Ooit schreef Sebastian Savage in een boek over Bach dat hij diens beroemde leerling Goldberg als een volkomen oninteressant fenomeen beschouwde. Na de tragische dood van zijn zus besluit Savage een kwart eeuw later in Dresden op zoek te gaan naar de sporen die het legendarische wonderkind heeft achtergelaten in archieven, brieven, documenten en in de straten van de barokke stad. Obsessief reconstrueert hij het korte bestaan van een van de schimmigste figuren uit de muziekgeschiedenis en zo komt Goldberg tot leven in een reeks bizarre avonturen. Goldberg is een ode aan Dresden, de grillige krullen van de rococo, het genie van Bach, de verbeelding en de tragikomedie van het leven. Daarnaast schetst Bert Natter een liefdevol portret van een man uit onze tijd, die zijn onderwerp met een ongekende intensiteit op de hielen zit, zonder dat hij zelf begrijpt waarom.
Bert Natter (1968) debuteerde in 2008 met de roman Begeerte heeft ons aangeraakt, die werd bekroond met de Selexyz Debuutprijs en de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. In 2015 verschenen Remington (longlist Libris Literatuur Prijs) en Goldberg (shortlist ECI Literatuurprijs), in 2018 gevolgd door Ze zullen denken dat we engelen zijn. In 2022 publiceerde hij het literaire non-fictieboek Leven met Lidewij.
Citaat : Het werk klinkt ook alsof de toondichter door de Oost-Duitse Stasi onder bedreiging van automatische wapens werd gedwongen deze orkestrale slaappil te schrijven, maar in zijn scriptie wekt Toebos de indruk dat het gaat om een compositorische oerknal die nog in het muzikale universum nadreunt en waarbij vergeleken de première van Stravinsky’s Le Sacre du Printemps een machteloze muggenscheet is. Review : In deze roman van Bert Natter (1968) bevinden we ons in het jaar 2020. Een niet-afgestudeerde, eigenzinnige musicoloog, columnist, opiniemaker en schrijver van een Bach-boek, raakt op het spoor van de leerling van Bach, Goldberg (die van de variaties). Kort na de trieste dood van zijn zusje, reist de man af naar Dresden, aan de vooravond van de 75ste herdenking van het bombardement. Hij raadpleegt daar documenten, geholpen door het archief van een zojuist overleden kenner. Hij gaat zo op in zijn onderwerp dat hij in het leven van Goldberg gaat rondlopen; zijn leven en dat van Goldberg vallen gedeeltelijk samen. Een prachtige evocatie van de tijd van de jong overleden Goldberg, van Dresden, van de muziekpraktijk en zelfs van Bach, heeft dit tot gevolg.
De aparte benadering van de tijd heeft een de werkelijkheid overstijgende werking; er ontstaat een haast surrealistische sfeer.Volgens de overlevering zou Goldberg het wonderkind zijn voor wie Johann Sebastian Bach zijn beroemde Goldberg Variaties heeft geschreven, maar in de geschiedenisboeken ontbreekt van hem ieder spoor. Deze roman is overvol, soms uitgestrekt, maar geeft een intrigerend en indrukwekkend beeld van de virtuoze klavecinist en zijn getormenteerde onderzoeker.In zijn roman scheert Bert Natter langs de smalle grens van geschiedschrijving en verbeelding. Hij neemt de lezer mee op reis door de straten van het achttiende-eeuwse Dresden, op dat moment op het gebied van kunst en cultuur het middelpunt van Europa, en slaagt er met verve in om de muzikale schim genaamd Goldberg tot leven te wekken.
Dit was een bijzonder boek over een illuster figuur uit de klassieke muziek. Ik had er graag een soort verantwoording bij gezien wat er op welke feiten gebaseerd is en wat volledig de fantasie van de schrijver is.
