήρες της καθημερινοί, κινούνται σε διάφορες χώρες και προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους, όμως υπάρχει κάποιο κοινό σημείο επαφής που το ανακαλύπτει ο αναγνώστης μέσα στη ροή του βιβλίου. Με τους ήρωές της μπορεί εύκολα να ταυτιστεί ο αναγνώστης και να αναρωτηθεί για τη ζωή του, τις επιλογές του και την πορεία του. Υπέροχο…
Οι χυδαίες ορχιδέες είναι διηγήματα που συνδέονται με κάποιον υφέρποντα τρόπο μεταξύ τους. Παρόλο που έχουν ενδιαφέρουσα σύνδεση και πολύ καλή γραφή, με κούρασαν με την μεγάλη τους έκταση, την πρωτοπρόσωπη γραφή σε όλα, καθώς η συγγραφέας προσπαθεί να διατηρήσει ένα μυστήριο, το οποίο τελικά μ' εκνεύρισε, καθώς προσπαθούσα να "ανακαλύψω" ποιο πρόσωπο μιλάει, τι σχέση έχει με τα υπόλοιπα και σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται.
σιχαμενο αισχρο δεν ξερω πως να το χαρακτηρισω , χαιρομαι που τελειωσε και για να μη πω τιποτε χειροτερο το αφηνω απλα εδω. Ουτε καν μισο αστερι δεν αξιζει