شکل‌گیری زبان فارسی

by Gilbert Lazard, مهستی بحرینی (مترجم)

La formation d'une langue nationale est toujours un processus complexe. Celle de la langue persane est liee a l'histoire tourmentee de la civilisation iranienne, dont le centre n'a cesse de se deplacer entre le nord et le sud, l'est et l'ouest de son vaste domaine. Les problemes qu'elle pose a l'historien sont compliques par l'ambiguite des noms de langue comme pahlavi, parsi, dari, qui selon les epoques et les sources, designent des realites differentes. une trentaine d'annees, jalonnent l'avancement d'une recherche attachee a les eclaircir progressivement. Des decouvertes recentes permettent enfin de comprendre comment s'est constitue, il y a plus d'un millenaire, l'idiome qui devait devenir l'organe d'une puissante litterature et l'instrument de communication non seulement dans l'ensemble du monde iranien, mais, pendant des siecles, dans une bonne moitie de l'Asie. honoraire a la Sorbonne et membre de l'Institut. Ses travaux se partagent entre l'etude du persan et des autres langues iraniennes et la linguistique generale

251 pages, Paperback

First published January 1, 1995

Reviews

[Sheyda Heydari Shovir · Rating 3 out of 5]

شکل‌گیری زبان فارسی مجموعه‌مقالاته که البته ژانر کتاب موردعلاقه من نیست. علی ای حال این بزرگمرد خیلی زحمت کشیده و واقعا دانشمنده. فارسی‌زبان تسلط لازارو میبینه ته قلبش بسوز میاد.
اما فکر میکنم ترجمه این کتاب خیلی روان نیست هرچند من اصلش رو نخونده‌م و بهتره ازین حرفها نزنم ولی کلا بلحاظ روان بودن کلی متن میگم که روان نیست. روش لازار خیلی معتقد بعلم و دقیقه، گاهی بنظر میاد داره از ترکیبات شیمیایی و آزمایشهاش حرف میزنه. مقالها پر از جزئیاتند، خیلی پرت نیستند و مربوط بهمند و بهم ارجاع میدند و احیانا حرفهایی تو همه‌شون تکرار میشه. بیشترشون در مورد صورتی از زبان فارسی در جنوبه که بعبری نوشته شده و شباهات زیادی بپهلوی و یک متن جنوبی یافته داره و با استناد بهمینها مسیری که زبان فارسی از فارسی میانه طی کرده اومده جلو رو کمی روشن میکنه. من خیلی ازین کتاب استفاده نکردم چون تاریخ زبان در حد خیلی حداقلیی بلدم و زبانهای باستانی سرم نمیشه ولی فکر میکنم برای کسانی که ازین چیزها سر درمیارند مفید باشه. بعنوان یک ادبیاتی تصویری کلی و محو ازین موضوعات در ذهنم حک کرد. اضافه کنم از مقاله آخر در مورد وام‌واژهای عربی در فارسی تقریبا هیچی نفهمیدم.

[Ali Mazari · Rating 5 out of 5]

بسیار کتاب خواندنی و فوق‌العاده‌ای است. دقت مرحوم لازار در بررسی مسائل زبانی واقعاً کم‌نظیر بوده و هنوز پس از گذشت بیش از نیم قرن از نوشته شدن این مقالات، هنوز راهگشای بسیاری از تحقیقات زبانی در حوزهٔ زبان فارسی در قرون نخستین اسلامی است.
البته بعضی از آرای استاد را امروز می‌توان رد یا نقد کرد، امیدوارم پژوهشگر یا پژوهشگرانی همت کنند و نقدی هم برای این کتاب بنویسند.
ترجمهٔ دقیق و پیراستهٔ خانم مهستی بحرینی نیز بر ارزش این کتاب، دوچندان افزوده است.

[Alish · Rating 3 out of 5]

کتاب در اصل شکل‌گیری زبان فارسی رو توضیح نمیده
بلکه مجموعه مقالاتی رو تشکیل میده که به نوعی به تحول زبان فارسی به اون شکلی که الان شناخته و تکلم میشه مربوطه
متن برای کسی که زبان‌شناسی تاریخی رو به طور جدی دنبال نکرده میتونه ثقیل یا خسته‌کننده باشه
سوای این قضیه که ترجمه هم یه جاهایی روان نیست
بعضی فصل‌ها با یکدیگر هم‌پوشانی دارند مثلا یه مطلبی رو در یه فصلی گفته و دو فصل بعدش دوباره عینا همون‌ها رو تکرار کرده و چیز چندان جدیدی نداره
اما به طور کلی برای کسایی که علاقه به زبان‌شناسی تاریخی دارند این مجموعه مقالات قطعا میتونه خیلی مفید باشه و میتونه خیلی بهشون راهکار بده که مثلا چطور یه نسخه رو بررسی واژگانی و آوایی و غیره کنند