قدیمیترین تلاش برای گردآوری اشعار شاعران بیدیوان فارسیزبان قرون نه وده میلادی؟ احتمالن.
آقای ژیلبرلازار، استاد مدرسهی زبانهای شرقی پاریس، در ابتدای دههی شصت میلادی و به درخواست قسمت ایرانشناسی انجمن ایران فرانسه، این اشعار را گردآوری میکند و در دو جلد منتشر. جلد اول ترجمهی فرانسوی اشعارست و جلد دوم اصلشان. شاعرانی که هیچ چیزی از زندگیشان نمیدانیم و تنها یک یا چند بیت منسوب به آنها در فرهنگهای لغت آمده در کتاب نیامدهاند. به علاوه، «دانشنامهی مُیَسّری» قدیمیترین مثنوی فارسی که تمام پنجهزار بیتش به ما رسیده —و چند سالی قبل از شروع نگارش شاهنامه نوشته شده— هم به انتهای کتاب ضمیمه شده.
به معیار امروزی، خیلی از ضبطهاش قابل بحثه، و فکر میکنم در باب اشعاری ک به بیش از یک شاعر منتسبند هم در جاهایی به خطا رفته باشه. ولی چیزی که مهمّه اینه که لازار از نخستین کسایی بوده که به دنبال جمعآوری اشعار سدهٔ ۳ و ۴ بودهاند و كارش و تسلّطش بر فارسی و دقّتش در آوردن نسخهبدلها ستایشبرانگیزه. موضوع هم که بهترین موضوع ممکنه. دانشنامهٔ میسری بسیار به نظرم جالب اومد. موكول شد به بیدیوان.
و نهایتاً اظهار تأسّف از چاپ نشدن کتابهایی به این لون توی این چند سال اخیر.