Normaal schrijf ik geen lange reviews, al zeker niet reviews die meer op een boekbespreking lijken... Maar omdat ik in de ECI Literatuurprijs lezerjury zit voelde ik me wel verplicht. Vooral naar mezelf toe omdat ik tegen november waarschijnlijk de helft van de punten hieronder niet meer kan herinneren... Dit is dan ook voornamelijk als ruggesteun voor mezelf geschreven, maar ik dacht 'het online posten kan vast geen kwaad'.
Samenvatting Het boek neemt ons mee doorheen de zoektocht van Sebastiaan Savage (Bas Lesage) naar de musicus Goldberg. Belangrijk om te weten is dat het boek zich niet afspeelt in het hier en nu maar hoofdzakelijk in 2020 waarbij de Europese Unie niet meer bestaat en Duitsland uit elkaar is gevallen in verschillende deelstaten.
Het begint bij zijn studiejaren (waar hij niet afstudeert), vertelt hoe zijn vader sterft aan kanker en gaat zo in een vlot tempo door tot aan het moment dat Bas te maken krijgt met het overlijden van zijn drugsverslaafde zus. Op dit moment komt Bas in het contact met ene heer Weiß die hem aanmaant om naar Dresden af te reizen om documentatie te bekijken betreffende Goldberg. Omwille van alle gebeurtenissen besluit Bas om er "even tussenuit" te gaan en naar Dresden af te reizen. Hier verdiept hij zich een week lang in het verleden van Goldberg waarbij hij als het ware de hele geschiedenis van Goldberg "beleefd". Ondertussen wordt Bas ook geconfronteerd met personen uit zijn verleden, waaronder zijn oude jeugdliefde Sky. Bas slaagt erin Goldbergs verleden te ontrafelen, al is het maar in zijn eigen fantasie. Wanneer dit voltooid is en ook zijn korte seksuele relatie met Nena (die hij in Dresden leerde kennen) ten einde loopt besluit Bas terug te keren. Wanneer hij terugkeert uit Dresden besluit Bas om alsnog af te studeren en dit met behulp van zijn oude, nu gepensioneerde prof. Er volgt een reünie van zijn oude vriendenkring waarbij de assen van zijn zus worden uitgestrooid en als het ware het hele verhaal afsluiten.
Bespreking Natters schrijfstijl is zeer leesbaar. Ik vond de stukken die gingen over Lesage zelf zeer leesbaar en vind het persoonlijk fantastisch hoe hij met woorden kan spelen. Echter moet ik zeggen dat de "Historische documenten" die Natter 'gebruikt' niet altijd even vloeiend zijn en regelmatig uit zeer lange zinnen opgebouwd zijn. Ik kan begrijpen dat deze schrijfstijl niet voor iedereen is weggelegd. Wanneer je lang leest kan dit soms vermoeiend zijn.
De structuur die Natter gebruikt is eentje dat het verhaal ten goede komt. Het verhaallijn van Lesage verloopt chronologisch, met enkele flashbacks maar dit komt het verhaal alleen ten goede. Je krijgt een afwisseling tussen het heden en het verleden van Goldburg. Echter doordat de week die Lesage in Dresden verblijft zo lang wordt gerekt en overspoeld soms met historische documenten doorbreekt dit soms de spanningsboog. Persoonlijk vond ik het begin van het boek intrigerend maar heb ik me echt wel door het middelste deel van het boek moeten worstelen. Ik werd pas terug mee in het verhaal gezogen de laatste 200 pagina's. De hoofdstukken zijn zeer kort en ik vond het boek echt heel goed vormgegeven qua leesbaarheid. Enkel hadden er voor mij wat meer alinea's in verwerkt mogen worden.
Er zijn in mijn ogen een aantal thema's die de schrijver hier aanhaalt. De levensloop van het leven en het belang van de kleine geneugten in het leven worden telkens subtiel aangehaald zowel in het verhaal van Lesage als in het verhaal van Goldburg. De eindigheid der dingen wordt ook aangehaald en dit ook in beide verhaallijnen. De thema's die Natter aanhaalt zijn in mijn ogen tijdloos maar ook zeer actueel. Het is denk ik niet voor niets dat Natter een uiteengevallen Europa bespreekt, hoewel dit maar zeer kort wordt aangehaald.
