''Χρονικό της Τουρκοκρατίας'' χαρακτηρίζει ο συγγραφέας του το μνημειώδες αυτό έργο που καλύπτει δύο πολυσέλιδους τόμους της σειράς της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Οι Μαυρόλυκοι ξεπερνούν κατά πολύ το χρονικό: είναι το έπος και το πάθος ενός λαού που οραματίζεται την ελευθερία του κι αγωνίζεται γι' αυτήν. Ο Θανάσης Πετσάλης - Διομήδης προσέφερε με τους Μαυρόλυκους μία από τις αρτιότερες συνθέσεις της νεότερης αφηγηματικής λογοτεχνίας μας. Οι Μαυρόλυκοι αποτέλεσαν σταθμό στα ελληνικά γράμματα. Η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε το έργο κατά την πανηγυρική συνεδρία της 24ης Μαρτίου 1950 και απέδωσε επιγραμματικά το μέγεθός του: ''Εδώ η τέχνη και η Ιστορία σφικτά χειροκρατούμεναι παρουσιάζουν ως εν πανοράματι τας περιπετείας του Γένους''.
"To Γένος! Όμορφη λέξη, με πλατιά αγκαλιά. Έχει πάρει όλη την σημασία των ψυχών που το δούλεψαν και που πήγανε θυσία για κείνο. Το γένος,το άθλιον Γένος. Σήμερα το ένδοξο Γένος."
Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς αφυπνίστηκε η εθνική συνείδηση του έθνους μέσα στα τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς; Πότε άναψε η σπίθα; Πώς άναψε; Τι ήταν ο Έλληνας ως τότε,τι πίστευε για τον εαυτό του;... Όλα αυτά και άλλα-για τα οποία ποτέ δεν είχα αναρωτηθεί και ίσως θεωρούσα δεδομένα- απαντούνται μέσα στον πρώτο τόμο αυτού του βιβλίου,το οποίο τυχαία ανακάλυψα στην σχολική μας βιβλιοθήκη και είναι ένα αληθινό διαμάντακι. Η δε γλώσσα του απόλαυση, δεν υπάρχει αυτή η γραφή πλέον, έφυγε μαζί με την γενιά αυτών των συγγραφέων....
Εξαιρετική γραφή και ρέουσα πλοκή (με εξαίρεση μερικά κεφάλαια που καταπιάνονται σε πολλές σελίδες με ένα γεγονός). Η ζωή διάφορων ηρώων της οικογένειας των Μαυρόλυκων πλαισιωμένη από την ιστορική πραγματικότητα της εκάστοτε εποχής, με κύρια έμφαση στα γεγονότα της εποχής της τουρκοκρατίας και όχι στους ίδιους τους ήρωες.
Ο πρώτος τόμος του μυθιστορήματος οι Μαυρόλυκοι. Με κράτησε αρκετά, αλλά κάποια στιγμή κουράστηκα από το ύφος του λόγου, που είναι τελείως από άλλη εποχή.
Όπως αναφέρει και ο υπότιτλος, πρόκειται για ένα χρονικό της τουρκοκρατίας παρακολουθώντας την οικογένεια των Μαυρόλυκων. Ενώ το έργο αρχίζει το 1565, μέσω αφήγησης, περιγράφεται και η άλωση της Πόλης. Ξεκινά από τη Μεσσηνία, μέσω Γαλαξιδίου συνεχίζει στην ενετοκρατούμενη Πάργα και από εκεί, μέσω της αποτυχημένης επανάστασης του Σκυλόσοφου, στην Κωνσταντινούπολη και κατόπιν στον πολιρκημένο Χάντακα (Ηράκλειο) που καταλαμβάνεται το 1669 μετά από πολιορκία 22 ετών! Δίνεται μεγαλύτερο βάρος στο ιστορικό υπόβαθρο, παρά στους ήρωες. Πολύ κατώτερο του 'Σέργιος και Βάκχος' που το θεωρώ αριστουργηματικό!