Overlander

by Adriaan Groen

Jesse Drost, tropendokter, begint moe te raken van het werken te midden van de armoede op het platteland van Tanzania. De voortdurende schaarste aan medische middelen en corruptie bij het ziekenhuispersoneel brengen hem aan het twijfelen of wat hij doet nog wel zinvol is. Wanneer hij door een eigenaardig voorval in aanraking komt met een goed georganiseerde particuliere praktijk in Dar es Salaam en hem daar een baan wordt aangeboden, aarzelt hij dan ook niet lang.

Van het ene op het andere moment krijgt hij een heel ander leven. Vrijwel alle patiënten in de stadspraktijk zijn ex-pats, wier bestaan zich voornamelijk afspeelt achter de hoge muren van huizen met zwembad. Voor alles is personeel, verveling ligt dagelijks op de loer. De conversatie op de talloze party's en bij de exclusieve zeilclub wordt beheerst door roddel, gefluister over seksuele escapades en geschimp op alles wat Afrikaans is. Ondanks het vaak onhebbelijke en veeleisende gedrag van de patiënten in zijn spreekkamer weet Jesse zich binnen de blankengemeenschap aardig staande te houden. Totdat hij op een dag een vergissing begaat...

Een rijke verscheidenheid aan personages bevolkt de nieuwe roman van Adriaan Groen. Met scherpe observaties en laconieke pen tekent hij de blanken die om wat voor reden dan ook iets te zoeken hebben op het Afrikaanse continent.

Genres: Africa

371 pages, Paperback

First published February 1, 2014

About the author

Adriaan Groen (1948) groeide op in het Rotterdamse havengebied, ten zuiden van de bruggen over de Maas. Hij wil naar zee, net als zijn vader, maar hij komt niet door de keuring voor stuurman. In plaats daarvan gaat hij medicijnen studeren. Na zijn artsenstudie vertrekt hij via bemiddeling van de hulporganisatie Memisa naar Tanzania. Hij werkt er vier jaar in het Turiani Hospital. In deze tijd begint hij zijn dagboekaantekeningen om te werken tot korte verhalen. Ze worden bijeengebracht in de bundel Wat weet ik er eigenlijk van? Notities van een tropenarts.

Na afloop van zijn contract werkt hij enige tijd in een particuliere praktijk in het sultanaat Oman en zwerft vervolgens een jaar door het Nabije en Verre Oosten, Australië, Nieuw Zeeland en de Verenigde Staten.

In 1983 pakt hij weer een leven op in Nederland. Hij wordt waarnemend huisarts in Krimpen aan de IJssel en geeft daarnaast onderwijs aan medisch studenten van de Erasmus Universiteit. Zes jaar later houdt hij het voor gezien. Opnieuw vertrekt hij naar Tanzania, dit keer naar het veel meer afgelegen Ndala Hospital. Ruim vier jaar werkt hij daar. Aantekeningen uit die tijd vormen de basis voor de verhalenbundel Vijftig Maanden Zwaar, waarvan het eerste exemplaar in december 1997 wordt aangeboden aan de toenmalig minister van ontwikkelingshulp Jan Pronk.

Terug in Nederland laat Adriaan Groen nieuwe pogingen een geregeld bestaan op te bouwen varen. Uitgezonden door Memisa (het latere Cordaid) werkt hij in een aantal ziekenhuizen in Oost Afrika en in een vluchtelingenkamp.

In 2002 komt bij uitgeverij LJ Veen zijn roman Vertrapt Gras uit. Het beschrijft de lotgevallen van een noodhulpteam in een vluchtelingenkamp in noordwest Tanzania. De wijze waarop hulporganisaties te werk gaan, de explosieve situatie in het kamp, onderlinge verhoudingen binnen het team en een stuk lopende liefdesrelatie vormen de belangrijkste ingrediënten. Het boek zorgt voor opschudding. Onder de kop “Westers circus van mattende hulpverleners” verschijnt een groot artikel in Trouw. Radio- en televisie-interviews volgen.

In 2004 ligt Kruisbestuiving in de winkels, een roman over een arts die na zes maanden werken in een missieziekenhuis in Oost Afrika te horen krijgt dat zijn HIV-test positief is. Aan de hand van aantekeningen in een notitieboekje probeert hij het moment van zijn besmetting te achterhalen. Gaandeweg wordt duidelijk waarom dat tijdstip zo belangrijk voor hem is.

De roman Trommelhart komt in 2007 uit, het aangrijpende verhaal over een man die het slachtoffer wordt van een Afrikaanse beheksing welke hem tot in Europa lijkt te achtervolgen.

In Overlander, het boek dat in 2014 bij uitgeverij Van Gennep verschijnt, komen vooral de blanken in Afrika aan bod. Tropendokter Jesse Drost die tot dusverre alleen in missieziekenhuizen en vluchtelingenkampen heeft gewerkt, waagt zich in de wereld van de ‘expats’.

Adriaan Groen is nog regelmatig in Tanzania te vinden, maar doet geen klinisch werk meer. Sinds april 2014 heeft hij ook zijn onderwijstaak bij diverse tropencursussen overgedragen. Een nieuwe roman staat op stapel.

Reviews

[Rita · Rating 5 out of 5]

Ik kwam toevallig bij dit boek uit doordat ik de mij onbekende Adriaan Groen verwarde met Hendrik Groen. Zo'n vergissing wil ik nog wel eens maken. Wat heb ik genoten van dit boek ! Afrika en geneeskunde zijn twee boeiende gegevens en de combinatie ervan levert hier zeer fijne lectuur op.
Niet gecompliceerd, maar zeker wel voor vijf sterren leesplezier.

[Vera VB · Rating 4 out of 5]

Het nawoord van dit boek heeft me emotioneel gepakt. Zelden lees ik het nawoord, maar deze keer dus wel en daarin werd Dr. Erwin Van Den Ende bedankt voor het delen van zijn kennis van Ebola. Ik kende Dr. Erwin Van Den Ende, hij was een van de artsen van het Instituut voor Tropische Geneeskunde waar ik zelf ook werk. In 2013 is hij veel te vroeg onverwacht overleden. Dat hij in het nawoord vermeld werd, dat pakte me.

Overlander gaat over tropenarts Jesse Drost die in Tanzania in een kliniek onder moeilijke en armoedige omstandigheden moet werken. Hij heeft een contract voor vier maanden en werkt er in een kliniek die onder leiding staat van een bepaalde nonnenorde. Hij trekt er veel op met Stientje, niet echt een non maar ook geen gewoon meisje. De omstandigheden maken dat hij het na vier maanden niet meer ziet zitten, altijd een tekort aan vanalles, moeten bedelen om geld en medicijnen, het wordt hem allemaal teveel.
Hij blijft in Afrika als arts, maar gaat voor een heel andere kliniek werken, eentje waar vanalles in overvloed is, waar hij met welvaartsziekten te maken krijgt, een kliniek waar blanke ex-pats met hun problemen of ingebeelde problemen komen. Of hij daar nu gelukkiger is, dat laat ik in het midden.

Een bont gezelschap komt en gaat in dit boek en met de nodige humor wordt de schrijnende armoede en gebrekkige gezondheidszorg beschreven. Wat hebben wij blanke westerlingen toch een luxe als het om gezondheidszorg aan komt. We kunnen het betalen, we kunnen kiezen naar welk ziekenhuis we gaan want er zijn er genoeg dicht bij elkaar. We worden geholpen wanneer we er zijn en moeten niet wachten tot de volgende dag of de dag erna omdat er te weinig artsen zijn. Nee, wij hebben het zo slecht nog niet.