dit boek vertelt over 544blz(!) de geschiedenis van vakantieparken in nederland. soms is het heel droog - dan gaat het 5 pagina's lang over allemaal ambtelijke commissies die zijn opgericht om 'grip' te krijgen op vakantieparkenwereld - maar het grootste deel van het boek zit vol boeiende feiten en grappige anekdotes die het leesbaar houden. geweldig!
dings deelt de geschiedenis van het vakantiepark (en dit boek) op in drie delen. als eerste behandelt ze de periode van 1920-1960, waarin vakantieparken ontstonden als uiting van verzuilde waarden. als eerst waren er socialistische jongerenkampen, later volgden ook protestantse en katholieke kampen ('LAAT UW ZOMER EEN FEEST ZIJN, MAAR.... EEN FEEST IN GODS BLIJDE NATUUR. beheersch jezelf beheersch jezelf') die langzaam van tenten overgingen in stenen huizen. in 1960-1980 werd het voor steeds meer nederlanders mogelijk om een eigen vakantiehuisje te kopen, wat velen dan ook deden. dit is de tijd waarin, met stimulering vanuit de rijksoverheid, dertien-in-een-dozijn-formules als sporthuis centraal (nu center parcs!) opkwamen, waarin gelukkige gezinnetjes een of twee weekjes een huisje huren. sinds 1980 zijn vakantieparken (en dus vakanties) steeds meer een luxe 'ervaring' waarin de natuur en de omgeving slechts als decorstuk fungeerden. deze vorm werkt bij mij vooral lachwekkend (zoek eens naar 'esonstad') maar goed.
sommige dingen komen keer op keer terug: botsingen tussen lokale overheden en het rijk maar ook conflicten tussen projectontwikkelaars en natuurorganisaties. jemig wat zijn die vakantieparken eigenlijk belachelijk slecht voor de natuur. ik denk dat we er niet altijd helemaal bij stil staan hoeveel bos je moet kappen om zo'n 'bospark' met 300 huisjes neer te zetten?
hoewel dings enorm veel aandacht schenkt aan de architectuur, stedenbouw en de economische totstandkoming van de parken, gaat ze naar mijn mening soms wel heel snel door de sociale kant van de klanten/recreanten. hier had ze wat scherper kunnen zijn. zo neemt ze op blz. 241 heel onkritisch de opvatting over dat de rijksoverheid vanaf begin jaren 60 'normatieve ideeën van weleer [de verzuilde periode]' laat vallen; op blz. 514 spreekt ze zelfs van een 'ontideologisering'. tegelijk staat het he-le boek vol met foto's van gelukkige gezinnetjes van 2 kinderen, die verzorgd worden door hun moeder terwijl vader de krant leest. ze schrijft zelf ook wel dat het naoorlogse vakantiepark ingezet werd (en wordt!) ingezet als bindmiddel voor het gezin 'als hoeksteen van de samenleving' - dus waarom dan die conclusie? hetzelfde geldt voor de meest recente superdeluxeparken die recreanten moeten inspireren om te consumeren en hun eigen leefomgeving óók zo luxe te maken.
genoeg te bekritiseren aan die vakantieparken dus. maar toch... als ik van die foto's zie van die modelgezinnetjes op vakantie op de veluwe - het liefste in zo'n jarenzeventighuisje van jaap bakema, met van die grove b2-blokken - dan merk ik dat ik zó zwak ben tegen die fantasie van de grote gelukkige gezinsvakantie. ook al heb ik me zelf als kind op vakantie zo vaak ongelukkig en beklemd gevoeld, als ik die beelden zie word ik zo sentimenteel en denk ik: kon ik nog maar één keer met mijn ouders en broertje naar texel... (of wie weet, ooit ver in de toekomst met een eigen gezin!!! dat zou toch wat zijn)
Er zijn romans die de lotgevallen van meerdere generaties van één familie beschrijven en op die manier een beeld weten te schetsen van de grote veranderingen in de maatschappij. Mieke Dings heeft een boek over meerdere generaties van het fenomeen vakantieparken geschreven. Tegelijkertijd is ze er in geslaagd een beeld te schetsen van grote veranderingen in de ruimtelijke ordening en de maatschappelijke context daarvan. Het rijk van beeldmateriaal voorziene boek laat de ontwikkeling het vakantiepark tussen 1920 en nu zien. Dat begint bij socialistische jeugdgroepen en eindigt bij een facsimile van een vestingstadje aan de rand van Friesland. Een duizelingwekkende hoeveelheid anekdotische ontwikkelingen geeft toch een coherent beeld van bijna honderd jaar ontwerpen en plannen voor recreatie. Voor iedere ontwerper en ruimtelijk ordenaar die een bekende geschiedenis vanuit een nieuw gezichtspunt wil zien.