Świece na wietrze

by Grigory Kanovich, Grigorij Kanowicz, Aleksander Bogdański (translator)

Akcja powieści Świece na wietrze toczy się na Litwie, w prowincjonalnym miasteczku, pełnym poezji i nędzy, jak u Cagalla, na przełomie lat trzydziestych i czterdziestych XX wieku. Jej bohaterem jest dorastający chłopiec, Daniel, sierota, przygarnięty przez żydowskiego grabarza Józefa, wychowujący się bardziej wśród drzew i nagrobków niż wśród ludzi, wrażliwy, bezbronny i dobry. Lecz nawet do tych peryferii Europy docierają coraz głośniejsze i bardziej niepokojące echa wydarzeń wstrząsających światem — walk w Hiszpanii, narastającej groźby faszyzmu — aż wreszcie i tu ludzie stają się ofiarami wojny, gett, zagłady.
Niecodzienność sytuacji, groza dnia powszedniego sprawia, że oderwany od życia Daniel zostaje rzucony w sam środek ludzkich losów i spraw, musi się w nie angażować, dokonywać wyboru, stawać się coraz bardziej świadomym uczestnikiem wydarzeń. Znakomite studium dojrzewającej świadomości, pełne szczerości i autentyzmu, oraz nasycony poezją i barwą opis nie istniejącego już świata żydowskiej biedoty, w którym twarde prawa życia przeplatały się z mistyką, a rozmowy i targi z Bogiem były chlebem powszednim — to najbardziej godne podkreślenia walory prozy Grigorija Kanowicza.

542 pages, Hardcover

Published January 1, 1987

About the author

Grigory Kanovich (also Grigorijus Kanovičius) was a Lithuanian Jewish writer and the winner of the Lithuanian National Prize for Culture and Arts for 2014.

Kanovich, who wrote in Russian and Lithuanian, was born in the town of Ionava near Kaunas or, according to another source, in Kaunas itself, into the family of an observant Jewish tailor. In 1953 he graduated from Vilnius University. His first writings were published in 1949. He wrote collections of poetry in Russian: Dobroye utro ("Good Morning," 1955) and Vesenniy grom ("Spring Thunder," 1960); of literary epigrams and parodies in Lithuanian ("With a Joyful Eye," 1964; Naked Ones on Olympus, 1981); 30 plays and film scenarios (some co-authored) on contemporary themes; and he translated literary prose from Lithuanian into Russian.

Kanovich's Russian prose works are almost all devoted to the life of Lithuanian Jewry. The theme of the moral quest of a Jewish boy from a Lithuanian shtetl in his long stories "Ya smotryu na zvezdy" ("I Gaze at the Stars," 1959) and "Lichnaya zhizn"' ("Private Life," 1967) is developed in his trilogy Svechi na vetru ("Candles in the Wind") consisting of the novels: Ptitsy nad kladbishchem ("Birds over the Cemetery," 1974), Blagoslovi i list'ya i ogon' ("Bless Both the Leaves and the Fire," 1977), Kolybel'naya snezhnoy babe ("Lullaby for a Snowman," 1979, translated into Hebrew in 1983). The trilogy, the action of which takes place between 1937 and 1943, recreates the traditional world and spirituality of East European Jewry. The events, even those on the most massive scale such as the Holocaust, are presented through the eyes of a youth and, as he develops, of a young man; in its structure the novel in places resembles a lyrical diary. An epic, philosophic element predominates in Kanovich's cycle of novels devoted to Jewish shtetl life of the end of the 19th and early 20th centuries – Slëzy i molitvy durakov ("Tears and Prayers of Fools," 1983); I net rabam raya ("There's No Heaven for Slaves," 1985), Kozlenok za dva grosha ("A Kid for Two Pennies"). The ethnic character of the novels (the heroes' way of thinking, reminiscent of Talmudic dialectics, and their way of speaking) and the problems they raise (the aspiration of the Jewish masses for national self-preservation, the feeling of responsibility for the ethical and ethnic essence of the people, the tendency of part of the Jewish intelligentsia to reject its identity for the sake of career, and assimilation) brought these works popularity among Soviet Jews. Kanovich visited Israel in 1980 and settled there in 1993.

Kanovich was the recipient of the Medal of the Order of the Lithuanian Grand Duke Gediminas and Grand Cross of Commander of the Order for Merits to Lithuania. He was declared a Citizen of Honor (2013) of his hometown Jonava. Between 1989 and 1993, Kanovich served as Chairman of the Jewish Community of Lithuania.

(Encyclopaedia Judaica)

Reviews

[Piotr · Rating 5 out of 5]

Na tyle, na ile miałem rozczarowujący czytelniczy wynik w tym roku (ale konia z rzędem temu, kto w tych okolicznościach miałby lepszy!), nie mam wątpliwości, że był to dla mnie rok Kanowicza.
A "Świece na wietrze" chyba śmiało mogę nazwać 'moją książką roku'. Wyobraźcie sobie taki miks Singerów, Alejchema, Babla ... może i Tołstojów (z Aleksym jak najbardziej!) Literacko wyborne i jeszcze osadzone w nadniemeńskim sztetlu pierwszej połowy XX wieku. Geograficznie - niemal na wyciągnięcie ręki, pod każdym innym względem - jakby opowieść z księżyca. Po tamtym świecie zostały tylko wspomnienia i książki. Kanowicz nikogo i niczego nie rozlicza, nie chce być niczyim sumieniem. On po prostu snuję piękną, głęboko mądrą i poruszającą opowieść.

[Ringa Sruogienė · Rating 3 out of 5]

"Miestelio romansas" patiko žymiai labiau.