از گناباد به ژنو: سفرنامه

by رضاعلیشاه

سال نشر: ۱۳۹۳
این کتاب نخستین بار، بدون فهارس، در سال ۱۳۴۷ توسط چاپخانه‌ی دانشگاه تهران چاپ شده است و سومین سفرنامه از مجموعه ۴ سفرنامه منتشرشده از «حاج سلطان‌حسین تابنده گنابادی» است.
این سفرنامه شرح سفر صالح علیشاه به ژنو جهت جراحی پروستات است. رضاعلیشاه، فرزند و جانشین او در سلسله‌ی دراویش گنابادی، در این یادداشت‌ها به شرح این مقطع حدودا هفت ماهه -از فروردین تا آبان ۱۳۳۳ - می‌پردازد

350 pages, Unknown Binding

First published April 1, 1968

Reviews

[Mohammad Ali Shamekhi · Rating 2 out of 5]

از صالح علیشاه پیش از این رساله شریفه پند صالح را خوانده و ذیل توضیح آن به سلسله ی دروایش نعمة اللهی گنابادی هم اشاره ای کرده بودم. رضاعلیشاه فرزند همان صالح علیشاه است. صالح علیشاه که در 1317 آن کتاب را نگاشته بود، در سال 1333 به تورم پروستات مبتلا و پس از مشورت با پزشکان ایرانی و وقوف به ضرورت عمل جراحی با فرزند و گروهی اندک از دوستان راهی ژنو در سوئیس می شود. رضاعلیشاه در این یادداشت ها وقایع این سفر را از هنگام خروج از گناباد تا بازگشت بدان باز می گوید

البته نباید پنداشت که این سفرنامه اکثرا در مورد صالح علیشاه است؛ برعکس شخص او نقش کمرنگی در این سفرنامه دارد. او مریضی است دائما در بیمارستان و رفت و آمدها و دیدارها همه از آن رضاعلیشاهند. یادداشت ها اغلب شرح اوضاع و احوال سوئیس و فرانسه است که با اطلاعات گردآوری شده از کتب فرانسوی و فارسی مستدل تر و غنی تر شده. در میان این توصیفات - که معمولا ستایش از رفتارهای اجتماعی و قانونی غربیان در عین افسوس بر فراموشی دین و ایمان نزد آنان است - می توان ردی از مواجهه های صوفیانه را نیز پیدا کرد: مثلا مواجهه با یکی از اقطاب صوفیان چشتی در ژنو یا مواجهه با شیخی از شیوخ شاذلی در پاریس - شیخی که در واقع جانشین رنه گنون مشهور بوده است

غیر از این توصیفات و مواجهات، نویسنده اینجا و آنجا پس از ذکر نیکی های غربیان - در مورد تعهد به سنن ملی (و دینی مثلا نزد کاتولیک ها و ... ) - و ذکر الگوها و خصائص پسندیده ی ایشان، براین مطلب تأکید می کند که ما مسلمانان مشکلی از نظر الگو و راهنما نداریم و آنچه در این میان هست کم همتی مسلمانان است. خلاصه آنکه به قول معروف آنچه آنان در زمینه های اجتماعی دارند ما بهترش را در سنت اسلامی خود داریم اما کو عمل؟ این اعتماد به نفس، در مورد سخنان نویسنده در مورد طریقه ی نعمة اللهی هم دیده می شود چنانکه گاه و بی گاه طریقه ی نعمة اللهی را ام السلاسل می خواند و نگاهش به باقی اهل معنویت در پس همه ی تعارفات و فروتنی ها نگاهی از بالا است

خلاصه آنکه این سفرنامه آنچه من از یک سفرنامه انتظار دارم، یعنی پرده بر داشتن از یک نوع دیگر از زیستن، برآورده نمی کند - چون کسی که می گوید من در راه حق ام چه نیاز به کنکاش صادقانه ی غیر دارد آن هم کفار لامذهب. کتاب در نهایت توصیفاتی است از اوضاع شهری بلاد و شهرها - و اطلاعاتی بسیار مختصر در حوزه ی اجتماعی - در کنار اشاراتی به روند پزشکی پدر و در نهایت اشارات طریقتی بسیار مختصرتر