Personages Goldbergs personage komt eerst vooral tot leven door documenten die door derden over hem geschreven worden. Je leeft op dat moment niet echt met het personage mee. Pas wanneer Lesage in contact komt met Goldberg voel je je meer betrokken. Persoonlijk heb ik af en toe gevoelens van irritatie gevoeld tegenover Goldberg.
Het hoofdpersonage Lesage wordt beschreven vanuit een verteller en een ik-standpunt. Bas komt eerst heel hooghartig en een beetje als een heethoofd over. Hij heeft naar mijn gevoel een kort lontje. Naarmate je meer in het verhaal wordt meegenomen voel je soms echt wel medelijden en ontroering wanneer Bas bepaalde dingen meemaakt.
Besluit Uiteindelijk vond ik het een intrigerend en interessant boek om te lezen. Het hoofdpersonage wordt geconfronteerd met de dood van een geliefde, iets waar we ons allemaal, jammer genoeg, mee kunnen vereenzelvigen. Het boek is zeker de moeite waard om te lezen en bevat echt wel enkele diepzinnige gedachten die aanzetten tot meer. Ook zijn er, naar mijn mening enkele zeer mooie, bijna poëtische beschrijvingen in terug te vinden. Maar net dat is het probleem, het boek is zo lijvig en dan bedoel ik niet de pagina's... Maar vol met informatie, die in mijn ogen soms echt nutteloos is. De historische documenten zijn soms echt saai om te lezen en ,in mijn ogen, overbodig. (En ik heb dan een geschiedkundige opleiding gevolgd...) Ik denk dat als het boek een 200 pagina's lichter had geweest dit een echte topper had kunnen zijn waarbij meer mensen zich zouden laten verleiden om dit boek te lezen. Door de schrijfstijl en zeer lange zinnen schrikt dit werk mensen af en laat ons eerlijk zijn vertraagd het tempo enorm. Wanneer je je door de middelste 200 pagina's worstelt wordt je wel beloont met een verzadigend einde.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Natter schrijft speels, vaak geestig, met een voelbaar schrijfplezier, maar de kunst der beperking is hem in deze roman niet gegeven. Na 200 pagina's is het verhaal rond de zoektocht naar Goldberg nog steeds niet echt gedemarreerd. Less is more.
Als groot liefhebber van Bach's Goldberg Variaties én van goede (historische) romans ben ik vol verwachting begonnen aan deze vuistdikke roman. Helaas... hij staat hier geclassificeerd als 'read' maar verder dan halverwege ben ik niet gekomen en dat komt niet zo heel veel voor. Achteraf ben ik het van harte eens met Rob Schouten die in een recensie in Trouw schreef dat dit boek 300 bladzijden te dik was. Vooral de eindeloze 'citaten' uit 18e eeuwse bronnen vond ik veel te veel en uiteindelijk slaapverwekkend.
Ik verwachtte veel meer van dit boek. Het duurt te lang voor de zoektocht naar Goldberg op dreef komt en zelfs dan blijft het langdradig. Ik heb vele bladzijden dan ook diagonaal gelezen.
Hetzelfde verhaal als de recensie van Jan. Ik heb dit boek tot ongeveer 1/3 gelezen, en toen moest het verhaal over Goldberg eigenlijk nog beginnen. En toen had ik er echt geen zin meer in. Het boek is verder niet slecht ofzo, gewoon te traag. Misschien, als ik nog een keer wat meer geduld en concentratie heb en ook meer wil weten over Goldberg, dat ik het dan nog een keer ga lezen.
Onverwacht voor een Nederlandse schrijver - surrealistisch, maar volstrekt logisch. Onderzoek naar Goldberg in Dresden. Boeiend van begint tot eind, maar niet na te vetellen
This entire review has been hidden because of spoilers.